Od zarania dziejów ludzie poszukiwali cudownego środka na wszelkie choroby. Dwa tysiące lat p.n.e. w starożytnej Babilonii i Asyrii wykorzystywano lecznicze działanie rumianku, nagietka, lukrecji, kopru czy babki. Ludzie stosowali zioła jako cudowny środek oczyszczający ich organizm. Stosowano je również w celach odstręczających choroby.
W leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych, nieżytach żołądka czy też jako środek gojący rany stosowano przede wszystkim pokrzywę, rozmaryn, goździki, melisę, gałkę muszkatołową, miętę polną czy prawoślaz.
Już Homer w swojej ”Iliadzie” opisuje cudowne działanie ziela krwawnika oraz maku.
Kierunek zapoczątkowany przez Paracelsusa, żyjącego w epoce renesansu daje nam wstęp do ziołolecznictwa współczesnego. Jego ideę stanowiła izolacja z roślin aktywnych farmakodynamicznych substancji. Paracelsus jest autorem pierwszych zielników zawierających informacje z zakresu ziołolecznictwa. Zielniki te nosiły nazwę ” Herbarium” i zostały wydane w Rzymie około 1480-1481 roku.
Biorąc pod uwagę tradycyjne już ziołolecznictwo, należy wyróżnić dwa podstawowe kierunki.
Pierwszym z nich jest ziołolecznictwo tradycyjne, drugim nowoczesne postaci leków roślinnych.
Ziołolecznictwo tradycyjne, którego podstawą są leki galenowe w postaci roztworów, odwarów i naparów cieszy się wielką popularnością z uwagi na fakt, że można je łatwo sporządzić. Stosując ziołolecznictwo tradycyjne, w celu leczniczym musimy zdawać sobie sprawę z tego, że terapia jest długotrwała.
Inaczej sprawa wygląda w ziołolecznictwie nowoczesnym, opartym na podaniu leków roślinnych. Leczenie lekarstwami pochodzenia roślinnego jest krótsze, z uwagi na substancje czynne o określonym działaniu. Często też w tabletkach roślinnych zawarte są witaminy oraz mikro- i makroelementy. Leki roślinne mają swoją zaletę, którą jest dobra przyswajalność, czego brakuje lekom syntetycznym.
Stosowanie ziół pozwala nam wyleczyć się z różnych chorób i dolegliwości. Jednak w przypadku chorób ciężkich zioła powinno stosować się za wiedzą i pod kierunkiem lekarza.
Znajomość ogólnych zasad zbioru i konserwacji ziół pozwala uczynnić substancje lecznicze zawarte w roślinach. Istotną sprawą jest pora zbioru roślin.
Oto kilka wskazówek dotyczących zbioru:
- Ziela zbieramy w okresie pełnego kwitnienia.
- Kwiaty zbieramy na początku kwitnienia- same korony kwiatowe.
- Owoce zbieramy na początku dojrzewania.
- Nasiona wydobywamy z dojrzałych owoców.
- Liście zbieramy dobrze wyrośnięte i tylko zdrowe.
Domowe sporządzanie leków ziołowych odbywa się pod kilkoma postaciami: nalewki, napary, odwary, syropy, soki czy olejki. Jedną z najczęściej stosowanych form wyciągów z ziół są napary, które spożywamy od razu po sporządzeniu.
Nalewki również cieszą się wielką popularnością. Są alkoholowymi wyciągami z suszonych surowców, które zalewamy rozcieńczonym spirytusem do 70%. Syropy przygotowuje się z wyciągu suszonych lub świeżych ziół gotowanych na roztworze cukru. Wielkim uznaniem cieszą się olejki eteryczne, których produkcja możliwa jest jedynie w laboratoriach. Zioła od dawna znalazły zastosowanie w naszej kuchni. Stosujemy je jako przyprawy do dań, a tym samym w celu leczniczym.
Do najbardziej popularnych ziół przyprawowych zliczamy:
- Bazylię stosowaną w nieżytach przewodu pokarmowego, oraz jako środek przyspieszający perystaltykę jelit.
- Jałowiec jest zielem moczopędnym i pobudzającym perystaltykę jelit.
- Miętę pieprzową stosowaną w zaburzeniach układu pokarmowego.
- Majeranek pobudzający soki trawienne.
- Szałwię, która działa przeciwbiegunkowo, przeciwcukrzycowo. Stosowana również do płukania jamy ustnej.
- Tymianek, który pobudza wydzielanie śluzu w oskrzelach. Stosowany jako środek lekko rozkurczowy i odkażający.
Zioła znalazły swoje właściwości również w kosmetyce, w leczeniu wielu schorzeń skórnych. Przykładem może być trądzik. Do środków polecanych w leczeniu trądziku zaliczamy leki ziołowe usprawniające trawienie i działające oczyszczająco. Zioła te mają na celu usunięcie z organizmu zbędnych produktów metabolicznych. Do ziół tych zaliczamy: ziele fiołka trójbarwnego, korzenie łopianu, ziele mniszka lekarskiego czy ziele kwiatostanu krwawnika.
Kolejną dolegliwością, spotykana raczej u kobiet są szorstkie, niekiedy popękane stopy. W takich dolegliwościach nie trudno o grzybicę. Dobrym rozwiązaniem na tego typu dolegliwości jest codzienne moczenie nóg w ciepłym naprze z ziela hyzopu, skrzypu, krwawnika czy liści szałwii.
Jak widać, zioła zawierają wiele naturalnych i czynnych biologicznie substancji. Znalazły zastosowanie w medycynie, salonach kosmetycznych oraz w kuchni.
Opracowała
Ania Nachtigal
