Fot. sxc.huARDS, zwany inaczej zespołem ostrej niewydolności oddechowej, to choroba płuc prowadząca do obniżania się poziomu tlenu we krwi. ARDS może być śmiertelnie niebezpieczny. Jest tak, dlatego iż narządy takie jak nerki czy mózg do prawidłowego funkcjonowania potrzebują bogatej w tlen krwi. ARDS dotyka najczęściej osób już ciężko chorych na inną chorobę lub tych, które zmagają się z poważnymi urazami. Większość ludzi jest już hospitalizowana, gdy pojawiają się pierwsze symptomy ARDS.

Omówienie

Aby w pełni zrozumieć tą chorobę należy wiedzieć jak działają nasze płuca. Wdychane powietrze wędruje przez nos i usta do tchawicy, a następnie do pęcherzyków płucnych (woreczków wypełnionych tlenem).

Pęcherzyki płucne są otoczone cieniutkimi naczyniami krwionośnymi zwanymi naczyniami włosowatymi. Tlen przenika przez ściany pęcherzyków do otaczających je naczyń, a następnie do krwioobiegu. Krew transportuje tlen do wszystkich części ciała łącznie z organami.

W zespole ostrej niewydolności oddechowej infekcje, urazy lub inne czynniki powodują, że do pęcherzyków płucnych dostaje się większa ilość płynu pochodząca z naczyń włosowatych płuc. W wyniku tego płuca nie wypełniają się tlenem, który powinien trafić do krwioobiegu.

W rezultacie, tlen nie jest transportowany do organów. Bez tlenu organy przestają pracować lub pracują nieprawidłowo.

Większość chorych, u których rozwija się ARDS trafia do szpitala w wyniku innych problemów zdrowotnych. Ludzie, którzy nie są w trakcie hospitalizacji rzadko mają problemy prowadzące do powstania tej choroby (takie jak np. ostre zapalenie płuc).

Co powoduje ARDS?

Wiele czynników może pośrednio i bezpośrednio uszkodzić płuca oraz doprowadzić do ARDS. Często przyczynami są:

  • Sepsa. Jest to zakażenie krwi bakterią.
  • Zapalenie płuc. Infekcja obejmująca płuca.
  • Ostre krwawienie w wyniku urazu ciała.
  • Uraz klatki piersiowej lub głowy (w wyniku uderzenia).
  • Oddychanie w szkodliwych oparach i dymie.
  • Wdychanie treści żołądkowej z ust.

Nie wiadomo, dlaczego choroba rozwija się tylko u niektórych ludzi, którzy są ciężko chorzy lub mają poważne obrażenia ciała. Naukowcy próbują dowiedzieć się co jest przyczyną rozwoju choroby, oraz jak można jej zapobiec.

Jakie są oznaki i objawy ARDS?

Do pierwszych oznak i objawów należy uczucie niemożności złapania oddechu, gwałtowne oddychanie oraz niski poziom tlenu we krwi.

Inne oznaki i objawy zależą od przyczyny, która powoduje ARDS. Mogą się one pojawić jeszcze przed rozwojem choroby. Na przykład, jeśli przyczyną ARDS jest zapalenie płuc, zanim pojawią się duszności chorzy mogą narzekać na kaszel i gorączkę.

U niektórych chorych mogą pojawić się następujące objawy i oznaki: niskie ciśnienie krwi, dezorientacja oraz ogromne zmęczenie. Oznaczać to może, że niektóre organy takie jak nerki czy serce nie otrzymuje bogatej w tlen krwi.

Większość chorych na ARDS trafia do szpitala w wyniku innych problemów zdrowotnych. Ludzie, którzy nie są w trakcie hospitalizacji rzadko mają problemy prowadzące do tej powstania choroby (takie jak np. ostre zapalenie płuc).

Jak leczyć ARDS?

W leczeniu ARDS stosuje się tlenoterapię, płyny oraz leki. W trakcie leczenia chorzy muszą przebywać w szpitalu na oddziale intensywnej opieki.

Główne cele w walce z ARDS to m.in. dostarczenie tlenu do płuc i organów (takich jak nerki czy mózg) oraz eliminowanie głównego podłoża choroby.

Tlenoterapia

N początku lekarz będzie próbował dostarczyć dodatkową ilość tlenu. Tlen doprowadzany będzie za pomocą maski, którą zakłada się na usta (lub na usta i nos).

Konieczne będzie użycie rurki do oddychania, jeśli poziom tlenu nie wzrośnie lub nadal będą utrzymywać się problemy z oddychaniem. Elastyczną rurkę wkłada się do tchawicy przez nos lub usta.

Przed włożeniem rurki lekarz spryska gardło (lub nos) ciekłym lekarstwem znieczulającym. Zapobiegnie to kaszleniu i dławieniu się podczas wkładania rurki. Lekarz poda również dożylnie lek usypiający i uspokajający.

Rurka do oddychania zostanie podłączona do respiratora (urządzenia, które wspomaga oddychanie poprzez doprowadzanie do płuc bogatego w tlen powietrza).

Lekarz dostosuje działanie respiratora tak, aby dostarczyć odpowiednią ilość tlenu do płuc. Zapobiegnie to również uszkodzeniu płuc na skutek ciśnienia w respiratorze.

Rurkę do oddychania oraz respirator stosuję się do momentu, gdy pacjent nie zacznie samodzielnie oddychać. Lekarz może wykonać tracheostomię, jeśli respirator będzie używany dłużej niż kilka dni.

Wymaga to zrobienia małego nacięcia na szyi, aby mógł powstać otwór, przez który bezpośrednio do tchawicy zostanie włożona rurka tracheotomijna. Rurka ta jest następnie podłączana do respiratora.

Płyny

Płyny podaje się, aby usprawnić przepływ krwi przez ciało oraz dostarczyć pożywienie. Lekarz upewni się, że pacjent otrzymuje odpowiednią ilość płynów.

Zbyt duża ilość płynu może wypełnić płuca oraz utrudnić dostarczenie odpowiedniej dawki tlenu. Zbyt mała ilość płynu może ograniczyć dopływ krwi i tlenu do organów. Płyny są zwykle podawane dożylnie.

Leki

Lekarz może podać leki zapobiegające i zwalczające infekcje oraz uśmierzające uczucie dyskomfortu.

Powikłania ARDS

Jeśli chorujesz na ARDS, podczas pobytu w szpitalu może dojść do innych problemów zdrowotnych. Najczęstsze z nich to infekcje, odma płucna, zesztywnienie płuc oraz zakrzepy krwi.

Infekcje. Przebywanie w szpitalu i leżenie przez długi czas może doprowadzić do tego, że pacjent staje się podatny na różne infekcje, takie jak zapalenie płuc. Podłączenie do respiratora również zwiększa ryzyko rozwoju infekcji. Infekcje leczy się antybiotykami.

Odma płucna. To stan, kiedy powietrze lub gaz gromadzi się w przestrzeni otaczającej płuca. Powoduje to zapadanie się jednego lub obu płatów płuc. Może to być spowodowane ciśnieniem w respiratorze. Jeśli odma zacznie się rozwijać, lekarz będzie musiał przebić klatkę piersiową rurką, a następnie usunąć zgromadzone w niej powietrze. Płat(y) będą mogły się znowu rozprężyć.

Zesztywnienie płuc. ARDS powoduje sztywnienie płuc oraz uniemożliwia ich rozprężanie się oraz wypełnianie tlenem. Przyczyną może być także podpięcie pacjenta do respiratora.

Zakrzepy krwi. Leżenie przez długi okres może spowodować zakrzepy krwi w ciele. Zakrzep, który powstaje w żyle głęboko w ciele nazywa się zakrzepicą żył głębokich. Taki skrzep może oderwać się, wędrować po krwioobiegu oraz dostać się do płuc, a następnie zablokować przepływ krwi. Schorzenie to nazywa się zatorowością płucną.

Życie z ARDS

Niektórzy chorzy mają szansę na całkowite wyleczenie z ARDS. Inni mogą zmagać się z innymi schorzeniami. Po wyjściu do domu ze szpitala można cierpieć na:

Płytki oddech. Po zakończeniu leczenia funkcje płuc u ludzi chorych na ARDS polepszają się w ciągu 3 miesięcy i wracają do normy w ciągu pół roku. U innych może to trwać rok, a nawet dłużej. Niektórzy mogą narzekać na problemy z oddychaniem do końca życia.

Osłabienie i astenia. Przebywanie w szpitalu oraz podłączenie do respiratora (urządzenia, które wspomaga oddychanie) może przyczynić się do astenii. Po leczeniu możesz czuć się osłabiony.

Depresja. Wielu chorych na ARDS przez pewien czas po zakończeniu leczenia miewa stany depresyjne.

Problemy z pamięcią i jasnym myśleniem. Niektóre leki oraz niski poziom tlenu we krwi mogą być przyczyną tych problemów.

Problemy te mogą minąć po kilku tygodniach, lub mogą utrzymywać się dalej. Zapytaj lekarza jak należy sobie z nimi radzić. Zapoznaj się również z poniższymi sugestiami.

Pomoc

Możesz powziąć kroki, aby wyleczyć się z ARDS oraz poprawić jakość swojego życia. Na przykład, poproś rodzinę albo przyjaciół o pomoc w wykonywaniu codziennych czynności.

Rzuć palenie. Palenie pogarsza problemy z płucami. Porozmawiaj z lekarzem o programach i produktach, które mogą pomóc w rzuceniu nałogu. Staraj się również unikać biernego palenia oraz innych substancji drażniących płuca (takich jak szkodliwe opary).

Poddaj się rehabilitacji oddechowej, jeśli tak zaleci lekarz. Program rehabilitacyjny pokaże ci co robić, aby powrócić do normalnych czynności oraz pozostać aktywnym. Rehabilitacja może obejmować ćwiczenia, szkolenie oraz porady.

Zespół rehabilitacyjny może składać się z lekarzy, pielęgniarek i innych specjalistów. Będą pracować razem z tobą nad stworzeniem programu odpowiedniego do twoich potrzeb.

Kwestie emocjonalne i wsparcie

Życie z ARDS może powodować strach, niepokój, depresję i stres. Bardzo ważne jest, aby rozmawiać o tym, co czujesz z lekarzami prowadzącymi. Jeśli cierpisz na depresję lekarz zaleci leki lub inne metody leczenia, które poprawią jakość życia.

Dołączenie do grupy wsparcia może pomóc w przystosowaniu się do życia z tą chorobą. Będziesz widział jak inni ludzie, którzy mają na podobne objawy radzą sobie z nimi. Zapytaj lekarza o takie grupy wsparcia w twojej okolicy lub zarejestruj się w lokalnym centrum medycznym.

Wsparcie rodziny i przyjaciół może uśmierzyć stres i niepokój. Pozwól bliskim wiedzieć jak się czujesz i jak oni mogą ci pomóc.

Powyższy artykuł został napisany na podstawie publikacji udostępnionej przez National Heart Lung and Blood Institute – instytutu zajmującego się sprawami związanymi z sercem, płucami i układem krwionośnym.

Pełna wersja publikacji w języku angielskim jest dostępna pod adresem:
http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/Ards/Ards_WhatIs.html

Tłumaczenie zostało wykonane przez biuro tłumaczeń IBT.
Link: biuro tłumaczeń

Skomentuj