Fot. sxc.huInfekcje układu oddechowego przenoszone są drogą oddechową od osoby chorej na zdrowe za pośrednictwem kropelek śluzu lub śliny zawierającej drobnoustroje (tzw. zakażenie kropelkowe). Skuteczne zwalczanie infekcji bakteryjnych i wirusowych wymaga sprawnie działającego układu immunologicznego człowieka. W pewnych okolicznościach mechanizmy odpornościowe są osłabione.

Stany zmniejszonej odporności ustroju to: wrodzone niedobory odpornościowe, wcześniactwo, wiek starczy, niedobór witamin (A, C, E), niedobór pierwiastków śladowych (Zn, Mg, Se, Fe), niedożywienie, ciężkie uszkodzenie wątroby, cukrzyca, alkoholizm, nikotynizm, AIDS, choroby nowotworowe i białaczki, rekonwalescencje po chorobach zakaźnych, okres pooperacyjny.

Czynniki osłabiające odporność organizmu

dym tytoniowy

leki (kortykoidy, cytostatyki)

promieniowanie (jonizujące, elektromagnetyczne, ultrafioletowe)

smog elektromagnetyczny

smog fotochemiczny

substancje chemiczne (metale ciężkie, tlenki azotu, węglowodany aromatyczne, azbest)

wolne rodniki

drobnoustroje i ich produkty

pleśnie i ich produkty (aflatoksyny)

Istnieją także wrodzone niedobory odpornościowe, które na szczęście występują rzadko. Wśród nich najczęściej stwierdza się selektywny niedobór IgA w krwi, 1 na 700 osób. Choroba przebiega pod postacią nawracających zapaleń płuc i oskrzeli oraz biegunek ale często nie występują żadne objawy choroby. Inną postacią upośledzonej odporności jest „pospolity zmienny niedobór odporności u dorosłych”. Występuje z częstością 1 zachorowanie wśród 50 000 osób.

Niskie stężenia immunoglobulin IgA, IgG, IgM w krwi oraz inne upośledzone funkcje odporności są przyczyną nawracających zakażeń układu oddechowego i pokarmowego u tych chorych.

Hartowanie organizmu

Organizm człowieka wyposażony jest w receptory zmysłowe (oko, ucho, nos) i czuciowe (obecne w skórze i błonach śluzowych) – wrażliwe na działanie czynników klimatycznych. Ich drażnienie wywołuje impulsy przekazywane do mózgu a następnie do odpowiednich narządów wykonawczych. W ten sposób spadek ciśnienia atmosferycznego działając na układ krążenia i nerwowy manifestuje się sennością, drażliwością, upośledzeniem sprawności psychofizycznej oraz sensacjami sercowymi.

Ciągła stymulacja tych receptorów sprawia, że organizm staje się bardziej odporny na zmienne warunki atmosferyczne, a układ odpornościowy skuteczniej zwalcza infekcje.

Możemy „hartować się” stosując chłodne lub zimne natryski (kąpiele) lub poddając nasz organizm działaniu naturalnych czynników klimatycznych. Poleca się ćwiczenia ruchowe i oddechowe na świeżym powietrzu niezależnie od aktualnych warunków atmosferycznych.

Gimnastyka oddechowa na świeżym powietrzu (głębokie wdechy i wydechy, zatrzymanie oddechu) sprzyja wdychaniu (jodu, olejków eterycznych, solanki itp.) Wiatr działa na skórę podobnie jak masaż usprawniający w ten sposób termoregulację ustroju.

Bodźce termiczne będące efektem łącznego oddziaływania temperatury i wilgotności powietrza oraz promieniowania słonecznego, chemiczne (aerozol morski, substancje wydzielane przez rośliny), mechaniczne (zmiana ciśnienia, wiatry), elektryczne (jonizacja powietrza), wywołują reakcje biologiczne ułatwiające przystosowanie się organizmu do zmiennych warunków klimatycznych oraz zwiększają jego odporność.

Swoista stymulacja immunologiczna

Najbardziej popularne są szczepionki przeciwgrypowe (Fluarix, Influvac, Vaxigrip).

Szczepionki przeciwgrypowe

Sporządzane są z nieaktywnych szczepów wirusa grypy (typ A i B)

Zalecane jest powtarzanie szczepienia przed każdym sezonem zakażenia. Wytworzone miano przeciwciał po podaniu jednej dawki szczepionki zabezpiecza tylko na jeden sezon.

Należy podawać co najmniej na 15 dni przed rozpoczęciem sezonu epidemicznego. W czasie trwania epidemii można w wyjątkowych sytuacjach przeprowadzić szczepienia u osób, które na pewno nie zostały zarażone.

Objawy niepożądane

Po podaniu szczepionki nie obserwuje się istotniejszych działań niepożądanych, poza miejscowym odczynem – ból w miejscu wstrzyknięcia, zaczerwienienie i obrzęk.

Przeciwwskazaniem do przeprowadzenia szczepień jest uczulenie na białko jaja kurzego, ostre zakażenia bakteryjne lub wirusowe oraz nabyte lub wtórne niedobory immunologiczne.

Grupy pacjentów ze szczególnymi wskazaniami do szczepień przeciwko grypie

osoby powyżej 50 roku życia

pensjonariusze domów opieki społecznej, domów dla przewlekle chorych – niezależnie od wieku

dorośli i dzieci chore na przewlekłe choroby układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, w tym na astmę

dorośli i dzieci, którzy w minionym roku podlegali regularnym kontrolom lekarskim i często przebywali w szpitalu z powodu chorób metabolicznych (w tym cukrzycy) niewydolności nerek, hemoglobinopatii lub niedoborów odpornościowych (w tym spowodowanych leczeniem immunosupresyjnym)

dzieci i młodzież (6 mż-18 rż) leczona przewlekle kwasem acetylosalicylowym co daje większe ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a podczas zachorowania na grypę

kobiety, które w najbliższym sezonie epidemiologicznym będą w II lub III trymestrze ciąży

Szczepienie zdrowych dzieci w wieku 6-30 miesięcy zmniejsza o 32% częstość występowania ostrego zapalenia ucha środkowego.

Profilaktyka zapalenia płuc

Stosuje się wieloważną szczepionkę pneumokokową (Pneumovax 23, Pnu-Immune 23) zawierającą najczęstsze odmiany bakterii powodujących zapalenie płuc. Osoby podatne na infekcje dróg oddechowych powinny się doszczepiać w odstępach pięcioletnich. Szczepionka przeciw grypie nie chroni przed zakażeniem pneumokokami.

Nieswoista stymulacja immunologiczna

Stosuje się preparaty pochodzenia bakteryjnego – szczepionki nieswoiste.

Polyvaccinum – zawiesina do nosa i ampułki – zabite bakterie, które wywołują stany zapalne górnych dróg oddechowych.

Broncho-vaxom dla dorosłych – kapsułki zawierające liofilizowany wyciąg z różnych bakterii, które wywołują stany zapalne górnych dróg oddechowych

IRS – 19 – aerozol donosowy – szczepionka zawiera wyciągi (lizaty) z 19 szczepów bakterii należących do 8 gatunków.

Luivac – tabletki -liofilizowana szczepionka zawierająca lizaty 7 szczepów bakterii.

Ribomunyl – tabletki – saszetki – rybosomy z 4 szczepów bakterii oraz proteoglikany błonowe z 1 szczepu bakterii.

Immunostymulatory roślinne

Do najczęściej znanych leków roślinnych zalicza się:

preparaty zeń-szeniowe

preparaty z eleuterokoka [Eleutherococcus]

preparaty z jeżówki [Echinacea]

Zestawienie immunostymulatorów roślinnych

Nazwa gatunku Związki warunkujące działanie immunomodulujące
Echinacea purpurea polisacharydy
alkiloamidy
kwas cykoriowy
Echinacea angustifolia polisacharydy
kwas cykoriowy
Echinacea pallida polisacharydy
Eupatorium perfoliatum polisacharydy
Calendula officinalis polisacharydy
Arnica montana polisacharydy
Achyrocline satureioides polisacharydy
Chamomilla recutita polisacharydy
Aristolochia clematitis kwas arystolochiowy
Baptisia tinctoria polisacharydy
Eleutherococcus senticosus polisacharydy
Phytolacca dioica lektyny
Ricinus communis estry forbolu
Sabal serrulata polisacharydy
Thuja occidentalis polisacharydy
Viscum album lektyny

Preparat torfowyTołpy – PTT

PTT jest lekiem otrzymywanym z torfu w postaci proszku dobrze rozpuszczalnego w wodzie. Zawiera on różne związki organiczne jak aminocukry, aminokwasy, kwasy uronowe i nieorganiczne m.in. chlorek sodu, potasu, wapnia i magnezu. PTT jest preparatem nietoksycznym. Preparat ten stosowano z pozytywnymi rezultatami u pacjentów z nawracającym sezonowo zapaleniem dróg oddechowych. Obserwowano nawet 4-krotnie rzadsze nawroty schorzenia i niższą gorączkę. W czasie kuracji zużywano mniej antybiotyków.

Moszczyński Paulin
www.lider.szs.pl

Skomentuj