Zatoki oboczne nosa to przestrzenie powietrzne w strukturze kostnej czaszki, które od wewnątrz wyścielone są nabłonkiem rzęskowym wytwarzającym śluz. Zatoki szczękowe, największe z zatok, spełniają rolę głównych filtrów zatrzymujących zanieczyszczenia obecne w powietrzu. Różnego rodzaju obce cząsteczki „przylepiają” się do śluzu, które następnie ruchami rzęsek kierowane są na zewnątrz przez naturalne ujścia zatok do przewodów nosowych. Człowiek posiada zatoki szczękowe i sitowe istniejące od urodzenia, klinowe wykształcające się około 2-giego a czołowe – około 6-tego roku życia.

Zapalenie zatok jest jedną z najczęstszych chorób bakteryjnych. Istotne znaczenie dla rozwoju schorzenia ma zwężenie lub całkowite zamknięcie naturalnych ujść zatok. Dochodzi wówczas do zmniejszenia się zawartości tlenu w zatokach co z kolei stwarza lepsze warunki do namnażania się bakterii i rozwinięcia stanu zapalnego. Zamknięcie ujść zatok wywołują takie czynniki jak obrzęk śluzówki na tle zapalnym, alergicznym, skrzywienie przegrody nosowej, polipy.

Ostre zapalenie zatok manifestuje się bólami głowy, katarem i gorączką. Stan zapalny zwiększa wydzielanie śluzu, który nie może być usunięty z zatok. Ostre objawy choroby ustępują wówczas kiedy przywrócona zostanie drożność zatok. Charakterystycznymi objawami ostrego zapalenia zatok są: miejscowa bolesność zmienionej chorobowo zatoki, bolesność górnych zębów oraz ropna wydzielina z nosa. Ostry proces zapalny może przejść w stan przewlekły. Dolegliwości są wówczas mniej nasilone ale w dalszym ciągu utrzymuje się obrzęk śluzówek nosa, a pacjent skarży się na ustawiczne spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Rozpoznanie zapalenia zatok wymaga wykonania zdjęcia rentgenowskiego lub punkcji zatok. W tym ostatnim przypadku można przeprowadzić badanie bakteriologiczne wydzieliny i ustalić wrażliwość bakterii na antybiotyki.

Charakter bólu twarzy i głowy może wskazać, która zatoka jest chora. W przypadku zatok szczękowych występuje bolesność policzka, ból zębów, okolicy oczodołów i skroni. Stan zapalny zatok czołowych wywołuje silny ból głowy nasilający się podczas leżenia na plecach i uniesieniu głowy.

Moszczyński Paulin
www.lider.szs.pl