Fot. sxc.huWitamina A jest nazwą przeznaczoną dla związków (retinol i retinen), obecnych w produktach spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz dla karotenoidów, znajdujących się w jarzynach i owocach pod postacią czerwonego i żółtego pigmentu. Witamina A pochodzenia zwierzęcego jest wrażliwa na utlenianie (jełczenie tłuszczów). Również światło słoneczne powoduje jej rozkład. Masło powinno być zatem przechowywane w opakowaniach nie przepuszczających światła a śmietana w ciemnych lub plastykowych butelkach. Śmietanka zawiera dość dużo witaminy A ale krem tylko minimalne ilości. W trakcie ubijania utlenia się na skutek kontaktu z powietrzem.

Nadmiar witaminy A (retinolu), gromadzi się w wątrobie i może być przyczyną zatrucia, a u kobiet w ciąży może działać teratogennie. Według zaleceń FDA (Food and Drug Administration) kobieta planująca ciążę lub będąca w ciąży nie powinna przyjmować więcej niż 15 tys. j.m. retinolu dziennie. Limit ten dotyczy wszystkich źródeł retinolu. Powyższe ograniczenia nie odnoszą się jednak do karotenoidów, które magazynowane są w tkance tłuszczowej i mogą być jedynie przyczyną odwracalnego, żółtego zabarwienia skóry.

Najbogatszymi źródłami retinolu są tłuszcze rybie, wątroba i jej przetwory, śmietana, masło, żółtka jaj. 100 g wątroby wołowej zawiera 15 000 j.m. retinolu podczas gdy 100 g wątroby wieprzowej tylko 5 000 j.m. Angielscy eksperci zalecają aby ciężarne nie spożywały więcej niż 50 g wątróbki na tydzień.

Wśród karotenoidów najbardziej powszechny jest beta-karoten i lipen. 1 cząsteczka beta-karotenu przekształca się pod wpływem enzymów jelitowych w dwie cząsteczki witaminy A.

Zawartość beta-karotenu w komórkach jest jednym z czynników stabilizujących równowagę miedzy procesami antyoksydacyjnymi osłaniającymi struktury subkomórkowe i czynnikami utleniającymi, które mogą je uszkadzać. Należy jednak podkreślić, ze beta-karoten nie może być uważany za lek przeciwrakowy, ale jest to niewątpliwie bardzo ważny czynnik hamujący dynamikę procesów nowotworowych.

Jako źródło karotenoidów zalecane są pomidory bogate w likopen. Lepiej wchłaniany jest likopen obecny w przetworach niż w świeżych pomidorach. Celem lepszego przyswajania tego związku przez organizm wskazana jest konsumpcja witaminy C i E.

Spośród ponad 600 karotenoidów najlepiej poznano:

beta-karoten (marchew, brzoskwinie, dynia, mango, szpinak, koperek)

likopen (pomidory)

luteina (szpinak, brokuły, kukurydza)

zeaxanthina (kukurydza)

beta-karoten (marchew)

beta-eryptoxanthina (owoce cytrusowe)

Moszczyński Paulin

www.lider.szs.pl

Skomentuj