Pełnią wiele funkcji fizjologicznych. Możemy tu wyróżnić regulację metabolizmu, a tym samym poziom sytości i głodu oraz pozytywną ochronę bakteryjną. Do prawidłowego przebiegu przemian biochemicznych w ustroju, m.in. przemian aminokwasów oraz kwasów tłuszczowych są potrzebne właśnie węglowodany.
Źródła węglowodanów i ich rodzaje
Źródłem węglowodanów są przede wszystkim zboża oraz warzywa bulwiaste oraz korzeniowe. Najwięcej węglowodanów posiadają ziarna: zboża, ryż, kukurydza, nasiona roślin strączkowych: groch, fasola, bób, soczewica, soja oraz rośliny okopowe: ziemniaki, buraki cukrowe.
Węglowodany różnią się między sobą pod względem budowy chemicznej, co przedkłada się na różnicę ich właściwości. Jedne mają słodki smak i łatwo się rozpuszczają, z kolei inne nie są słodkie i nie rozpuszczają się.
Wyróżniamy węglowodany proste, które nazywamy jednocukrowymi lub monocukrami, oraz węglowodany złożone. Węglowodany proste wchłaniają się bardzo szybko i gwałtownie podnoszą poziom cukru we krwi. Z kolei te złożone wchłaniają się powoli i charakteryzują się niskim indeksem glikemicznym.
Węglowodany w pożywieniu
Wskazane jest spożywanie węglowodanów, które są zdrowe dla układu trawiennego, jednakże ich nadmierne spożywanie jest już dla organizmu bardzo niekorzystne. Mowa tu o cukrzycy oraz otyłości, do których przyczyniają się węglowodany w formie oczyszczonej, dlatego nie należy nadużywać:
- białego pieczywa
- ciast
- makaronów
- białego ryżu
- ziemniaków
- słodyczy
Nie należy również ograniczać węglowodanów do minimum, bowiem dochodzi wtedy do nieprawidłowego spalania kwasów tłuszczowych, w wyniku czego i powstają ciała ketonowe zakwaszające ustrój.
Zalecana dawka dzienna węglowodanów dla ludzi zdrowych to 50-70% całkowitej energii dziennej racji pokarmowej.
Podział węglowodanów według żywieniowego punktu widzenia
Węglowodany możemy podzielić na przyswajalne oraz nieprzyswajalne. Węglowodany przyswajalne dają człowiekowi energię do życia. Jednak, problem jest w tym, że nasz organizm posiada ograniczone możliwości magazynowania węglowodanów przyswajalnych, dlatego muszą one być dostarczane z pożywieniem w miarę równomiernie w ciągu dnia.
Węglowodany nieprzyswajalne, takie jak błonnik to włókna pokarmowe. Błonnik składa się z celulozy, pektyn i innych. Jego działanie jest różnorodne. Do wyzwolenia jego funkcji niezbędna jest woda. Błonnik nierozpuszczalny w wodzie korzystnie wpływa na pracę przewodu pokarmowego. Przede wszystkim buforuje i wiąże nadmiar kwasu solnego w żołądku, powoduje większą objętość treści pokarmowej w jelicie cienkim oraz wpływa wydzielanie soków trawiennych.
Wskazówki żywieniowe
Opierając się na fizjologii żywienia, najbardziej wskazane jest spożywanie węglowodanów złożonych i nieoczyszczonych dlatego warto spożywać dużo skrobi. Najwięcej skrobi znajduje się w ziemniakach, brązowym ryżu, roślinach strączkowych i mące razowej.
