Fot. sxc.huW dążeniu do osiągnięcia perfekcyjnych wyników sportowych, zawodnicy poszukują sposobów zwiększenia wydolności fizycznej poprzez stosowanie środków żywieniowych, fizjologicznych i farmakologicznych. Owe środki, które przez wykonywane, wiarygodne badania zwiększają wydolność fizyczną sportowców nazywamy środkami wspomagającymi(erogenicznymi). Środki wspomagające obejmują środowisko z jednej strony normalne środki spożywcze, które występują w codziennej diecie, z drugiej strony zaś środki farmakologiczne.

Między tymi skrajnościami występuje szereg składników pokarmowych, które występują w niewielkich ilościach w produktach spożywczych konsumowanych codziennie, a mogą być wprowadzone do diety w dużych dawkach jak suplementy.

Aby uznać produkt lub substancję za środek erogeniczny musi mieć podstawy teoretyczne. Celem skutków środka wspomagającego danego związku należy zbadać wpływ jego stosowania w opóźnieniu wystąpienia zmęczenia podczas wysiłku fizycznego oraz na zwiększenie zdolności wysiłkowej.

Czynniki mogące wpływać na zjawisko wystąpienia zmęczenia podczas wysiłku fizycznego o bardzo dużej intensywności polegają na wyczerpaniu źródła energii lub na kumulacji produktów ubocznych przemiany metabolicznej, co wpływa niekorzystnie na wydolność fizyczną organizmu.

Źródłami energii do wysiłku fizycznego o bardzo dużej intensywności jest układ fosfokreatyny i glikoliza(proces przekształcania glukozy do kwasu pirogronowego).

Problem może stwarzać zmniejszenie ilości fosfokreatyny i glikogenu w mięśniach jak i zwiększenie się stężenia kwasu mlekowego w mięśniach, prowadząc do zmniejszenia wydolności fizycznej osoby ćwiczącej/trenującej.

Długotrwałe ćwiczenie fizyczne a zmęczenie

Podobnie jak czynniki prawdopodobnie powodujące zmęczenie podczas wysiłku fizycznego o bardzo dużej intensywności, czynniki związane z długotrwałym wysiłkiem fizycznym są bardziej złożone i współzależne. Głównymi czynnikami powodującymi zmęczenie podczas długotrwałego wysiłku jest wyczerpanie rezerw glikogenu w mięśniach i wątrobie, co prowadzi do hipoglikemii oraz hipertermia spowodowana odwodnieniem. Nie ulega również wątpliwości, że podczas długotrwałych ćwiczeń pojawiają się czynniki psychologiczne.

Podczas długotrwałego wysiłku fizycznego mięśnie szkieletowe wytwarzają ciepło, które musi być rozprowadzone w organizmie. Następnie to za pomocą gruczołów potowych, dzięki którym zachodzi proces pocenia się organizmu oraz wazodylatację, czyli rozszerzenie się obwodowych naczyń krwionośnych. Wyparowanie potu z powierzchni ciała powoduje ochłodzenie krwi, to znaczy, że krew powracająca do wnętrza ciała jest schłodzona.

Utrata potu w celu schłodzenia krwi zmniejsza zapas płynów w organizmie i jeżeli pozostawiona zostaje bez kontroli przyczynia się do zjawiska odwodnienia. Gdy ubytek płynów jest zbyt duży, zahamowaniu ulega utrata ciepła po to by zatrzymać wodę w organizmie. Następstwem zjawiska zatrzymywania wody w organizmie jest podwyższenie temperatury ciała powyżej bezpiecznego poziomu, co może prowadzić do udaru cieplnego. Utrata płynów ustrojowych z rzędu wielkości 4% całkowitej objętości płynów w ciele prowadzi do upośledzenia wykonywania dalszego wysiłku fizycznego przez gwałtowne zmniejszenie wydolności organizmu. Utrata do 20% wody prowadzi do śmierci.

Ważne jest, aby podczas wysiłku fizycznego dbać o dobre nawodnienie, ale to w kolejnym artykule.

Autor: Remigiusz Wojdanowicz
e-mail: swimmi@sportwwagrowcu.fora.pl

Wągrowieckie forum sportowe:
www.sportwwagrowcu.fora.pl

Bibliografia:
„Krótkie wykłady. Fizjologia sportu” – K. Birch, D.MacLaren, K.George
“Podstawy żywienia człowieka” – H.Kunachowicz, E.Czarnowska-Misztal, A.Szczepańska, A.Ners

Skomentuj