Fot. sxc.huSpastyka
Jednym ze sposobów „opanowania” wzrostu napięcia mięśniowego (spastyka) i tworzeniu się przykurczy mięśniowych są zabiegi fizykalne. Wzmożone napięcie mięśniowe ogranicza możliwości ruchowe pacjenta, jego samodzielność oraz utrudnia pielęgnację chorego. Wspomniane zabiegi wpływają na przejściową (SLA – jest chorobą postępującą) stabilizację stanu napięcia mięśniowego.

Zatem jakie zabiegi możemy polecić?

Kąpiele cieplne

W warunkach zakładów rehabilitacyjnych czy fizjoterapeutycznych do dyspozycji jest cały szereg urządzeń do tego typu zabiegów. Są to zarówno urządzenia do zabiegów całościowych, czyli wanny z możliwością stosowania oprócz zwykłej kąpieli masażu podwodnego (pamiętamy o niedużym ciśnieniu strumienia wody), jak również urządzenia do zabiegów miejscowych czyli tzw. wirówki dla kończyn górnych i dolnych. Należy tu wspomnieć również o specjalnych urządzeniach do stosowania w warunkach domowych, czyli tzn. matach ozonowych i matach tylko do masażu podwodnego. Tego typu urządzenia są godne polecenia z punktu widzenia efektów tych zabiegów, ale z punktu finansowego…

Różnego rodzaju okłady cieplne (parafina, borowina, termożele)

W placówkach służby zdrowia tego typu zabiegi są bardzo popularne i wykonywane przez wykwalifikowany personel.

W warunkach domowych wykonanie okładu z parafiny może być kłopotliwe pod względem wykonania technicznego (nagrzanie parafiny do odpowiedniej temperatury). Dlatego godne polecenia są tzw. Termożele (dostępne w sklepach rehabilitacyjnych). Używanie ich jest zdecydowanie prostsze i bezpieczne, a skutki lecznicze prawie takie same. Do rozgrzania ich możemy stosować gorącą wodę, kuchenkę mikrofalową, czy sam aktywator znajdujący się w żelu. Sposób rozgrzania zależy od rodzaju termożelu, zaś sposób wykonania tego typu zabiegu powinien być poprzedzony instruktażem. Przy tej okazji należy wspomnieć o żelach działających zarówno rozgrzewająco jak i schładzająco, ale o tym nieco później.

Nagrzewanie promieniami podczerwonymi

W zakładach do tego typu zabiegów służy m.in. lampa Sollux, za pomocą której naświetla się poszczególne partie mięśni.

W warunkach domowych do tego typu zabiegów możemy użyć żarówki typu „kwoka”, którą wystarczy wkręcić do domowej lampki ze statywem. Przed tego typu zabiegiem instruktaż wydaje się być konieczny.

Elektroterapia

W likwidacji wzmożonego napięcia mięśniowego pomocną może być też elektroterapia (działanie prądem elektrycznym). Tego typu zabiegi wykonywane są w placówkach opieki zdrowotnej tylko przez wykwalifikowany personel. Chodzi tu przede wszystkim o zabiegi tzw. tonolizy.

Krioterapia

W celu obniżenia napięć układu mięśniowego możemy również w niektórych przypadkach stosować zimno. W warunkach zakładów rehabilitacji chodzi tu zabiegi tzw. krioterapii, czyli działanie azotem, lub dwutlenkiem węgla. W warunkach domowych prostym sposobem stosowania zimna jest okład z kostek lodu (kostki lodu znajdują się w worku foliowym) lub stosowanie wspomnianych termożeli (schładzamy je w zamrażarce). Tego typu zabiegi powinny być skonsultowane z lekarzem.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że zabiegi fizykalne mogą przynieść tylko chwilową poprawę stanu napięcia mięśniowego. Dlatego stosuje się je jako etap przygotowawczy do prowadzenia ćwiczeń ruchowych, które wtedy przynoszą lepszy rezultat. Pamiętajmy również o tym ,że z uwagi na indywidualny przebieg choroby, dobór zabiegów skonsultowany powinien być z lekarzem prowadzącym, a samo ich wykonanie przeprowadzone przez doświadczonego rehabilitanta (dotyczy to szczególnie zabiegów w warunkach domowych).

Ból

W zmniejszeniu bólu wynikającego z przykurczy mięśniowych, czy unieruchomienia, mogą znaleźć zastosowanie zabiegi fizykalne. Chodzi tu np. o zabiegi cieplne, których działanie omówione zostało wcześniej. Z innych rodzajów zabiegów możemy stosować zabiegi z zakresu elektroterapii (działanie prądu elektrycznego). Przykładem może być zabieg jonoforezy, czyli wprowadzenia do organizmu leku przeciwbólowego za pomocą prądu stałego. Tego typu zabiegi są zabiegami miejscowymi, czyli w miejscu bólu aplikowany jest dany lek.

Innymi zabiegami godnymi polecenia z zakresu elektroterapii są prądy tens czy prąd treberta – tego typu zabiegi oprócz możliwości stosowania w miejscu bólu (tens) możemy co ważniejsze stosować w sposób segmentarny. Co to oznacza ? Jeżeli dolegliwości bólowe zlokalizowane są w obrębie kończyn dolnych a w miejscu tego bólu nie można wykonać zabiegu, ponieważ istnieją jakieś przeciwwskazania, zabieg wykonuje się na odpowiednim segmencie kręgosłupa, osiągając w ten sposób działanie przeciwbólowe.

Tego typu zabiegi wykonuje wykwalifikowany personel po uprzedniej ocenie stanu pacjenta. Tu należy dodać, iż fizykoterapia dysponuje wieloma rodzajami zabiegów, które odpowiednio zastosowane, w zależności od stanu pacjenta, mogą przynieść poprawę (czasową) jego stanu. Dlatego ścisłe współdziałanie z lekarzem oraz z rehabilitantem wydaje się być bardzo ważne.

Inhalacje

Sposobem zapobiegania i wspomagania leczenia różnego rodzaju infekcji dróg oddechowych są inhalacje.

Co to jest inhalacja? Inhalacje lecznicze to zabiegi polegającena wprowadzaniu różnego rodzaju leków do układu oddechowego za pomocą urządzeń tzw. inhalatorów. Działanie ich polega na rozdrabnianiu wspomnianych leków na cząsteczki, które w zależności od wielkości docierają podczas zabiegu do odpowiednich części układu oddechowego. Fakt ten jest o tyle ważny, iż w zależności od odcinka układu oddechowego, w którym istnieje jakiś problem, mamy możliwości stosowania różnych leków jak i różnych inhalatorów. Jak dobrać inhalator? Różnego rodzaju inhalatory rozdrabniają leki na cząsteczki różnej wielkości. Wydaje się zatem zasadne, aby o doborze leku jak i sposobie jego podania (rodzaj inhalatora) decydował wykwalifikowany personel.

W tym poradniku przyjęliśmy, że pod nazwą SLA kryje się choroba:

wg nazewnictwa amerykańskiego: Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS);

wg klasyfikacji chorób WHO ICD-10: Amyotrophic Lateral Sclerosis zaliczana do grupy G12.2 Motor Neuron Disease;

wg nazewnictwa w książce „Stwardnienie boczne zanikowe” Dariusz Adamek, Barbara Tomik; Wydanie I. Kraków 2005: Stwardnienie Boczne Zanikowe (SBZ);

wg nazewnictwa w książce „Stwardnienie Boczne Zanikowe” pod red. Prof. Huberta Kwiecińkiego: SLA klasyczne.

mgr Michał Żuławiński, fizjoterapeuta;
Dignitas Dolentium

Powyższy tekst jest fragmentem poradnika „Poradnik dla Chorych na SLA/MND”.
Pełną wersję poradnika można pobrać na stronie: www.mnd.pl

Skomentuj