Pankration - walka z całych siłZapasy, boks, BJJ i przede wszystkim Vale Tudo – każda z tych dyscyplin niewątpliwie stanowi korzeń dzisiejszego MMA. Dziś chciałbym się przyjrzeć jeszcze jednej dyscyplinie sportowej, którą z pewnością można traktować, jako przodka starć w ringach i klatach.

Mowa tu o Pankrationie, dyscyplinie sportowej i jednocześnie sztuce walki wywodzącej się ze starożytnej Grecji, której nazwa pochodzi od dwóch słów: „pan” – przymiotnika oznaczającego „całość”, „wszech” i słowa „kratos” oznaczającego siłę lub moc. Starożytni Grecy, głównie Spartanie od najmłodszych lat byli uczeni sztuki Pankrationu, sztuki, której głównym celem było zabijanie wrogów na polu walki. Dyscyplina ta, w ciągu dwóch tysięcy lat swojego istnienia stała się również bardzo popularnym sportem.

Historia

Według mitologii greckiej Pankration został wymyślony przez herosów Heraklesa i Tezeusza, którzy
wykorzystując zapasy i boks, stworzyli go w trakcie walk ze swoimi wrogami. To właśnie techniki tej sztuki walki pozwoliły Tezeuszowi pokonać mitycznego pół człowieka, pół byka – Minotaura, strażnika Labiryntu. Herakles natomiast dzięki duszeniu rodem z Pankrationu pokonał Lwa nemejskiego, który był całkowicie niewrażliwy na ciosy zadawane mu konwencjonalną bronią. Czy sztuka walki z tak spektakularnymi zwycięstwami potrzebuje jeszcze innej reklamy?

Historycy natomiast uważają, że Pankration był już praktykowany w Grecji w drugim tysiącleciu przed naszą erą. Była to odpowiedź na próbę znalezienia sposobu walki totalnej, łączącej zalety boksu i zapasów, ponieważ trzon technikiik Pankrationu wywodził się właśnie z tych dyscyplin. Dodając kopnięcia, różne duszenia i dźwignie otrzymano sztukę walki bardzo zbliżoną do dzisiejszego MMA. Poza walorami sportowymi, techniki Pankrationu stosowane były w walce przez żołnierzy greckich. Stosowali je Spartanie, a także hoplici z armii Aleksandra Wielkiego.

Pankration został oficjalną dyscypliną olimpijską w 648 r. p.n.e. i był nią przez prawie 1000 lat. Niestety, w 393 r. n.e. edyktem cesarza rzymskiego Teodozjusza I został wraz z walkami gladiatorów i festiwalami pogańskimi zakazany.

Mistrzowie

Jak każda dyscyplina sportowa czy sztuka walki Pankration „posiadał” legendarnych wręcz mistrzów. Przyjrzyjmy się dwóm z nich:

Dioxippus – Ateńczyk, mistrz Pankrationu na olimpiadzie w 336 r. p.n.e. Został obwołany zwycięzcą nie tocząc żadnej walki, ponieważ żaden z przeciwników nie odważył się stanąć z nim do walki. Był to jedyny taki przypadek w historii Pankrationu, jako dyscypliny olimpijskiej.

Jako eks-sportowiec Dioxippus służył w armii Aleksandra Macedońskiego w trakcie jego wyprawy do Azji i szybko dołączył do jego najbliższego otoczenia. Podczas jednej z uczt został obrażony, a następnie wyzwany na pojedynek przez jednego z najwaleczniejszych żołnierzy Aleksandra – Macedończyka Koragusa. Dioxippus stanął do pojedynku nagi, będąc wyposażonym tylko w pałkę. Koragus stanął w pełnej zbroi, z tarczą, włócznią, oszczepem i mieczem. W czasie walki ateńczyk uchylił się przed oszczepem przeciwnika, zniszczył jego włócznie i zanim Koragus wyciągnął miecz, złapał go za rękę, a następnie podciął mu nogi techniką Pankrationu. Obciążony zbroją rywal runął na ziemię, gdzie został unieruchomiony i pokonany – Dioxippus położył mu stopę na szyi i tylko reakcja Aleksandra zapobiegła śmierci Macedończyka. Ateńczyk został ogłoszony zwycięzcą. Koragus został oszczędzony.

Arrhichion – pochodził z Phigalli, pośmiertnie uznany za zwycięzcę w dyscyplinie Pankrationu na jednej z olimpiad. W trakcie walki jego rywal założył mu duszenie zza pleców, jednocześnie unieruchamiając nogami tors przeciwnika (tak, tak, stosując „rear-naked choke”). Arrhichion w akcie desperacji złamał dźwignią staw skokowy przeciwnika, który mdlejąc z bólu poddał się. Niestety, gdy sędzia podnosił rękę zwycięzcy okazało się, że ten zmarł w wyniku duszenia. Ciało Arrhichiona zostało udekorowane wieńcem laurowym i przewiezione do Phigalli, jako ciało bohatera.

W Pankrationie nie było kategorii wagowych, ani limitu czasu walki. Również repertuar zabronionych ciosów i technik był bardzo skromny (przypominają się czasy pierwszych gal UFC). Nie wolno było jedynie wkładać palców do oczu przeciwnika, ciągnąć go za włosy, ani gryźć (a i to dopiero po 440 r. p.n.e., wcześniej te „techniki” były stosowane). Walka toczyła się dopóki jeden z zawodników nie stracił przytomności lub poddał się podnosząc do góry palec wskazujący albo klepiąc w ramię przeciwnika. Co ciekawe, w sportowej odmianie Pankrationu nie brali udziału Spartanie, z zasady uznający poddawanie się za wielką hańbę dla wojownika. Jak w każdej sportowej walce nie brakowało natomiast sędziów. Mogli oni przerwać walkę, a nawet ogłosić remis. Dla poparcia swojego autorytetu byli wyposażeni w pręty, którymi karali często występujące przewinienia.

Walki toczono na zasadach turniejowych. Przed każdą rundą zawodnicy losowali ze srebrnej urny losy oznaczone literami greckiego alfabetu. Ci którzy wylosowali losy z tą samą literą walczyli przeciwko sobie w kolejnej walce. Zwycięzcy awansowali do kolejnej rundy. W ten sposób postępowano na każdym etapie turnieju.

W zależności od ilości walczących turnieje składały się od 4 do 9 rund. Przed igrzyskami olimpijskimi prawdopodobnie odbywały się dodatkowe eliminacje tak, że w samych igrzyskach udział brało ok. 15-20 najlepszych pankrecistów.

Postawa walczących przypominała dzisiejszą postawę bokserską. Lewa strona ciała walczących wysunięta była lekko do przodu. Ręce ze swobodnie otwartymi dłońmi trzymano na wysokości głowy. Prowadząca ręka wysunięta była prawie na całą długość, druga trzymana była nieco bliżej głowy. Ciężar ciała spoczywał na nodze zakrocznej, tak by noga wykroczna była gotowa i do kopnięcia i do zablokowania niskiego kopnięcia rywala.

W stójce kopano wyłącznie do wysokości pasa, szczególnie popularny był front-kick na żołądek lub w krocze i kopnięcia w nogi mające na celu zaburzenie równowagi lub przewrócenie przeciwnika. W głowę lub klatkę piersiową kopano wyłącznie leżącego rywala. Kopnięcia i ciosy trenowano na specjalnych skórzanych workach, torbach, manekinach lub na pniach drzew. Najlepsi pankreciści potrafili podobno kopnięciem przebić się przez tarczę którą zasłaniał się przeciwnik na polu walki.

W dźwigniach królowały te stosowane w stójce, zakładane były głównie na ramiona, barki i łokcie. Prawie zawsze zakładający znajdował się za przeciwnikiem.

Duszenia, którymi poza nokautami najczęściej kończone były walki zakładano w parterze. Stosowano między innymi popularne obecnie duszenie zza pleców, a także duszenia polegające na ściskaniu dłonią obszaru „jabłka Adama” przeciwnika.

Zanim zakazano chwytania za włosy często stosowano technikę polegającą na złapaniu jedną ręką za włosy przeciwnika, pociągnięciu jej w dół przy jednoczesnym zadaniu ciosu podbródkowego w twarz lub w szyje przeciwnika. Pewien pankrecista natomiast otrzymał przezwisko „opuszki palców”, ponieważ miał w zwyczaju łamać palce przeciwnikowi na samym początku walki, tak by zyskać nad nim przewagę.

Pankration dzisiaj

Gdy podjęto decyzję, że kolejne igrzyska olimpijskie odbędą się w 2004 roku w Atenach, greccy organizatorzy rozpoczęli starania, by Pankration został przedstawiony na zawodach, jako „sport pokazowy”. Często pozwala to ostatecznie zakwalifikować daną dyscyplinę, jako olimpijską. Niestety, starania te nie zostały zakończone sukcesem i Pankration podobnie jak w 1896 roku, gdzie jako jedyna proponowana dyscyplina nie został wskrzeszony, jako cześć nowożytnych zmagań, znowu poniósł porażkę.

Obecnie propagowaniem Pankrationu zajmuje się międzynarodowa federacja Fédération Internationale des Luttes Associées (FILA). Ustaliła ona zasady obecnej formy zawodów i organizuje międzynarodowe mistrzostwa w tej dyscyplinie. Nie sposób przy tym nie wspomnieć, że czwarte z kolei Mistrzostwa Świata w Pankrationie odbyły się w 2010 roku w Krakowie. W tym samym roku również Mistrzostwa Europy odbyły się w naszym kraju – w miejscowości Gorlice.

Zasady współczesnego Pankrationu znacznie się zmieniły i sprawiły, że Pankration stał się sportem walki dużo bezpieczniejszym. Ograniczono lub zabroniono najbardziej niebezpiecznych technik. Dodatkowo, poza kopnięciem okrężnym zabronione są jakiekolwiek techniki uderzane na głowę. Niedozwolone są także uderzenia w szyję, gardło, kręgosłup, nerki, genitalia, kolana i poniżej kolan, a także dźwignie skrętne na nogi. Zawody odbywają się w kategoriach wagowych, a poszczególne techniki są punktowane przez sędziów w zależności od ich trudności. Na pojedyncze starcie składa się jedna runda trwająca pięć minut.

Chociaż trudno porównać popularność dzisiejszego Pankrationu z MMA, to wspaniale, że ta sztuka walki chociaż w okrojonej formie została wskrzeszona po kilkunastu wiekach zapomnienia.

Podsumowanie

Większość z technik stosowanych w walkach Pankrationu można odnaleźć w innych sztukach walki, jednak być może to Pankration był pierwszym systemem walki, który zawierał w swoim wnętrzu taką ich ilość: rzuty z zapasów, duszenia, dźwignie, uderzenia i kopnięcia. Stanowił on pomost pomiędzy technikami uderzanymi i chwytanymi. Posiadając niewielką ilość zasad, Pankration uznawany był w starożytnej Grecji za najlepszy system walki bez użycia broni.

Autor: Michał Wiśniewski (Mevv)
Powyższy artykuł pochodzi z darmowego magazynu Ring

www.sportywalki.pl/magazyn_ring.html

Skomentuj