Home > Choroby > Narkolepsja

Narkolepsja

Narkolepsja to choroba powodująca zasypianie w ciągu dnia. Może również doprowadzić do astenii (osłabienia siły mięśniowej). Ludzie cierpiący na narkolepsję zasypiają nagle, nawet podczas rozmowy, jedzenia lub wykonywania innych czynności. Większość chorych narzeka również na problemy z zasypianiem w nocy.

Narkolepsja może również doprowadzić do:

Katapleksji. Jest to choroba powodująca nagłą utratę napięcia mięśniowego. Osłabienie siły mięśniowej może wystąpić w niektórych częściach ciała lub nawet w całym ciele. Na przykład, jeśli katapleksja obejmuje rękę chory może nie być w stanie utrzymać przedmiotu. Silne emocje jeszcze bardziej pogłębiają osłabienie. Taki moment może trwać kilka sekund lub minut.

Halucynacji. Żywe sny mogą wystąpić podczas zasypiania lub budzenia się.

Paraliżu sennego. Niemożność wykonywania ruchów i mówienia podczas budzenia się lub rzadziej podczas zasypiania. Paraliż zwykle mija po kilku minutach.

Opis

Dwie główne fazy snu to faza NREM (charakteryzująca się wolnymi ruchami gałek ocznych) oraz faza REM (w której występują szybkie ruchy gałek ocznych). Faza NREM to pierwsza faza, która następuje tuż po zaśnięciu. Następnie po około 90 minutach większość ludzi przechodzi w fazę REM.

Marzenia senne pojawiają się podczas fazy REM. Mięśnie są zwykle sparaliżowane. Dzieje się, abyśmy nie mogli odgrywać ruchów ciała ze snu.

Chorzy na narkolepsję często bardzo szybko wchodzą w fazę snu REM, a następnie wybudzają się. Ma to związek z żywymi snami podczas zasypiania i budzenia się.

Hipokretyna, związek chemiczny wytwarzany w mózgu, pomaga kontrolować poziom czujności. Większość chorych na narkolepsję ma niski poziom hipokretyny. Przyczyny tak niskiego poziomu nie są zrozumiałe.

Naukowcy twierdzą, że niektóre czynniki połączone ze sobą mogą być przyczyną braku hipokretyny. Niektóre przykłady to: dziedziczenie; urazy mózgu; kontakt z substancjami toksycznymi, np. pestycydy oraz zaburzenia autoimmunologiczne. (Zaburzenia autoimmunologiczne to stan, kiedy system odpornościowy ciała atakuje własne komórki).

Co powoduje narkolepsję?

Większość chorych na narkolepsję ma niski poziom hipokretyny. Jest to związek chemiczny produkowany w mózgu, który odpowiada za kontrolowanie poziomu czujności. Przyczyna niskiego poziomu tego związku nie jest do końca zrozumiała. Naukowcy twierdzą, że niektóre czynniki połączone ze sobą mogą być przyczyną braku tego związku. Niektóre przykłady to:
Dziedziczność. Niektórzy mogą dziedziczyć gen wpływający na produkcję hipokretyny. Prawie 10 chorych na narkolepsję ma w rodzinie osobę z takimi samymi objawami.

Infekcje.

Uszkodzenie mózgu na skutek nowotworów mózgu lub udaru.

Kontakt z toksynami (np. pestycydami).

Zaburzenia autoimmunologiczne. Zaburzenia autoimmunologiczne to stan, kiedy system odpornościowy ciała atakuje własne komórki (np. reumatoidalne zapalenie stawów).

Dziedziczność sama w sobie nie powoduje narkolepsji. W tej chorobie musi występować jeszcze jakiś inny czynnik wymieniony wyżej.

Jakie są oznaki i objawy narkolepsji?

Cztery podstawowe oznaki i objawy narkolepsji to: uczucie senności w czasie dnia, katapleksja (zmniejszenie napięcia mięśniowego) w czasie czuwania oraz halucynacje i paraliż senny podczas snu.

Chorzy na narkolepsję cierpią na jeden lub więcej takich objawów. Mogą mieć one charakter łagodny lub ostry.

Nadmierna senność w ciągu dnia

Wszyscy chorzy na narkolepsję cierpią na nadmierną senność w ciągu dnia. Jest to często najbardziej oczywisty objaw choroby.

W ciągu dnia osoba może miewać od kilku do kilkunastu okresów senności. Każdy taki okres trwa do 30 minut. Silne emocje takie jak śmiech, złość , strach lub podniecenie mogą prowadzić do uczucia senności.

Ludzie cierpiący na te objawy często narzekają na: zaciemnienie mentalne, problemy z pamięcią i skupieniem się, brak energii lub wycieńczenie, depresję.

Chorzy na narkolepsję rzadko miewają ataki snu, podczas których nagle zasypiają. Nagłe zasypianie pojawia się raczej w momentach, gdy nie są oni aktywni fizycznie, np. podczas czytania, oglądania telewizji lub siedzenia na jakimś spotkaniu.

Jednak takie ataki mogą wystąpić również podczas rozmowy, jedzenia lub innej czynności. W tym samym czasie może pojawić się katapleksja.

Katapleksja

Choroba powoduje utratę napięcia mięśniowego w czasie czuwania. Osłabienie siły mięśniowej może wystąpić w całym ciele lub w niektórych jego częściach.

Katapleksja może prowadzić do opuszczania głowy lub niemożności mówienia. Osłabienie siły mięśniowej może pojawić się w kolanach. Można nie być w stanie utrzymać przedmiotów w ręce. Niektórzy ludzie tracą całą siłę mięśniową i upadają.

Silne emocje takie jak śmiech lub podniecenie pogarszają objawy. Trwa to do kilku sekund lub minut i zawsze w czasie czuwania.

Katapleksja może rozwijać się tygodniami lub latami do czasu pierwszego wystąpienia nadmiernej senności w ciągu dnia.

Halucynacje

Jeśli cierpisz na narkolepsję możesz miewać żywe sny podczas zasypiania, budzenia się lub drzemania. Takie sny mogą być bardzo realistyczne. Możesz widzieć, słyszeć czuć zapachy lub smaki.

Paraliż senny

Zaburzenie to charakteryzuje się niemożnością wykonywania ruchów lub mówienia podczas zasypiania lub budzenia się. Osoba zawsze jednak pozostaje w pełni świadomy. Taki paraliż trwa zwykle kilka sekund lub minut, jednak uczucie to może być straszne.

Inne objawy

Większość chorych na narkolepsję nie sypia dobrze w nocy. Chorzy miewają kłopoty z zasypianiem i utrzymaniem snu. Żywe i straszne sny mogą zaburzać ich prawidłowy sen. Brak snu w nocy wzmaga senność podczas dnia.

Ludzie, którzy zasypiają podczas jakiejś czynności, np. podczas jedzenia, po kilku sekundach lub minutach kontynuują ja na nowo. Jest to tzw. zachowanie automatyczne.

W czasie trwania takiego stanu nie jesteśmy świadomi swoich czynów, a więc nie wykonujemy ich prawidłowo. Na przykład, jeśli przed zaśnięciem osoba coś pisze, może zacząć gryzmolić podczas spania. Jeśli prowadziła samochód, może się zgubić lub mieć wypadek. Większość osób nie pamięta co się dzieje w czasie, gdy śpi.

Dzieci chore na narkolepsję często mają problem z uczeniem się, skupianiem uwagi i zapamiętywaniem. Takie dzieci mogą również wydawać się nadpobudliwe. Niektóre z nich mogą przyspieszać a nie spowalniać wykonywanie czynności.

Jak leczyć narkolepsję?

Nie ma lekarstwa na narkolepsję. Mimo to, leki, zmiana stylu życia oraz inne metody leczenia mogą uśmierzyć objawy. Leczenie narkolepsji opiera się na rodzaju objawów oraz ich ostrości.

Gwarancja skuteczności nie jest jednak taka sama w przypadków wszystkich chorych. Może minąć kilka miesięcy, aż doktor znajdzie najlepsze rozwiązanie.

Leki

W leczeniu narkolepsji stosuje się jeden lub kilka leków. Mogą to być:

  • Środki pobudzające, które łagodzą senność i podnoszą czujność w ciągu dnia.
  • Lek, który rekompensuje niski poziom hipokretyny (związek chemiczny kontrolujący poziom czujności). Lek ten pomaga zachować stan czuwania podczas dnia oraz utrzymać sen w nocy. Ponieważ nie zawsze całkowicie łagodzi senność w ciągu dnia, lekarz może dodatkowo przepisać środek pobudzający.
  • Leki pomagające w zasypianiu w ciągu nocy.
  • Leki pomagające zwalczyć depresję. Takie leki zapobiegają katapleksji, halucynacjom oraz paraliżowi sennemu.

Niektóre leki na receptę lub te dostępne bez recepty mogą zakłócać sen. Dowiedz się od lekarza co to za leki oraz, w miarę możliwości, unikaj ich przyjmowania.

Jeśli po każdym ataku senności zdrzemniesz się na chwilkę, nie będziesz potrzebował zbyt wielu leków, które pomogą ci utrzymać stan czuwania

Zmiana stylu życia

Zmiana trybu życia również może być pomocna w łagodzeniu objawów narkolepsji. Możesz podjąć odpowiednie kroki, aby ułatwić zasypianie oraz utrzymać sen w nocy.

  • Przestrzegaj regularnego rytmu. Codziennie kładź się spać oraz wstawaj o tej samej porze.
  • Przed pójściem spać zrelaksuj się; np. weź ciepłą kąpiel.
  • Zadbaj o to, aby sypialnia była cicha, zaciemniona i wygodna. Unikaj czynników rozpraszających (telewizor lub komputer).
  • Daj sobie 20 minut na zaśnięcie lub ponowne zaśnięcie, jeśli się obudziłeś. Po czym wstań i wykonaj jakąś relaksującą czynność (np. czytanie) dopóki nie poczujesz senności.

Niektóre czynności, jedzenie lub napoje mogą działać pobudzająco i utrudniać zasypianie. Postaraj się dostosować do następujących wskazówek:

  • Ćwicz regularnie, ale nie 3 godziny przed pójściem spać.
  • Unikaj tytoniu, alkoholu, czekolady i napojów zawierających kofeinę na kilka godzin przed położeniem się spać.
  • Nie jedz obfitych posiłków tuż przed snem.
  • Unikaj jasnego światła przed pójściem spać.

Więcej wskazówek jak poprawić jakość snu w poradniku „Your Guide to Healthy Sleep” wydanym przez Narodowy Instytut Serca, Płuc i Krwi.

Inne metody leczenia

Światłoterapia może pomóc w utrzymywaniu prawidłowego rytmu spania i budzenia się. W tym rodzaju terapii jesteśmy naświetlani specjalnym światłem przez 10-30 minut. Metoda ta może pomóc w niwelowaniu uczucia senności, które pojawia się rano.

Powyższy artykuł został napisany na podstawie publikacji udostępnionej przez National Heart Lung and Blood Institute – instytutu zajmującego się sprawami związanymi z sercem, płucami i układem krwionośnym.

Pełna wersja publikacji w języku angielskim jest dostępna pod adresem:
http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/nar/nar_what.html

Tłumaczenie zostało wykonane przez biuro tłumaczeń IBT.
Link: biuro tłumaczeń

Skomentuj używając Facebooka

Dodaj komentarz bez użycia Facebooka

Komentarze (1)

  1. Dorota pisze:

    cierpie na ta chorobe od wielu lat myslalam ze to depresia czy trzeba zazywac leki