Home > Składniki pokarmowe

Jod

Fot. sxc.huPrawidłowe funkcjonowanie organizmu wymaga stałego wytwarzania hormonów tarczycowych – tyroksyny i trójjodotyroniny. Kontrolują one zużycie tlenu i procesy energetyczne ustroju, regulują ciepłotę ciała, są potrzebne do prawidłowego dojrzewania i różnicowania się komórek, mają wpływ na przemianę białek, węglowodanów, tłuszczów, kwasów nukleinowych i witamin. Pierwiastkiem niezbędnym do wytwarzania hormonów w tarczycy jest jod, dostarczany do organizmu z pożywieniem i powietrzem. Związki jodu obecne w powietrzu, wchłaniane są przez płuca i skórę. Około 800 milionów ludności, a więc 1/7 całej populacji ludzkiej dotkniętych jest skutkami niedoboru jodu.

Zapotrzebowanie na jod zwiększa się w okresie dojrzewania i przekwitania oraz podczas ciąży i karmienia.

Niedobór jodu w organiźmie powoduje powiększenie tarczycy.

Rozmiary tzw. „wola obojętnego” są różne. Niekiedy rozrost tarczycy trudno zauważyć, w innych przypadkach jest tak duży, że uciskając krtań i tchawicę powoduje kaszel i duszność. Powiększona tarczyca początkowo nie wywołuje komplikacji zdrowotnych ale po pewnym czasie powstają w niej ogniska martwicy, torbiele, zwapnienia, guzki. Czynność gruczołu może być zwiększona albo upośledzona. Około 2,5-6% osób po 40 roku życia choruje na skąpoobjawową niedoczynność tarczycy trudną do wykrycia bez oceny stężenia hormonów tarczycy w krwi. Niekiedy w wolu pozornie obojętnym rozwija się rak tarczycy. Wole występują sporadycznie lub endemicznie. O endemicznym występowaniu wola mówimy wówczas gdy w obrębie określonego obszaru geograficznego ponad 10% osób dorosłych lub ponad 20% dzieci ma wole.

Brak jodu jest szczególnie niebezpieczny w okresie płodowym, noworodkowym i niemowlęcym ponieważ zaburza dojrzewanie mózgu co w konsekwencji prowadzi do upośledzenia umysłowego i innych komplikacji neurologicznych.

Zaburzenia u płodu w wyniku niedoboru jodu

Poronienia

Porody martwych płodów

Wady i zaburzenia wrodzone

Zwiększona umieralność okołoporodowa

Zwiększona umieralność noworodków

Kretynizm neurologiczny:

upośledzenie umysłowe

głuchoniemota

obustronne porażenie spastyczne

zez

Kretynizm obrzękowy (z obrzękiem śluzowatym):

karłowatość

upośledzenie umysłowe

Defekty i zaburzenia psychomotoryczne

Zmniejszenie się ustrojowych zapasów jodu wywiera negatywny wpływ także na psychikę dorosłego człowieka i może i być przyczyną szeregu zaburzeń emocjonalnych. Na terenach endemii wola poziom inteligencji populacji tam żyjącej jest niższy w porównaniu z mieszkańcami obszarów nie zagrożonych niedoborem tego mikroelementu.

Profilaktyka wola obojętnego występującego endemicznie polega na zwiększeniu ilości jodu w produktach spożywczych. Najlepszą metodą jest jodowanie soli kuchennej. Według opinii lekarzy, ilość jodu w kilogramie soli jest jednak niewystarczająca (jest 4-8 mg a powinno być 25-30 mg KJ). Wystarczającą ilość jodu posiada sól kuchenna z mikroelementami z dodatkowym napisem: jodowana.

Zalecana dobowa konsumpcja jodu w µg – Międzynarodowa Rada do Spraw Kontroli Zaburzeń z Niedoboru Jodu

Kobiety w ciąży 200
Niemowlęta 90 – 120
Dzieci (przed pokwitaniem) 50 -100
Dzieci (okres pokwitania) 100 – 150
Dorośli 150

Najwięcej jodu znajduje się w rybach morskich i produktach pochodzenia morskiego. Ilość jodu w wodzie jest różna, na Podkarpaciu niewielka ale w innych okolicach nawet sięga 24 µg/l.

Moszczyński Paulin

www.lider.szs.pl

Skomentuj