Leczenie astmy oskrzelowej dzieli się na leczenie napadu oraz między napadami. Leczenie ustala się zawsze indywidualnie. Liczba stosowanych leków i częstotliwość ich zażywania zależą od stopnia ciężkości choroby. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje leków przeciwastmatycznych: zapobiegawcze, rozszerzające oskrzela. Jeżeli leczenie jest skuteczne, po pewnym czasie można zmniejszyć dawkę stosowanego leku. Obowiązuje zasada: tak mało, jak to możliwe.

Czynniki wywołujące astmę są różne u poszczególnych osób:

- alergeny ( roztocze, pyłki, zarodniki grzybów)
- czynniki drażniące ( zanieczyszczenia, zapachy)
- czynniki fizyczne (zimne powietrze, wysiłek fizyczny, hiperwentylacja)
- leki (niesterydowe leki zapalne, beta-adrenolityki)
- zmiany pogody
- czynniki emocjonalne
- czynniki fizyczne
- wirusowe zapalenie dróg oddechowych

Jest to choroba, która w oparciu o osiągnięcia współczesnej medycyny daje się kontrolować do tego stopnia, że można prowadzić normalne życie, praktycznie bez dolegliwości. Aby się to udało, należy dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza. Należy także uświadomić sobie, iż jest to choroba przewlekła i z tego powodu musi być leczona codziennie, bez przerwy. Astma przebiega inaczej u każdego chorego, jedni mają dolegliwości tylko w określonych sytuacjach, inni niemal stale, jednym pomaga taki lek, drugim inny, jeden ma trudności z oddychaniem podczas wysiłku, inny tylko w nocy. Bardzo ważne jest tutaj poznanie siebie oraz swojej choroby, bo tylko wtedy można z nią należycie postępować i prowadzić życie tak jak osoba zdrowa.

Wychowanie dzieci powinno przebiegać normalnie, jak dziecka zdrowego, nie powinno wzrastać w poczuciu ciężkiej choroby. Nadmiernie opiekuńcze nastawienie rodziców przyznające dziecku z powodu astmy szczególne miejsce w rodzinie może być zbyt obciążające. Choroby nie można bagatelizować, ale profilaktyka i leczenie nie mogą przekroczyć granicy zdrowego rozsądku. Dziecka w wieku szkolnym nie powinno zwalniać się z lekcji wychowania fizycznego. Jeżeli przyjmuje ono regularnie leki może uczestniczyć w gimnastyce i uprawiać sport jak inne dzieci. Dla dzieci które maja cięższą postać astmy organizowane są specjalne grupy sportowe które odpowiednio do każdego dobierają zakres. Wysiłek fizyczny ma odpowiednio wiele korzyści, jak np. podwyższenie progu reakcji astmatycznych, co oznacza zmniejszenie ryzyka występowania choroby. Bardzo ważne jest aby zachęcić młodzież do uprawiania sportu, gdyż oni także mogą zdobywać medale, nie zapomnijmy jednak o prawidłowym leczeniu i właściwym doborze dyscypliny. Zalecane jest pływanie, gdyż wilgotne powietrze chroni przed skurczami dróg oddechowych zaś ćwiczenia podnoszą sprawność organizmu, pamiętajmy jednak o tym iż nie jest wskazane dla chorych na alergiczny nieżyt nosa. Sporty halowe powinny być propagowane dla osób uczulonych na pyłki, natomiast na wolnym powietrzu dla uczulonych na roztocza kurze. Dla astmatyków zalecane są te dyscypliny sportów, które wiążą się z wysiłkiem rozłożonym w dłuższym czasie, jak: jazda na rowerze, jogging, pływanie czy chód. Bezwzględnie przeciwwskazane jest: nurkowanie czy tez spadochroniarstwo. Sporty zimowe niosą za sobą ryzyko związane z wdychaniem dużej ilości zimnego powietrza.

Nauczyciel prowadzący zajęcia z wychowania fizycznego powinien współpracować z rodzicami dziecka, higienistką oraz lekarzem szkolnym a także znać objawy choroby, wiedzieć w jaki sposób postępować w razie napadu duszności podopiecznego oraz jaki rodzaj wysiłku powoduje atak. Opiekun powinien ściśle pamiętać i przestrzegać pewnych zasad postępowania przed wysiłkiem fizycznym:

10-15 min. przed zajęciami zaintubować (zainhalować) podopiecznego

odpowiednie przygotowania miejsca w którym będą przeprowadzone zajęcia: dbanie o czystość ( kurz, środki czyszczące), przewietrzenie, odpowiednią temperaturę ( pon. -5º C nie wychodzić na dwór)

ciągły wysiłek fizyczny nie powinien przekroczyć 6 minut, po nim zastosować ćwiczenia oddechowe

rozgrzewka powinna trwać 10-15 minut, natężenie powinno być powoli stopniowane, w trakcie zastosować ćw. dużych grup mięśniowych

tętno max. 220 –wiek

trening fizyczny musi mieć charakter interwałowy

zastosować ćwiczenia uruchamiające klatkę piersiowa, pogłębiające wydech, zwiększające ruchomość przepony ora wzmacniające mięśnie brzucha

przejść do temat lekcji w zależnie od możliwości podopiecznego

na zakończenie zastosować 10 minutowe ćwiczenia uspakajające organizm

warto zastosować niektóre formy terapii alternatywnej, kładące nacisk na ćw. oddechowe i zrelaksowanie, zwiększające wytrzymałość fizyczną. Mogą one być pomocne w leczeniu, szczególnie jeżeli prowadzą do zmniejszenia dawki steroidów i innych silnie działających leków np. Technika Aleksandra, muzykoterapia

w razie wystąpienia objawów choroby podczas wysiłku fizycznego należy go natychmiast przerwać, ułożyć ucznia w pozycji “woźnicy”, w razie potrzeby ponownie zainhalować lek rozszerzający oskrzela dający czas na podjecie dalszych działań jakim jest wezwanie karetki pogotowia.

W krajach uprzemysłowionych astma jest najczęstszą chorobą przewlekłą wieku dziecięcego. Ocenia się że choruje na nią co dziesiąte dziecko, dlatego do regularnego leczenia należy przywyknąć tak, jak do regularnego mycia zębów. Tylko w ten sposób można zapanować nad swoja chorobą.

Napady duszności spowodowane wysiłkiem nie są powodem do rezygnacji z uprawiania sportów, również astmatycy mogą zdobywać medale olimpijskie i mistrzostwa świata. Najważniejsze jest prawidłowe leczenie i właściwy dobór dyscypliny sportu.

Otręba Iwona, Waleczek Joanna

www.lider.szs.pl

Gra królewska jest dyscypliną sportu o niezwykle bogatej, ponad tysiącletniej historii. Zdaniem wszystkich wypowiadających się w tej kwestii szachy są grą przyczyniającą się do rozwoju inteligencji człowieka. Czyż można powiedzieć więcej? Można przypomnieć tradycyjne wyjaśnienie tego czym są szachy: to harmonijne połączenie sportu, naukowego myślenia i elementów sztuki. Dominującą rolę w opanowaniu wszechstronnej wiedzy szachowej odgrywa przede wszystkim własna praca indywidualna zaplanowana, kierowana i poddawana ocenie trenera. Trenerowi lub instruktorowi szachowemu przypisuje się w procesie szkolenia rolę jednoznaczną, kierownika i organizatora umiejącego zadawać pytania, interpretować właściwie uzyskiwane odpowiedzi i wyniki, umiejącego stosować teorię w praktyce.

Od ponad 17 lat pracuję w Młodzieżowym Domu Kultury nr 1 w Bydgoszczy gdzie zajmuję się szkoleniem szachowym dzieci i młodzieży. Są to zajęcia pozalekcyjne i dobrowolne, prowadzone w różnych grupach wiekowych świetnie nadające się do wdrażania dzieci do autoedukacji szeroko rozumianej ( samokształcenie w zakresie wiedzy szachowej, komputerowej, języków obcych ). J. Kujawinski (2000, s. 15) stwierdza słusznie, że: „ Od klasy pierwszej szkoły podstawowej proces samokształcenia powinien przebiegać także podczas rozmaitych zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych, a nie wyłącznie w czasie zajęć lekcyjno-domowych”. Ten pogląd jest mi osobiście bardzo bliski i stal się sensem a zarazem podstawowym zadaniem mojej pracy pedagogicznej. Problem autoedukacji jest dla mnie na tyle interesujący, iż zapoznałem się z literatura poświęconą temu tematowi i przeprowadziłem własne badania dotyczące wpływu zajęć szachowych dla dzieci na ich działalność autoedukacyjną.

Pojęcie autoedukacji w świetle literatury

Z analizy literatury omawiającej autoedukację wynika, że pojęcie to rozpatruje się z różnych stanowisk czy punktów widzenia. Dlatego jego istotę określa się różnie.

Próbowali je sformułować nie tylko pedagodzy z różnych szkół czy orientacji, ale także psycholodzy i socjolodzy. Dlatego w określeniach samokształcenia występują zarówno cechy wspólne, jak i różne.

W literaturze naukowej i w języku potocznym na określenie własnej pracy jednostki nad ukierunkowaniem i zintensyfikowaniem nabywania wiedzy, sprawności psychofizycznej i rozwojem osobowości stosowane są liczne terminy. Do najczęściej używanych należą: samouctwo, samodoskonalenie, samokształcenie, samokształtowanie, autokreacja, autoedukacja.

Stanowisko psychologów

W psychologii problematyka autoedukacji jest wtopiona w szerszą problematykę autokreacji czy samorealizacji, w których samokształcenie i samowychowanie jest składnikiem niejednoznacznie ocenianym w ich funkcji osobowościowotwórczej.
Psychologiczny ogląd interesującego nas zagadnienia ma podstawowe znaczenie dla zrozumienia mechanizmów funkcji zagrożeń i przebiegu procesów autoedukacyjnych.

Jest ogólnie przyjęte, mimo rozlicznych zastrzeżeń, uwzględnienie prawidłowości stadialnego rozwoju psychicznego człowieka, i ta właśnie wiedza dostarcza cennego materiału do rozważań nad możliwą dolną granicą wieku, w którym jest realne zaistnienie zjawiska autoedukacji,a także nad znaczeniem wysiłku autoedukacyjnego – w poszczególnych fazach – dla rozwoju psychicznego.

Zbigniew Pietrasiński odnosi możliwość wystąpienia w pełni rozwiniętego procesu autoedukacyjnego dopiero do wieku dorastania. U podłoża jego leży wiedza autokreacyjna mogąca wspomagać wykorzystanie posiadanych przez jednostkę rezerw rozwoju.

Stanowisko socjologów

Dla naszej wiedzy o procesach autoedukacyjnych wielkie znaczenie ma dorobek teoretyczny myśli dwóch socjologów polskich: Floriana Znanieckiego i jego ucznia Władysława Okińskiego. Pierwszy z nich zasadniczo nie zaliczał samokształcenia do procesów społecznych, choć dostrzegał rozliczne związki z nimi.

F. Znaniecki określał samokształcenie jako: „ dobrowolne starania, aby własną osobę upodobnić do pewnego wzoru” ( Znaniecki, 1928 s.127 ). Definicję tę rozwija Wł. Okiński : „ Proces samokształceniowy ( albo krócej samokształcenie ) to tyle, co samodzielne, poddane samokontroli urabianie się osobnika w celu osiągnięcia jakiegoś mniej lub więcej jasno określonego wzoru ( respective ideału ) osobowości”(Okiński, 1935,s.34 ). Powyższa definicja jest obecnie najczęściej używana w terminologii oświatowej.

Wł. Okiński dostrzega już zasadność podkreślania społecznego charakteru oddziaływania osobnika na siebie samego, gdyż właśnie w przypadku samokształcenia aktualizuje się działanie i doświadczenie społeczne jednostki dwojakiego rodzaju: wartości i czynności społeczne, które wiążą osobnika pozytywnie lub negatywnie ze środowiskiem oraz działania i doświadczenia społeczne obejmujące te wartości, które osobnik przeżywa jako należące do własnej jego osobowości i te postawy i dążenia, które kieruje na własną swą osobowość.

Samokształcenie nie powoduje izolacji od generowanych przez środowisko wpływów i przeżyć, co najwyżej wywołuje zmianę tych wpływów i zależności, w dostosowaniu do własnych zamiarów osobowotwórczych. Można uznać za uprawniony sąd, że podmiot samokształcenia sam podejmuje te czynności względem siebie, które społeczeństwo przypisuje wychowaniu, i najczęściej w korespondencji z wychowaniem, a co najmniej z określonymi społecznymi ideałami, które internalizuje jako własne.

A ponadto samokształcenie jest faktem społecznym również w tym sensie, że jednostka kształtując, rozwijając czy modyfikując swoją osobowość, w takim lub innym jej zakresie, podejmuje te czynności głównie jako sposobienie się do pełnienia określonych ról i zadań społecznych.

Stanowisko pedagogów

Dla pedagogiki znamienny jest skromny dorobek badawczy nad wielostronną problematyką autoedukacji. Jest on skromny zarówno w poszukiwaniach teoretycznych, jak też w rozpoznaniach empirycznych. W niewielkim tylko stopniu pedagogiczne badania nad autoedukacją stanowiły kontynuację prakseologicznych badań psychologów i socjologów.

Prakseologiczna problematyka autoedukacyjna została zasadniczo ograniczona w pedagogice do tzw. kierowanego samokształcenia, którego przeciwieństwem jest samokształcenie właściwe.

Według Czesława Maziarza samokształcenie właściwe cechuje:

a) całkowita samodzielność.

b) własna koncepcja realizacyjna

c) autokontrola ( Maziarz, 1963, s. 416 )

Natomiast samokształcenie kierowane zdaniem tego autora wiąże się z narzuceniem samoukowi w mniejszym czy większym stopniu bliższych i dalszych celów i odpowiadających im wymagań, kontrolowania z zewnątrz wyników i udzielania pomocy w uczeniu się ( Maziarz, 1963, s. 417).

Interesującą próbę wyjaśniania istoty samokształcenia kierowanego dokonał Stanisław Ludwiczak. Autor ten pisze: „o samokształceniu kierowanym możemy mówić gdy:

pełny proces doskonalenia osobowości tworzą organizatorzy kierujący i uczestnicy samokształcenia pod kierunkiem,

treść i cele doskonalenia osobowości wytycza organizator i kierujący wspólnie z kierowanymi,

realizacja zadań zależy głównie od aktywności samokształceniowej kierowanych,

wyniki kontroluje i ocenia kierujący przy jednoczesnej samokontroli i samoocenie uczestników samokształcenia kierowanego” ( 1983, s.12 ).

Widzi tu dość specyficzną sytuację. Kierujący i kierowani tworzą nieodłączne elementy procesu, występują w roli podmiotu i jednocześnie przedmiotu oddziaływania wychowawczego. W niektórych przedsięwzięciach większą rolę odgrywa kierujący, a o określonych czynnościach decyduje wyłącznie kierowany. Kierujący doskonali innych i jednocześnie doskonali się sam, kierowani doskonalą się i jednocześnie współdecydują o treści samodoskonalenia.

Wnioski z przeprowadzonych badań własnych

Przedmiotem rozważań teoretycznych i badań diagnostycznych był problem wpływu i skuteczności dydaktycznej szkolenia szachowego w Młodzieżowym Domu Kultury nr 1 w zakresie wdrażania uczestników do aktywności autoedukacyjnej.

Wyniki badań potwierdziły hipotezę główną, która brzmi następująco: udział dzieci i młodzieży w zajęciach szachowych pod kierunkiem instruktora ma istotny wpływ na podejmowaną przez nich działalność autoedukacyjną w zakresie wzbogacania i przyswajania potrzebnych treści. W toku postępowania badawczego uzyskałem dane, które potwierdziły założone hipotezy.

Analiza zebranego materiału pozwala na sformułowanie następujących ustaleń:

Jak się okazuje bardzo wyraźnie widać dobrowolność uczestnictwa dzieci w zajęciach szachowych. Ich nauka gry w szachy jest uczeniem się zamierzonym. Można tu mówić o „obróbce intelektualnej” przyswajanych treści i dużej aktywności w kierunku zdobywania i wykorzystywania materiałów szachowych.

Ponad połowa badanych widzi potrzebę systematycznego kupowania i samodzielnego studiowania literatury szachowej oraz prenumerowania czasopism z tej dziedziny.

Prawie wszyscy respondenci posiadają komputery domowe dzięki czemu mogą korzystać z programów do nauki gry w szachy i Internetu.

Nie ulega wątpliwości, że uczniowie poświęcają dużo godzin w tygodniu na samokształcenie szachowe i jak z badań wynika, dobrze planują swoje obowiązki szkolne i rodzinne gdyż nie kolidują one z ich zainteresowaniami.

wiek, płeć i staż szachowy ma istotne znaczenie jeżeli chodzi o podejście do samokształcenia kierowanego. Dzieci w młodszym wieku szkolnym przejawiają różnorodną aktywność w zdobywaniu wiedzy szachowej, co daje im większą satysfakcję niż starszym. Lubią współzawodnictwo i liczą się z opinią grupy. Natomiast dziewczęta w przeciwieństwie do chłopców uświadamiają sobie niepewność własnej wiedzy szachowej (kupują więcej książek, czasopism, posiadają w większym procencie komputery i oprogramowania szachowe) Sądzę że sama praca trenera jest niewystarczająca jeżeli nie ma silnej motywacji poznawczej i aktywności poznawczej u dzieci. Chodzi o to, jak bardzo człowiek chce osiągnąć to, do czego zmierza i żeby nie ograniczał się tylko do odbioru tego, co jest dane Na zakończenie chciałbym dodać, iż przejawem i dowodem wysokiego stopnia autoedukacji są liczne osiągnięcia i sukcesy naszych wychowanków. na arenie krajowej i zagranicznej.

Piśmiennictwo

Jankowski D. (1999): Autoedukacja wyzwaniem współczesności. Toruń. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Kujawiński J. (2000): Wdrażanie uczniów do samokształcenia indywidualnego i nie indywidualnego. Poznań. Wydawnictwo Naukowe UAM.

Ludwiczak S. (1983): Proces samokształcenia kierowanego. Warszawa. WSiP

Maziarz C. (1966): Proces samokształcenia. Warszawa. PZWS.

Maziarz C. (1963): Ideowe założenia i wychowawcze walory samokształcenia kierowanego w: „Chowanna”. z. 4. Katowice.

Okiński W. (1935): Procesy samokształceniowe. Próba ustalenia pojęcia samokształcenia ze stanowiska socjologii. Poznań.

Pietrasiński Z. (1988): Rozwój z perspektywy jego podmiotu. w: Tyszkowa M. [red.].Rozwój psychiczny człowieka w ciągu życia. Zagadnienia teoretyczne i metodologiczne. Warszawa. PWN.

Włodarski Z. Matczak A. (1966): Wprowadzenie do psychologii. Warszawa. WSiP.

Trener szachów II klasy Piotr Skowroński

www.lider.szs.pl

Przeciążenia na jakie narażony jest z czasem, doprowadzić mogą do dolegliwości a nawet trwałych zmian. W wielu wypadkach wysiłek fizyczny wyzwala ból, który jest pierwszym symptomem wad i chorób kręgosłupa.

Na zwiększenia dolegliwości bólowych mają wpływ:

nadwaga ciała, ponieważ zwiększa lordozę lędźwiową, powoduje przodopochylenie miednicy i osłabienie mięśni, zwłaszcza brzucha

nadmierne obciążenie kręgosłupa ( ciężary i niewłaściwy sposób ich dźwigania )

zła postawa podczas pracy i o odpoczynku

nieodpowiednia sprawność mięśni stabilizujących kręgosłup

niewłaściwy tryb życia

Ważnym źródłem powstawania bólów i urazów jest, tak powszechna, sprzeczna z fizjologią, postawa siedząca, a szczególnie długotrwała, niezmienna pozycja przy pracy, która z czasem uszkadza aparat odpowiedzialny za postawę, zwłaszcza chrząstki wzrostowe i wiązadła. Organizm próbuje instynktownie bronić się poprzez napięcia mające przeciwdziałać zmęczeniu. Jednak wraz z upływem czasu mięśnie stabilizujące tracą energię, słabną, tkanki podtrzymujące szkielet również. Dochodzi do tak powszechnego garbienia się w pozycji siedzącej, a stąd już tylko krok do okrągłych pleców.

Najcięższe, najbardziej powszechne bóle kręgosłupa to:
1. w okolicy połączenia odcinka szyjnego z piersiowym
2. w okolicy lędźwiowej, tzw. krzyżowe

Niemal większość osób przekraczających 30 rok życia, uskarża się na bóle w okolicy lędźwiowej. Są to bóle sporadyczne, przejściowe lub ciągłe.

W większości przypadków przyczyną powstania bólów w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, nawet u ludzi młodych są przeciążenia jednostek dynamicznych kręgosłupa i zmiany w obrębie dysków międzykręgowych.

Budowa dysku jest skomplikowana, składa się z dwóch elementów: blaszek tkanki łącznej i galaretowatej, półpłynnej masy łącznotkankowej w 85% zbudowanej z wody. Dopiero z wiekiem dochodzi do odwodnienia jądra, co prowadzi do zmian parametrów dysku.

Ze względu na obecność wody, siły działające na dysk zgodnie z prawem Pascala powodują ciśnienie rozprzestrzeniające się we wszystkich kierunkach w jego obrębie. Siły działają w różnych kierunkach, powodując różne zmiany ciśnienia wewnątrz dysku i różną jego pracę.

Z analiz biomechanicznych wynika, że największe zagrożenie urazami dysków międzykręgowych występują w sytuacjach, gdy duże obciążenia działają na nie przy jednoczesnym nachyleniu i skręcie kręgosłupa. Obciążenia działające na dyski między kręgowe mogą mieć dwojaki charakter:
- obciążenia uderzeniowe
- obciążenia statyczne

Obciążenia uderzeniowe powstają podczas skoków, zeskoków, biegów i innych sytuacjach, w których dochodzi do dynamicznego przemieszczania się. Fala uderzeniowa powstająca w momencie kontaktu z podłożem dociera do kręgosłupa. Amortyzacja tego typu obciążeń jest zależna od współdziałania czterech podstawowych czynników:

właściwości powierzchni ( miękkie, tartan, trawa; twarde: beton, asfalt )

jakości obuwia

amortyzujące właściwości aparatu ruchu ( stopy i stawy kolanowe )

techniki lądowania ( miękko-elastycznie, sztywno )

Obciążenia statystyczne powodowane z jednej strony poprzez działającą siłę ciężkości, z drugiej strony powstają pod wpływem działania sił mięśni, które sile ciężkości mają przeciwdziałać. Wypadkowa tych sił powoduje moment siły w wyniku, którego siła działająca na dysk międzykręgowy w normalnej pozycji stojącej nie stanowi połowy ciężaru ciała, ale jest dwukrotnie większa.

Tabela: siła działania na 3 krąg lędźwiowy człowieka o wadze 70 kg, w różnych warunkach (za Zaciorski W.M WSP 1985 )

Wpływ na zachowania dysków między kręgowych ma również ciśnienie wewnątrz brzuszne. Jego wzrost podczas napinania mięśni oddechowych powoduje zmniejszenie obciążenia działające na dyski o 40%. Nie bez znaczenia jest stosowanie pasa ciężko atletycznego podczas ćwiczeń siłowych – jego główne działanie jest właśnie związane ze zwiększeniem ciśnienia wewnątrz-brzusznego poprzez co obniża on obciążenie mechaniczne kręgosłupa.

Wynika z tego, że dla zapobiegania uszkodzeniom okolicy lędźwiowej kręgosłupa, bądź też dla zmniejszenia konsekwencji tych uszkodzeń kluczowe znaczenie mają:

wzmocnienie mięśni okolicy lędźwiowej ( mięśni brzucha: prostych, skośnych, czworobocznych lędźwi, prostowników biodra ) co prowadzi do utworzenia „ gorsetu ‘’ mięśniowego.

zmniejszenie obciążeń przypadających na odcinek lędźwiowy kręgosłupa powstających podczas wykonywania niektórych ćwiczeń fizycznych.

Ze względu na to, że rozwój mięśni stabilizujących kręgosłup ma charakter siłowy należy ogromną wagę przyłożyć do starannego doboru ćwiczeń, pozycji wejściowych i końcowych, zalecanych ruchów, wielkości pokonywanych obciążeń oraz maksymalnej możliwej ich indywidualizacji.

Nie przestrzeganie w/w zasad doprowadziło do najczęściej występujących zespołów bólowo- korzeniowych co stało się już chorobą cywilizacyjną.

Do najczęściej powtarzających się błędów przy aplikowaniu tych ćwiczeń należą ćwiczenia nadmiernej gibkości kręgosłupa, np.:

skłony i skręty kręgosłupa w pozycji stojącej i siedzącej o prostych nogach, które zazwyczaj pojawiają się w każdej rutynowej rozgrzewce, bez należytego jeszcze przygotowania aparatu wiązadłowego kręgosłupa; skłony z pogłębieniem i skrętem zwłaszcza przy pomocy współćwiczącego

ćwiczenia nadmiernie lordozujące kręgosłup lędźwiowy, np. skłony w tył, podpory leżąc przodem, tzw. kołyski na brzuchu, rzuty piłką lekarską zza głowy “nożyce” tuż nad podłogą.

a także ćwiczenia przeciążające kręgosłup osiowo:

skoki na twardej powierzchni w nieodpowiednim obuwiu ( zwłaszcza z dodatkowym obciążeniem )

zeskoki na twardą powierzchnię ( szczególnie po zwisach i wyciągach )

dzwignia mocowania i rzuty w nieergonomicznych pozycjach wyjściowych: w skłonach i skryto skłonach o prostych nogach, siadzie.

Choć ćwiczenia z grup wymienionych powyżej niosą ze sobą ryzyko przeciążeń i uszkodzeń stawów oraz krążków międzykręgowych kręgosłupa lędźwiowego, to nie oznacza, że winny być one całkowicie wykluczone z programu ćwiczeń ruchowych na lekcjach wychowania fizycznego. Należy przygotować ćwiczącym właściwą rozgrzewkę, a przede wszystkim właściwą kolejność ćwiczeń. Ćwiczenia obciążające muszą być ćwiczeniami odciążającymi ( np. skoki z obciążeniem – skłony w półprzysiadzie, itp. )
Bóle kręgosłupa powinny być zawsze sygnałem do zaprzestania wykonywania danego ćwiczenia.

Podsumowując, aby cieszyć się zdrowym kręgosłupem należy dbać o niego od najmłodszych lat. Wystarczy:

przestrzegać odpowiedniej diety

kontrolować wagę ciała

umiejętnie wykonywać ćwiczenia fizyczne zgodnie z wyżej wymienionymi postulatami

Niebagatelna rola spoczywa na nauczycielu wychowania fizycznego.
Wyposażenie uczniów w nawyki ruchowe, prawidłowe umiejętności wykonywania ćwiczeń siłowych, rozciągających, relaksujących oraz wiedzy o funkcjonowaniu kręgosłupa spowoduje, że tak powszechnie obserwowana obecnie dolegliwość przestanie w niedługim okresie czasu być chorobą cywilizacyjną.

Kamieniak Krzysztof

www.lider.szs.pl

Sara chodzi do trzeciej klasy i bardzo nieporządnie pisze. Litery są niezdarne, niektóre odwrócone tyłem do przodu. Rodzice bardzo się martwią, bo Sara ma trudności nawet z napisaniem własnego imienia.

Jan to nastolatek, który nieźle sobie radzi ze wszystkimi przedmiotami w szkole z wyjątkiem matematyki. Pojęcie wartości liczbowych jest mu zupełnie obce. Jana denerwuje już samo patrzenie na cyfry, a kiedy zabiera się do odrobienia zadania domowego z matematyki, natychmiast wpada w zły nastrój.

W czym tkwi problem Dawida, Sary i Jana ? Czy po prostu są leniwi, uparci lub tępi? Bynajmniej. Każde z tych dzieci cechuje przeciętna lub nawet ponadprzeciętna inteligencja. Ale wszystkie cierpią na jakiś rodzaj zaburzenia zdolności uczenia się. Dawid ma dysleksję: terminem tym obejmuje się różne zaburzenia umiejętności czytania. Ogromne trudności Sary w pisaniu to inaczej dysgrafia. A niezdolności Jana do zrozumienia podstawowych pojęć matematycznych zwana jest dyskalkulią. To zaledwie trzy postacie upośledzenia zdolności uczenia się. Jest ich znacznie więcej i według ocen niektórych specjalistów na zaburzenia te cierpi w USA co najmniej 10 % dzieci.

Jak zdefiniować zaburzenia zdolności uczenia się?

Co prawda większość uczniów miewa od czasu do czasu kłopoty z nauką, najczęściej jednak nie są one wynikiem jakiegoś zaburzenia, lecz po prostu dowodem na to, że każde dziecko wykazuje w pewnych dziedzinach większe, w innych zaś mniejsze zdolności. Jedne mają dobrą pamięć słuchową – łatwo przyswajają informacje docierające przez słuch. Drugie cechuje lepsza pamięć wzrokowa – najłatwiej się uczą, gdy czytają. Niemniej w szkole uczniowie są zgrupowani w klasy i od wszystkich wymaga się postępów, bez względu na zastosowaną metodę nauczania. Dlatego część dzieci niewątpliwie będzie mieć trudności w przyswajaniu wiedzy.

Niektórzy znawcy twierdzą jednak, że zachodzi różnica pomiędzy zwykłymi kłopotami z nauką a zaburzeniami zdolności uczenia się. Ich zdaniem z trudności w nauce można wybrnąć dzięki cierpliwości i staraniom. Tymczasem zaburzenia uczenia się mają podobno głębsze przyczyny. „Jak się zdaje, umysł dziecka z upośledzeniem zdolności uczenia się nieprawidłowo przyjmuje, przetwarza i zapamiętuje informacje z określonych dziedzin”.

Wyniki niektórych badań sugerują, że zaburzenia zdolności uczenia się mogą mieć podłoże genetyczne lub że pewną rolę odgrywają czynniki środowiskowe, takie jak zatrucie ołowiem, zażywanie narkotyków czy picie alkoholu podczas ciąży. Niemniej przyczyna bądź przyczyny nie są jeszcze dobrze znane.

Niekoniecznie jednak dziecko z zaburzeniem zdolności uczenia się jest tym samym upośledzone umysłowo. Aby to wyjaśnić, można posłużyć się takim przykładem : Ludzie pozbawieni słuchu muzycznego nie są upośledzeni umysłowo ani głusi. Nikt nie twierdzi, że taki brak słuchu wynika z lenistwa, złych metod nauczania lub braku motywacji. Tak samo jest z osobami cierpiącymi na zaburzenia zdolności uczenia się. Trudności dotyczą zwykle określonej dziedziny.

To tłumaczy, dlaczego wiele dzieci z upośledzeniem zdolności poznawczych odznacza się przeciętnym lub ponadprzeciętnym poziomem inteligencji, a niektóre są naprawdę wyjątkowo bystre. Właśnie ten paradoks często każe specjalistom podejrzewać, iż mają do czynienia z omawianym zaburzeniem. W książce „Dlaczego moje dziecko ma kłopoty w szkole” B.Novick i M.Arnold wyjaśniają: ”Dziecko z zaburzeniem uczenia się jest opóźnione o dwa lata lub więcej w stosunku do stopnia rozwoju oczekiwanego w jego wieku i przypisanego mu ilorazu inteligencji”. Innymi słowy, rzecz nie polega tylko na tym, iż dziecko nie nadąża za swoimi rówieśnikami. Chodzi raczej o to, że jego postępy są niewspółmierne do jego własnych możliwości.

Niezbędna pomoc

Sytuację często komplikuje to, iż zaburzenia zdolności poznawczych wywierają wpływ na sferę emocjonalną. Kiedy dotknięte nimi dziecko ma kłopoty w szkole, nauczyciele i rówieśnicy, a nawet członkowie rodziny uważają je nieraz za niedorajdę. Niestety, w świadomości wielu takich uczniów powstaje negatywny obraz ich samych, który może utrwalić się na długie lata. Nie jest to bez znaczenia, ponieważ upośledzenie zdolności uczenia się na ogół nie mija z wiekiem. Te zaburzenia zostają do końca życia.

Dla dzieci z upośledzeniem zdolności poznawczych ogromne znaczenie ma zatem wsparcie rodziców. „Jeżeli dziecko ma w rodzinie niezawodną podporę, może na tym fundamencie zbudować szacunek dla siebie i poczucie, że coś potrafi” – jest napisane w książce „Wychowanie dziecka z zaburzeniami zdolności uczenia się”.

Ale chcąc być taką podporą, rodzice powinni przeanalizować swoje uczucia. Niektórzy oskarżają siebie, uważają bowiem, że ponoszą jakąś winę za stan dzieci. Innych ogarnia panika i bezsilność na myśl o przeszkodach, które przyjdzie im pokonywać. Taka postawa przynosi więcej szkody niż pożytku. Paraliżuje działania rodziców, a dziecko pozbawia niezbędnej pomocy.

Jeśli więc doświadczony specjalista stwierdzi u dziecka zaburzenia zdolności uczenia się, nie należy rozpaczać. Trzeba pamiętać, że dziecku trzeba udzielić dodatkowego wsparcia w określonym zakresie. Poświęcić czas na zapoznanie się z wszelkimi dostępnymi programami pomocy takim dzieciom. Obecnie wiele szkół jest lepiej przygotowanych do pracy z takimi uczniami niż kilka lat temu.

Specjaliści podkreślają znaczenie chwalenia dzieci za każde osiągnięcie, nawet najmniejsze. Należy być szczodrym w wyrażaniu uznania. Ale nie zaniedbywać karcenia. Dziecku potrzebne jest wytyczenie określonych granic, tym bardziej gdy ma trudności z nauką. Powinno wiedzieć, czego oczekujemy, i przestrzegać podanych zasad.

Należy też realistycznie oceniać swą sytuację. Unaocznię to przykładem: Wyobraź sobie, że idziesz do ulubionej restauracji i zamawiasz kotlet cielęcy. Kiedy jednak kelner kładzie przed tobą talerz, widzisz na nim antrykot z jagnięcia. To takie wyborne danie, ale przecież spodziewałeś się cielęciny. Wielu rodziców musi zmienić sposób myślenia. Może nie oczekiwałeś potrawy z jagnięcia, niemniej okazuje się smakowita. Tak też bywa z wychowaniem dzieci mających szczególne potrzeby.

“Siedź cicho i uważaj !” – czyli jak żyć z ADHD

Aleksander stale powtarzał, że Robert jest po prostu rozpieszczony i wystarczy trochę dyscypliny, a się ustatkuje. Ale ostatnio pewien specjalista powiedział, że to ani moja wina, ani nasza, ani nauczycieli – że z chłopcem rzeczywiście coś nie jest w porządku.

Robert cierpi na zespół nadpobudliwości z zaburzeniami uwagi (Attention Deficit Hyperactivity Disorder – ADHD), charakteryzuje się trudnością koncentracji, impulsywnością i nadmierną ruchliwością. Ocenia się, że upośledzeniem tym jest dotkniętych 3 – 5 procent dzieci w wieku szkolnym. Umysły tych dzieci są jak telewizory z uszkodzonym przełącznikiem kanałów. Myśli nie łączą się ze sobą w uporządkowany, logiczny sposób.
Przyjrzyjmy się po krotce trzem najważniejszym objawom ADHD.

Brak koncentracji: Dziecko z ADHD nie potrafi pomijać nieistotnych szczegółów i skupiać się na jednym wątku. Dlatego łatwo je rozpraszają zewnętrzne bodźce wzrokowe, dźwiękowe i zapachowe. Stara się mobilizować uwagę, ale nie potrafi poświęcić jej jednej sprawie. Nie umie zadecydować, na czym przede wszystkim się skupić.

Impulsywność: Dziecko dotknięte ADHD działa szybciej, niż myśli, nie licząc się z konsekwencjami. Jest marnym organizatorem, postępuje nierozsądnie, chwilami stwarza zagrożenie. Może wejść nagle na jezdnię, na jakieś drzewo, występ. W rezultacie częściej jest pokaleczone, potłuczone, poobcierane, częściej też wymaga pomocy lekarza.

Nadmierna ruchliwość: Nadaktywne dzieci wciąż są w ruchu. Nie umieją usiedzieć spokojnie. Nawet po latach uważny obserwator dostrzeże u nich różne formy bezustannej aktywności – poruszają nogami, stopami, ramionami, dłońmi, wargami lub językiem.

Ale część nieuważnych oraz impulsywnych dzieci nie wykazuje nadmiernej ruchliwości. Mogą być dotknięte zespołem nazywanym czasem zaburzeniami uwagi, czyli ADD (Attention Deficit Disorder). Zespołowi temu nadaktywność niekiedy wcale nie towarzyszy, lub osiąga różne nasilenie: od ledwie zauważalnej przez stwarzającą kłopoty aż po wywołującą głębokie upośledzenie.

Co jest przyczyną ADHD ?

W minionych latach przyczyn zaburzeń uwagi doszukiwano się we wszystkim – zaczynając od błędów popełnionych przez rodziców, na oświetleniu fluorescencyjnym kończąc. Obecnie uważa się, że ADHD ma związek z zaburzeniami pewnych funkcji mózgu. W roku 1990 z inicjatywy Państwowego Instytutu Zdrowia Psychicznego przebadano 25 dorosłych z objawami ADHD i stwierdzono powolniejszy metabolizm glukozy w tych obszarach mózgu, które nadzorują poruszanie i koncentrację. Mniej więcej 40 procent przypadków ADHD prawdopodobnie ma podłoże genetyczne. Do czynników zwiększających ryzyko ADHD należy również picie alkoholu i zażywanie narkotyków przez matkę w czasie ciąży, zatrucie ołowiem, niekiedy też sposób odżywiania.

ADHD w okresie dorastania i później

Ostatnimi czasy lekarze stwierdzili, że na ADHD cierpią nie tylko dzieci. Gdy rodzice przyprowadzają dzieci z ADHD, mówią zazwyczaj takie słowa „ Ja w jego wieku byłem taki sam” , a potem przyznają, że w dalszym ciągu trudno im wystać w kolejce, usiedzieć na zebraniu, skończyć coś, co zaczęli. Uważa się dziś, że mniej więcej połowa dzieci z ADHD będzie w wieku dojrzewania i w dorosłym życiu wykazywać przynajmniej część symptomów tego zaburzenia.

W okresie dojrzewania ryzykanckie zachowanie młodzieży z ADHD może prowadzić do naruszania prawa. Matka dorastającego chłopca dotkniętego ADHD wyznała: „Dawniej martwiłam się, że nie dostanie się do szkoły średniej. Teraz modle się już tylko o to, żeby nie trafił do więzienia”. O zasadności takich obaw mogą świadczyć badania porównawcze dwóch grup: 103 dzieci nadaktywnych oraz grupy kontrolnej 100 dzieci wolnych od zaburzeń. Prawdopodobieństwo, iż nadaktywny młody człowiek liczący sobie ponad dwadzieścia lat był już kiedyś aresztowany, jest dwukrotnie większe niż normalnie; że został skazany za jakieś przestępstwo – pięciokrotnie większe, a że odbywał karę więzienia – dziewięciokrotne – donosi Newsweek.

Dorosłym ADHD przysparza kłopotów szczególnego rodzaju. Nadmiernie aktywny chłopiec może wyrosnąć na mężczyznę, który często zmienia pracę, bywa zwalniany, po całych dniach marnuje czas i jest w ciągłym ruchu. Kiedy powód nie jest znany, postawa taka może nadwerężać więź małżeńską. Żona mężczyzny chorego na ADHD powiedziała: „Nawet w czasie najzwyklejszej rozmowy nie słyszy wszystkiego, co do niego mówię. Tak jakby stale był gdzieś indziej”. Oczywiście cechy takie – w mniejszym lub większym nasileniu – występują u wielu osób. Trzeba się dowiedzieć czy te oznaki istniały zawsze. U cierpiących na ADHD objawy mają charakter ogólny – odbijają się niemal na każdej dziedzinie życia.

Walka z zaburzeniem

W ostatnich latach opracowano kilka metod leczenia ADHD. Niektóre polegają na stosowaniu diety. Z pewnych badań wynika jednak, że składniki pożywienia na ogół nie powodują nadaktywności i że leczenie dietą często okazuje się nie skuteczne. Inne metody to terapia lekowa, korygowanie zachowania i terapia przez samopoznanie.

Terapia lekowa. ADHD najprawdopodobniej ma związek z nieprawidłowym funkcjonowaniem mózgu, toteż niejednokrotnie pomocne okazują się leki przywracające równowagę chemiczną. Niektóre osoby doznają niepożądanych skutków ubocznych, do których należy niepokój i inne dolegliwości w sferze emocjonalnej. Ponadto zażywanie środków pobudzających może wywołać nasilenie się skurczów u cierpiących na tiki, na przykład na zespół Tourette. Dlatego leki należy przyjmować pod ścisłą kontrolą lekarza. Przyjmowanie farmaceutyków nie zastąpi jednak uczenia się. Mają one po prostu wspomagać koncentrację, ułatwiać dziecku przyswajanie nowych umiejętności.
Również wielu dorosłych z ADHD odczuło poprawę dzięki lekom. Niemniej zarówno dzieci, jak i dorośli powinni zachować ostrożność, ponieważ niektóre środki pobudzające stosowane w leczeniu ADHD mogą uzależniać.

Korygowanie zachowania. Stwierdzenie u dziecka ADHD nie zwalnia matki ani ojca z obowiązku utrzymywania dyscypliny. Wprawdzie jego potrzeby w tym względzie mogą być szczególnego rodzaju. Rodzice, którzy po prostu się poddają i pozwalają swemu nadaktywnemu dziecku na wszystko, nie wyświadczają mu przysługi. Dziecko nadmiernie ruchliwe – tak jak każde inne – potrzebuje ciągłego karcenia połączonego z szacunkiem dla niego jako osoby. Trzeba wyraźnie zakreślić granice oraz odpowiednio nagradzać i karać.
Bardzo ważne jest więc, by rodzice utrzymywali dyscyplinę. Ponadto codzienne zajęcia powinny być dobrze rozplanowane. Rodzice mogą uznać za stosowne pozostawienie dziecku pewnej swobody w ustalaniu rozkładu zajęć, uwzględniającego czas na odrobienie lekcji, czytanie, kąpiel i tym podobne. Potem trzeba konsekwentnie trzymać się planu i pilnować, by był realizowany. Rozpoznanie u dziecka ADHD czy ADD nie jest równoznaczne z przyznaniem prawa do bezkarności.

Terapia przez samopoznanie. Chodzi tu między innymi o zmianę opinii dziecka o sobie samym i swym zaburzeniu. Ludzie z deficytem uwagi uważają się za brzydkich, głupich i złych nawet wtedy, gdy są atrakcyjni, inteligentni i życzliwi. Toteż dziecko cierpiące na ADHD lub ADD powinno właściwie oceniać swoją wartość oraz wiedzieć, że z zaburzeniami uwagi może sobie poradzić. Ma to szczególne znaczenie w okresie dorastania. Zanim dziecko z ADHD stanie się nastolatkiem, zwykle usłyszy pod swym adresem wiele krytycznych uwag od rówieśników, nauczycieli, rodzeństwa, a może nawet rodziców. W okresie dorastania jest więc ważne, by nastolatek wytyczył sobie realistyczne cele i nie oceniał się zbyt surowo, lecz miał poczucie własnej wartości.

Powyższe terapie mogą stosować również dorośli cierpiący na ADHD. Oczywiście formy terapii zmieniają się w zależności od wieku, ale podstawowe metody: zażywanie leków – gdy jest to wskazane, korygowanie zachowania i samopoznanie pozostają przez całe życie istotnymi elementami leczenia.

Jak pomóc

Należy zebrać jak najwięcej informacji na dany temat i na ich podstawie podejmować przemyślane decyzje. A co najważniejsze kochać dziecko i podnosić je na duchu bo zachwianie poczucia własnej wartości jest zabójcze.

Udzielenie odpowiedniego wsparcia dziecku z ADHD wymaga współpracy obojga rodziców, dziecko musi wiedzieć, że jest kochane i że to uczucie ma swe źródło w miłości, którą darzą się rodzice. Niestety, miłość ta nie zawsze jest okazywana. Ustalono, że w rodzinach gdzie są dzieci z ADHD jest prawie o jedną trzecią więcej poważnych rozdźwięków małżeńskich i rozwodów niż w przeciętnych rodzinach. Aby zapobiec konfliktom, znaczącą rolę w wychowaniu dziecka dotkniętego ADHD musi odgrywać ojciec. Obowiązki te nie mogą spadać wyłącznie na matkę.

Nie tylko krewni, ale również bliscy przyjaciele mogą ogromnie pomóc. Jak to zrobić ? Być życzliwym, patrzeć na to co widoczne na pierwszy rzut oka, poznawać dziecko, rozmawiać z rodzicami, pytać jak się czują?, jakie przeciwności codziennie pokonują.

Choroś Dorota

www.lider.szs.pl

W dokumencie tym czytamy między innymi:

“Dane naukowe wskazują, że wysiłek fizyczny może zmniejszyć ryzyko szeregu nowotworów, takich jak rak piersi, jelita grubego, gruczołu krokowego i endometrium. podobny związek może istnieć z innymi nowotworami, chociaż brak potwierdzających to danych naukowych”
Jest to pierwsze, znane mi, tak wyraźne potwierdzenie, że taki bezpośredni związek istnieje. Znacznie więcej znamy powszechnie już wymieniane zależności w licznych publikacjach i programach zależności pośrednie wskazujące na wyraźne zależności pomiędzy takimi wyrazistymi czynnikami ryzyka chorób nowotworowych jak odżywianie się czy palenie papierosów a aktywnością fizyczną.

Prowadź aktywny fizycznie styl życia

dorośli: uprawiaj co najmniej przez 30 minut, przez 5 lub więcej dni w tygodniu, wysiłek fizyczny o umiarkowanej lub dużej intensywności (przekraczającej zwykłe czynności). Bardziej pożądane jest 45-60 minut celowej aktywności fizycznej.

dzieci i młodzież: uprawiaj co najmniej przez 60 minut dziennie, przez 5 lub więcej dni w tygodniu, wysiłek fizyczny u umiarkowanej lub dużej intensywności.

Korzyści z wysiłku fizycznego

Dane naukowe wskazują, że wysiłek fizyczny może zmniejszyć ryzyko szeregu nowotworów, takich jak rak piersi, jelita grubego, gruczołu krokowego i endometriu, podobny związek może istnieć z innymi nowotworami, chociaż brak potwierdzających to danych naukowych. Wysiłek fizyczny wpływa na ryzyko rozwoju nowotworów poprzez wiele mechanizmów : regularny i zaplanowany wysiłek fizyczny pomaga utrzymać zdrową masę ciała, równoważąc spożycie kalorii z wydatkiem energetycznym. Inne bezpośrednie i pośrednie mechanizmy, przez które wysiłek fizyczny może zapobiegać niektórym nowotworom, to m.in. Wpływ na wydzielanie hormonów płciowych, insuliny i prostaglandyn oraz różne korzystne działania na układ odpornościowy. Korzyści wynikające z aktywnego stylu życia wykraczają daleko poza zmniejszenie ryzyka nowotworów i obejmują inne ważne korzyści zdrowotne, takie jak zmniejszenie ryzyka innych chorób przewlekłych, na przykład chorób serca, cukrzycy, osteoporozy i nadciśnienia tętniczego.

Rodzaje wysiłku fizycznego

Zwykły wysiłek fizyczny to taki, który podejmuje się regularnie jako część codziennej rutyny. Obejmuje on czynności wykonywane w pracy (np. Chodzenie z parkingu do biura), w domu (np. Wchodzenie po schodach) oraz aktywność związaną z życiem codziennym (np. Ubieranie się i kąpiel). Ma on zwykle małą intensywność i trwa krótko. Celowy wysiłek fizyczny wykonuje się oprócz zwykłego wysiłku. Jest on często zaplanowany i wykonywany w ramach rozrywki, ćwiczeń.

Przykłady wysiłku fizycznego o umiarkowanej i dużej intensywności

Ćwiczenia i relaks chodzenie, taniec, rekreacyjna jazda na rowerze, jazda na łyżwach i łyżworolkach, jazda konna, pływanie kajakiem, joga

Sporty siatkówka, golf, softball, baseball, badminton, tenis (debel), jazda na nartach po wytyczonej trasie

Czynności domowe koszenie trawnika, ogólne utrzymywanie podwórka i ogrodu czynności zawodowe chodzenie i podnoszenie ciężarów w ramach pracy (stróżowanie, rolnictwo, naprawianie samochodów i urządzeń)

Jogging lub bieganie, szybka jazda na rowerze, trening na siłowni, aerobik, sztuki walki, skakanie na skakance, pływanie

Piłka nożna, hokej na lodzie i na trawie, tenis (singiel), racquetball, koszykówka, jazda na nartach poza trasami

Kopanie, przenoszenie i przeciąganie, murowanie, ciesielstwo

Ciężka praca fizyczna (leśnicy, pracownicy budowlani, strażacy)

Sportowych, w celu poprawy sprawności fizycznej lub przemieszczania się, jako celowy dodatek do innych rutynowych czynności. Taki wysiłek może obejmować jazdę na rowerze lub bieganie, a także bardziej użytkowe czynności, takie jak pójście na przystanek w celu skorzystania z komunikacji publicznej zamiast jazdy samochodem. Umiarkowany wysiłek to taki, który można porównać z szybkim spacerem. Wysiłek intensywny na ogół angażuje duże grupy mięśni i powoduje wyraźne zwiększenie częstotliwości rytmu serca, częstotliwości i głębokości oddechów oraz pocenie się. taki wysiłek można uprawiać w różnych warunkach: w pracy, rekreacyjnie, w domu lub ogrodzie, z przyjaciółmi lub rodziną.

Zalecana ilość całkowitego i celowego wysiłku fizycznego

Chociaż optymalna intensywność, czas trwania i częstotliwość wysiłku fizycznego potrzebne do zmniejszenia ryzyka nowotworów są nieznane, dostępne dane sugerują, że to ryzyko można zmniejszyć, uprawiając umiarkowany lub intensywny wysiłek co najmniej przez 30 minut, oprócz zwykłych czynności wykonywanych przez cały dzień. Istnieje coraz więcej danych, że w celu zmniejszenia ryzyka raka piersi i jelita grubego optymalny może być wysiłek trwający 45-60 minut co najmniej przez 5 dni w tygodniu. nie ma wielu danych pozwalających stwierdzić, czy najlepszą ochronę daje wysiłek wykonywany jednorazowo, czy też kilkakrotnie w ciągu dnia, ale można racjonalnie przypuszczać, że korzyści z oddzielnych 20-30-minutowych sesji się kumulują.

Dostępne dane sugerują, że 60 minut umiarkowanego lub intensywnego wysiłku przez 5 lub więcej dni w tygodniu może zapobiegać zwiększeniu masy ciała i otyłości. wysiłek fizycz-ny trwający 60 minut przez 5 lub więcej dni w tygodniu, pomagając w utrzymaniu masy ciała, może pośrednio wpływać na zmniejszenie ryzyka wystąpienia nowotworów związanych z oty-łością. oprócz wpływu na otyłość wysiłek fizyczny prawdopodobnie zmniejsza ryzyko raka jelita grubego i piersi, nawet jeśli rozpoczyna się jego uprawianie w późniejszym wieku.

U osób mało aktywnych lub dopiero rozpoczynających regularne uprawianie wysiłku fizycznego znaczące korzyści sercowo-naczyniowe może przynieść stopniowe dochodzenie do 30 minut umiarkowanego wysiłku przez 5 lub więcej dni w tygodniu. po osiągnięciu takiego czasu wysiłku dalsze korzyści zdrowotne może przynieść zwiększenie jego intensywności do dużej, o ile dana osoba może ćwiczyć intensywnie. Większość dzieci i młodych dorosłych może bezpiecznie uprawiać umiarkowany wysiłek fizyczny bez konsultacji z lekarzem. Natomiast mężczyźni po 40. Roku życia, kobiety po 50. Roku życia i osoby przewlekle chore lub ze znanymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego powinny przed rozpoczęciem uprawiania intensywnego wysiłku fizycznego skonsultować się z lekarzem. Rozciąganie i rozgrzewka przed wysiłkiem i po nim mogą zmniejszyć ryzyko urazów układu mięśniowo-szkieletowego i bólu mięśni.

Osoby, które przez większość dni w tygodniu uprawiają jakąś formę aktywności fizycznej przez 30 minut dziennie, powinny dążyć do wydłużenia czasu poświęcanego na aktywność fizyczną (umiarkowana lub intensywną) do 60 minut dziennie.

Przykładowe sposoby na unikanie siedzącego trybu życia

chodź po schodach zamiast jeździć winda

jeśli możesz, idź pieszo lub jedź rowerem

w porze obiadowej ćwicz razem z kolegami z pracy, rodzina lub przyjaciółmi

rób przerwy w pracy na ruch – porozciągaj się lub idź na szybki spacer

idź do współpracownika zamiast wysyłać mu e-mail

idź potańczyć z małżonkiem lub przyjaciółmi

zaplanuj aktywne wakacje, a nie zwiedzanie samochodem

noś ze sobą krokomierz i codziennie przechodź więcej kroków

zapisz się do klubu sportowego

oglądając telewizję ćwicz na stacjonarnym rowerze lub bieżni

zaplanuj swoją aktywność fizyczną tak, by stopniowo zwiększać liczbę dni ćwiczeń w tygodniu i czas jednej sesji

wykorzystaj wolny czas na zabawę z dziećmi

Przyjęcie aktywnego fizycznie stylu życia wymaga świadomych decyzji o podejmowaniu wysiłku fizycznego zamiast siedzącego trybu życia. Trzeba wprowadzać zmiany zarówno w odniesieniu do osób indywidualnych, jak i społeczności, aby zwiększyć częstość wybierania aktywniejszego stylu życia (p. Zalecenia działań społecznych).

Wysiłek fizyczny ma duże znaczenie dla zdrowia i dobrostanu dzieci i młodzieży oraz daje poważne korzyści fizyczne, psychiczne i społeczne. ponieważ jednym z najlepszych czynni-ków predykcyjnych aktywności fizycznej w wieku dorosłym jest poziom aktywności w dzieciństwie i młodości, a także dlatego że aktywność fizyczna odgrywa zasadniczą rolę w utrzymaniu masy ciała dzieci i młodzieży, należy zalecać umiarkowany lub intensywny wysiłek fizyczny trwający co najmniej 60 minut dziennie przez 5 lub więcej dni w tygodniu. Ćwiczenia powinny być odpowiednie do wieku rozwojowego, przyjemne i zróżnicowane, obejmować zajęcia sportowe i gimnastyczne w szkole, w domu i w społeczności. z ponieważ dzieci i młodzież spędzają znaczącą część dnia w szkole, niezwykle istotny i uznany sposób zwiększania ich aktywności fizycznej stanowią rutynowe wysokiej jakości programy wychowania fizycznego. z aby osiągnąć pożądane wskaźniki aktywności, należy wprowadzić w szkołach codzienne zajęcia wychowania fizycznego i przerwy na ruch, a w domu ograniczyć czas oglądania telewizji i gier komputerowych.

Chociaż korzyści zdrowotne wynikające z wysiłku fizycznego w zakresie zapobiegania nowotworom i innym chorobom przewlekłym są największe w przypadku przyswojenia zdrowych wzorców aktywności fizycznej w dzieciństwie, wydaje się, że korzyści te osiąga się przez całe życie. Dlatego też zwiększenie aktywności fizycznej w każdym wieku może przynosić istotne korzyści zdrowotne i zmniejszyć ryzyko niektórych nowotworów złośliwych.

Dlatego zalecenia dotyczące aktywności fizycznej we współczesnej doktrynie prozdrowotnej zawsze ściśle łączy się z zaleceniami dotyczącymi innych zachowań a w szczególności dotyczącymi odżywiania się, uzależnień i dystresu. Wszelkie zalecenia prozdrowotne dotyczące tylko aktywności fizycznej, bez ścisłego ich powiązania z innymi zachowaniami prozdrowotnymi należy uznać za mało skuteczne. wręcz za błąd. Można uważać, że ograniczenie naszych zainteresowań dotyczących wychowania fizycznego wyłącznie do elementów sprawnościowych wynika z proselekcyjno-prosportowego modelu szkolnej kultury fizycznej, w której decydującym celem jest wysoka sprawność fizyczna mierzona wynikami sportowymi i sukcesami w rywalizacji i współzawodnictwie.

W odniesieniu do wychowania używa się pojęcia “umiejętności życiowe” rozumiane jako ogół przekonań, wiedzy i poczucia potrzeby realizowania określonego planu – modelu zdrowego stylu życia.

Stosuj zdrowa dietę, ze szczególnym uwzględnieniem produktów roślinnych

spożywaj potrawy i napoje w ilościach odpowiednich do osiągnięcia i utrzymania zdrowej masy ciała

poznaj standardowe wielkości porcji i czytaj etykiety na produktach żywnościowych, aby wiedzieć, ile porcji faktycznie spożywasz

spożywaj mniejsze porcje produktów wysokokalorycznych. Pamiętaj, że „niskotłuszczowy” i „beztłuszczowy” nie znaczy „niskokaloryczny”, i że niskotłuszczowe ciasta, słodycze i podobne produkty często zawierają dużo kalorii

zamiast wysokokalorycznych pokarmów i napojów, takich jak frytki, cheesburgery, pizza, lody, pączki i inne słodycze oraz zwykłe napoje gazowane spożywaj warzywa, owoce i inne produkty niskokaloryczne

jedząc posiłki poza domem, wybieraj potrawy ubogie w kalorie, tłuszcz i cukier oraz unikaj dużych porcji

spożywaj codziennie pięć lub więcej porcji warzyw i owoców

spożywaj warzywa i owoce do każdego posiłku i jako przekąski

spożywaj codziennie różne warzywa i owoce

ogranicz spożycie frytek, chipsów i innych smażonych produktów roślinnych

pijąc soki warzywne i owocowe, wybieraj 100% soki

przedkładaj produkty pełnoziarniste nad przetworzone (rafinowane) ziarna i cukry

spożywaj pełnoziarnisty ryż, chleb, makaron i płatki zbożowe

ogranicz spożycie oczyszczonych węglowodanów zawartych w słodyczach, słodzonych płatkach zbożowych i innych słodkich produktach

Cendrowski Zbigniew

www.lider.szs.pl

Pragnę przedstawić czytelnikom Lidera wybrane materiały z zakresu medycyny sportowej (moje autorskie wprowadzenia do wspomnianych artykułów), które dotyczyły zaleceń i przeciwwskazań odnośnie doboru aktywności ruchowej w różnych grupach pacjentów i osób uważających się za zdrowe.

Aktywność fizyczna dzieci i młodzieży

Wraz z pierwszym powakacyjnym dzwonkiem szkolnym pojawiają się problemy związane z aktywnością sportowo-rekreacyjną dzieci i młodzieży. Aktywność ruchowa jest jednym z najistotniejszych stymulatorów rozwoju psychofizycznego młodych ludzi. Jednak niewłaściwie aplikowane bodźce ruchowe mogą prowadzić do pogłębiania wad rozwojowych, zespołu przemęczenia czy też zniechęcić do uprawiania sportu. Również nadal zbyt duży odsetek dzieci ma wady wzroku, schorzenia alergiczne, nadwagę i otyłość oraz różnego rodzaju zaburzenia stato-dynamiczne układu ruchu. Stąd pojawiają się ze strony rodziców naciski na lekarzy sportowych i rodzinnych o wydawanie długoterminowych zwolnień z zajęć wychowania fizycznego. A brak ruchu zaburza naturalny rozwój somatyczny i funkcjonalny dziecka, odbierając mu możliwość poznania nowych gier i umiejętności sportowych oraz zubaża jego relacje społeczne. Uprawianie wielu dyscyplin sportowych wymaga odpowiednich badań lekarskich. To one, a nie ambicje rodziców, trenerów czy opiekunów, decydują o prawidłowym wyborze sportu wyczynowego.

Ruch dla serca

Dzisiaj już nikt nie ma wątpliwości, że zaburzenia metaboliczne stanowią podstawę rozwoju miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca (ChNS). W tej grupie schorzeń mieszczą się zaburzenia gospodarki lipidowej, otyłość i cukrzyca typu 2. Ich rozwój determinowany jest czynnikami natury genetycznej i środowiskowej. Do tych ostatnich należą m. in.: sposób żywienia, palenie papierosów, spożywanie alkoholu oraz stopień aktywności fizycznej. Ostatnio uważa się, że dominująca rolę w modulowaniu ekspresji genów odpowiedzialnych za procesy patofizjologiczne mogą odgrywać niektóre składniki diety. Również coraz liczniejsze badania zwracają uwagę na istotne znaczenie systematycznej aktywności ruchowej w utrzymywaniu pozytywnych wskaźników zdrowia.

Żwawy spacer

W roku 1968 lekarz Amerykańskich Sił Powietrznych dr Kenneth Cooper, twórca treningu aerobowego i znanego testu 12–minutowego biegu, oceniającego wydolność zaproponował pilotom wojskowym wykorzystanie treningu marszowego do kształtowania i utrzymywania na korzystnym poziomie kondycji ogólnej. Autor uwzględnił zamienne stosowanie treningu biegowego z marszem oraz stopniowe zwiększanie intensywności wysiłku (tempo, dystans), dostosowane do poziomu wydolności fizycznej (małej, średniej, dobrej). Ujęty w programie marszowym trening adaptacyjny trwał od 6 do 12 tygodni i zależał od poziomu kondycji. Po tym okresie piloci mogli uprawiać dowolnie wybrane dyscypliny sportowa-rekreacyjne o charakterze tlenowym. W Polsce w latach 80, i 90. zasady te zaadaptowali do potrzeb naszej populacji Henryk Kuński i Józef Drabik. Założyli, że treningi winna cechować duża elastyczność uwzględniająca objętość i intensywność treningu marszowego zależnie od samopoczucia, warunków atmosferycznych i poziomu wydolności fizycznej ćwiczących. Zalecany trening wstępny trwał do 16 tygodni. Jeśli po tym czasie ćwiczący mógł w szybkim tempie maszerować przez 10 minut, spełniał kryteria warunkujące przeprowadzenie testu oceniającego wydolność fizyczną i prowadzenie bardziej intensywnych form ćwiczeń aerobowych.

Optymalna forma treningu zdrowotnego

Trening zdrowotny (health-related physical activity) w opinii specjalistów polega na stosowaniu ściśle określonych ćwiczeń fizycznych mających na celu uzyskanie korzystnych efektów fizycznych i psychicznych, poprawy stanu zdrowia oraz zwiększenia zdolności adaptacyjnych organizmu. Tym samym poprzez korzystne efekty fizjologiczne trening zdrowotny zapobiega lub opóźnia tempo rozwoju chorób cywilizacyjnych, wpływając na nasz wiek biologiczny. Spośród wielu ćwiczeń stosowanych w treningu zdrowotnym (głównie o charakterze tlenowym), bardzo skuteczne okazały się ćwiczenia wykonywane w wodzie. Tym bardziej, że można je było zastosować u wielu osób, które z trudnością ćwiczyłyby na lądzie (duża nadwaga, stan po urazach, zmiany zwyrodnieniowe stawów itp.). Stąd narodziła się idea stosowania różnych form aquafitnessu (aerobiku), które polegają na prowadzeniu urozmaiconych ćwiczeń, głównie w pozycji pionowej – w rytm muzyki. Stosuje się przy tym różne głębokości i temperatury wody, specjalne przybory (zwiększające pływalność i opory) i nie jest konieczna umiejętność pływania. Przed właściwymi ćwiczeniami prowadzi się trening adaptacyjny. Ćwiczenia takie oddziałują wszechstronnie na organizm poprzez specyficzne warunki środowiska wodnego, ukierunkowane ćwiczenia fizyczne oraz rytm i muzykę. Z reguły ćwiczenia odbywają się w wodzie cieplejszej niż podczas normalnych zajęć z pływania, aby zapewnić optymalną termoregulację ustroju. Istniejące obawy, że długotrwałe ćwiczenia w odciążeniu mogą sprzyjać osteoporozie, nie znalazły potwierdzenia w badaniach eksperymentalnych. Szereg takich badań przeprowadzono w AWF Warszawa, wykazując istotne korzyści zdrowotne i psychiczne u ćwiczących systematycznie kobiet, zwłaszcza w wieku okołomenopauzalnym. Oczywiście aquafitness (w formie bardziej intensywnej) jest również uprawiany przez panów, stanowiąc istotne uzupełnienie treningu w różnych dyscyplinach sportowych.

Kije na drogę

Nie ulega wątpliwości, że najlepszymi formami treningu zdrowotnego są naturalne formy ruchu, angażujące w stopniu małym lub średnim układ krążenia i oddychania oraz mięśnie szkieletowe, dające odpowiedni nacisk sił na kości. Z wielu badań wynika, że takimi wysiłkami są ćwiczenia wytrzymałościowe uzupełnione o ćwiczenia siłowe oraz gibkościowe. Uwzględniając siedzący tryb życia współczesnego człowieka, na pewno najlepszymi formami rekreacji są zajęcia prowadzone na świeżym powietrzu i przez cały rok. W naszym obszarze geograficznym taka całoroczna aktywność fizyczna dotyczy niewielu dyscyplin sportowo-rekreacyjnych. Spośród nich optymalną dla zdrowia wydaje się Nordic Walking (NW) marsz z kijkami. Zastosowane w zwykłym marszu kije z uchwytami na ręce umożliwiają zaangażowanie większej masy mięśni, odciążenie stawów, poprawę równowagi i stabilności w czasie poruszania się po różnych nawierzchniach. Ponadto kije mogą być wykorzystane jako przybory gimnastyczne do ćwiczeń gibkościowych i ogólnie kształtujących. Oczywiście NW to nie jest zwykły marsz z kijami. Wymaga zastosowania odpowiedniej techniki podporu i odpychania od podłoża. Stąd pierwsze zajęcia należy odbyć z instruktorem rekreacji, choćby z uwagi na zalecaną intensywność wysiłku i atrakcyjne formy ćwiczeń gimnastycznych. Przeciwwskazania nie odbiegają od tych przy treningu marszowym lub joggingu.

Rosną rośliny i sprawność

Działkowanie jest bardzo popularną formą spędzania czasu wolnego w kontakcie z naturą i elementami satysfakcjonujących dokonań ogrodniczo-sadowniczych. Jest ono również formą ożywionych kontaktów towarzyskich (grilowanie), rodzinnych oraz biernego wypoczynku. Z uwagi na systematyczną aktywność ruchową uważane jest za pewną formę treningu zdrowotnego, a przebywanie na świeżym powietrzu ma również działanie hartujące organizm.

Polski Związek Działkowców podaje, że z tej formy aktywności korzysta ok. czterech milionów Polaków, a przecież osób niezrzeszonych jest znacznie więcej. Spośród wszystkich działkowców dominują renciści i emeryci (ok. 47 proc). Duża powszechność i dość zróżnicowany wiek i płeć działkowców nakazują lekarzom rodzinnym zwrócenie uwagi na niektóre zagrożenia wynikające z tej formy czynnego wypoczynku. Podczas prac na działce często podnosimy, przenosimy, przeciągamy i pchamy różne ciężkie przedmioty, które stanowią znaczne obciążenie dla kręgosłupa. Do tego dochodzą prace ogrodnicze w wymuszonych pozycjach stato-dynamicznych układu ruchu, które oddziałują również na układ krążenia (HR, RR) i narząd wzroku (skłony głowy, próba Valsalvy). Kolejne zagrożenia zdrowotne to praca w ziemi (groźba tężca przy otarciach i zadrapaniach skóry, odciskach), oddziaływanie niekorzystnych warunków pogodowych (wysoka i niska temperatura, wilgoć, duże nasłonecznienie), ukąszenia owadów, alergie (katar sienny, fotodermatozy itp.). Oczywiście są to sprawy, o których należy informować, ale które nie powinny zakłócać tak cennej i wskazanej dla zdrowia formy rekreacji. A co ważne, działkowanie spełnia również istotne funkcje społeczne, integracyjne i ekologiczne.

Wydolność z siodełka

Jazda na rowerze jest bardzo popularną formą wysiłku wytrzymałościowego (tlenowego), który jest zalecany dla osób o małej wydolności lub z określonymi schorzeniami uniemożliwiającymi np. trening biegowy. Jadąc na rowerze po płaskim terenie z prędkością zbliżoną do biegu, zużywamy o połowę mniejszą ilość energii. Lekarze sportowi uważają, że trening zdrowotny lub ogólnokondycyjny prowadzą do wzmocnienia pracy serca, obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, zwiększenia możliwości wydatkowania energii, zwiększenia kondycji i poprawy tolerancji wysiłkowej (np. w chorobie wieńcowej), zwiększenia tolerancji na pracę w gorącym otoczeniu, zużycia nadmiaru tkanki tłuszczowej, niwelowania stresu i napięć emocjonalnych, kształtowania mięśni i obrysów (rzeźby) bioder, pośladków i ud. Zaleca się dwie/trzy sesje treningowe tygodniowo nie przekraczające 40-50 min. jazdy (w dziewiątym tygodniu zaleca się dystans 10-18 km, przy 70-80 proc. HRmax). Traumatolodzy sportowi zalecają wykorzystanie roweru również w bólach krzyża, kifozie młodzieńczej, niestabilności kolan, chorobach goleni, stawów skokowych i stóp. Należy jednak odpowiednio regulować wysokość siodełka i kierownicy. Na przykład w chorobie Scheuermanna ustawia się nisko siodełko, a wysoko kierownicę. Przeciwwskazania do jazdy na rowerze obejmują: duże wady wzroku, zaawansowaną ciążę, niestabilność układu krążenia, zaburzenia równowagi oraz duże zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające stawów.

Nadciśnienie tętnicze a wysiłek fizyczny

W medycynie sportowej nadciśnienie tętnicze (NT} jest ważną jednostką chorobową, mającą ścisłe odniesienia do formułowania wskazań i przeciwwskazań zdrowotnych dotyczących uprawiania ćwiczeń rekreacyjnych, treningu sportowego oraz udziału w zawodach. Biorąc pod uwagę ponad siedmiomilionową rzeszę dorosłych Polaków z różnym stopniem nadciśnienia tętniczego, z reguły sportowcy i osoby uprawiające sport rekreacyjnie dowiadują się o swoich ograniczeniach wysiłkowych w trakcie przygodnego stwierdzenia podwyższonych wartości RR. Przeważnie osoby te nie czują się chore, chcą być aktywne. Stąd należy formułować inne zalecenia lekarskie dla osób z tzw. ciśnieniem tętniczym wysokim prawidłowym, a inne dla pacjentów z lekkim i umiarkowanym stopniem NT. Najbardziej rygorystyczne zalecenia dotyczą pacjentów z powikłaniami narządowymi. Niezależnie od tego należy pamiętać, że NT często towarzyszą zaburzenia metaboliczne, współistniejąca choroba niedokrwienna serca, ryzyko nadmiernego wzrostu ciśnienia tętniczego (RR) podczas intensywnych ćwiczeń oraz zagrożenie wystąpienia udaru mózgu lub niewydolności serca. W ramach niefarmakologicznego leczenia NT zaleca się stosowanie umiarkowanych i systematycznych ćwiczeń wytrzymałościowych (aerobowych). Natomiast istotnie ogranicza się lub wyklucza niektóre ćwiczenia siłowe, a zwłaszcza izometryczne, zwłaszcza z komponentą ćwiczeń statycznych. Podobnie należy ograniczyć wykonywanie ćwiczenia w skrajnych warunkach środowiska (niskie i wysokie temperatury – również sauna). Także należy unikać wszelkich form współzawodnictwa sportowego związanego z elementami niekontrolowanego i intensywnego wysiłku. Wskazane jest przeprowadzenie testów wysiłkowych (ergometr, bieżnia ruchoma) z wzrastającym stopniowo obciążeniem oceniających tolerancję oraz zachowanie się RR, celem uchwycenia osób z nadmierną reakcją presyjną. Reasumując, innego rodzaju zalecenia lekarskie będziemy przekazywać w ramach terapii hipotensyjnej osobom o siedzącym trybie życia, a inne sportowcom wyczynowym (również tym byłym), u których stwierdzono nadciśnienie tętnicze. Nadciśnienie tętnicze w żadnym wypadku nie wyklucza z systematycznych zajęć fizycznych, umiejętnie dostosowanych do stanu zdrowia pacjentów, przy zachowaniu dużej indywidualizacji ćwiczeń oraz ich monitorowania (badania kontrolne RR, zmiana stylu życia – dieta małosolna, unikanie alkoholu itp., konsultacje kardiologiczne).

Przewlekłe choroby układu krążenia

Siedzący tryb życia i związany z tym niski poziom wydolności fizycznej stanowią istotne czynniki zagrożenia przewlekłymi chorobami układu sercowo-naczyniowego i metabolicznymi: nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca oraz nadwagą i otyłością z towarzyszącymi im zaburzeniami gospodarki węglowodanowej i lipidowej. Stąd też skuteczne biologicznie wykorzystanie aktywności fizycznej w zapobieganiu tym chorobom i łagodzeniu ich skutków wiąże się z koniecznością określenia optymalnej dawki oraz rodzaju ćwiczeń. Tylko lekarz POZ ma możliwość stałego oddziaływania na styl życia i postawy swoich podopiecznych oraz zalecania im skutecznej aktywności fizycznej, określenia stanu zdrowia i czynników ryzyka chorób przewlekłych u danej osoby, ustalenia jej aktualnego poziomu sprawności i wydolności, tolerancji obciążeń wysiłkowych oraz wskazać optymalne formy treningu.

Stosowane dawki aktywności ruchowej powinny być akceptowalne dla ćwiczących, bezpieczne i skuteczne czynnościowo, z uwzględnieniem ich pełnej indywidualności. Przed przystąpieniem do bardziej intensywnych zajęć sportowych należy bezwzględnie przeprowadzić medyczne testy kwalifikacyjne: ekg spoczynkowe i wysiłkowe, echokardiogram, terenowe testy wydolności fizycznej (test Coopera), zwracając szczególną uwagę na tolerancję wysiłkową układu krążenia. Powinniśmy też jasno precyzować przeciwwskazania lub ich brak i uwzględniać schorzenia współistniejące albo stany pourazowe.

Niech się rusza i mówi

Otyłość należy traktować jako przewlekłą i zwyrodnieniową chorobę, negatywnie wpływającą na wiele funkcji życiowych, ograniczającą sprawność i wydolność fizyczną. Jeżeli otyłość pierwszego stopnia (BMI = 30,0 – 34,9 kg/m2) w stopniu umiarkowanym daje ryzyko powikłań i w miernym stopniu ogranicza sprawność fizyczną, to otyłość drugiego i trzeciego stopnia (BMI = 35,0-39,9; oraz pow. 40,0 kg/m`) stanowią duży problem dla lekarzy i fizjoterapeutów, w skutecznym doborze właściwych ćwiczeń ruchowych oraz ograniczenia możliwości działań niepożądanych. U osób o znacznej otyłości możemy spodziewać się takich schorzeń jak: dyslipidemie, cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, dna, zwyrodnienia układu kostno-stawowego itp. Powyższe schorzenia zawężają zakres ćwiczeń rekreacyjnych oraz zmuszają do obniżenia ich intensywności. Wiele badań wskazuje na patologiczny styl odżywiania i obniżenie aktywności fizycznej osób otyłych. Stąd w kompleksowym leczeniu otyłości musimy uwzględniać zmiany nawyków żywieniowych oraz konieczność zwiększenia wysiłków fizycznych. Przy czym należy uwzględniać fakt, że ćwiczenia fizyczne mają ograniczony wpływ na znaczące zużycie zapasów tłuszczu. Jednak systematyczna aktywność ruchowa odgrywa istotną rolę w kształtowaniu korzystnych reakcji adaptacyjnych ustroju (metaboliczne, neurohormonalne, fizjologiczne) i poprawy potencjału zdrowia. Nawet jeżeli nie uzyskamy obniżenia masy ciała, to polepszenia sprawności fizycznej ogólnej oraz czynności układu krążenia i oddychania, znajdują swoje odbicie w poprawie nastroju psychicznego oraz jakości życia. Chcąc zmniejszyć do minimum niepożądane efekty wysiłku fizycznego, zalecamy wykonanie wysiłkowej próby EKG wraz z oceną reakcji presyjnej na wysiłek.

Aktywność pod nadzorem

Nikt już nie wątpi w dobroczynne znaczenie ruchu w kształtowaniu zdrowia i sprawności fizycznej oraz opóźnianiu zmian inwolucyjnych z wiekiem. Zalecając systematyczną aktywność ruchową osobom starszym (powyżej 60 lat), należy określić zakres ewentualnych zaburzeń dobrostanu oraz ustalić priorytety ćwiczeń ogólnokondycyjnych bądź leczniczo-rehabilitacyjnych. Wynika z tego, że winni czynić to lekarz prowadzący (rodzinny) i specjalista rekreacji, bądź fizjoterapii. Osoby starsze, zwłaszcza po 65. roku życia, cierpią z reguły na dwie, trzy choroby przewlekłe (nadciśnienie, choroba wieńcowa, cukrzyca, zwyrodnienia stawów, stany otępienne itp.) i w większości wymagają stałego przyjmowania leków. Stąd należy pamiętać o ich modyfikującym wpływie na wysiłkowe reakcje układu krążenia, termoregulację oraz możliwe reakcje hipotoniczne przy nagłej pionizacji. Celem zajęć ogólnokondycyjnych jest poprawa sprawności układów krążenia i oddychania, siły i wytrzymałości mięśni, koordynacji i równowagi, niedopuszczanie do wtórnych zmian stawowych wskutek niedoczynności oraz zapobieganie upadkom. W doborze ćwiczeń i innych form ruchu winniśmy mieć określoną sprawność i wydolność fizyczną {testy tolerancji wysiłkowej, sprawności funkcjonalnej itp.). Jest to niezbędne do stosowania odpowiedniej indywidualizacji zajęć i formułowania zaleceń treningowych. Należy pamiętać, że u osoby starszej o małej wydolności fizycznej {np. wskutek leżenia i ograniczenia aktywności ruchowej) już nawet niewielki wysiłek może prowadzić do zaburzeń homeostazy. Zapobiega temu odpowiedni dobór intensywności i rodzaju ćwiczeń oraz bieżące monitorowanie reakcji fizjologicznych oraz stanu zdrowia.

Krzepcy seniorzy

Przejście na emeryturę kojarzone jest często w świadomości społecznej z okresem pewnego wyciszenia i biernego wypoczynku. Rozumiane jest to jako obniżenie dotychczasowego tempa życia na rzecz np. czytelnictwa, podróżowania, opieki nad wnukami czy łowienia ryb. Tymczasem pomimo ustawowej granicy wieku emerytalnego, tj. 60-65 lat, nasza biologia nie przyjmuje tego do wiadomości. Jesteśmy genetycznie zaprogramowani do prowadzenia aktywności ruchowej przez całe życie. Należy tylko uwzględniać fizjologiczne aspekty procesu starzenia się różnych układów i narządów oraz przewlekle schorzenia towarzyszące jesieni życia. Z uwagi na niższy poziom wydolności fizycznej ogólnej, spadek siły i wytrzymałości mięśniowej, zmiany inwolucyjne układów: sercowo-naczyniowego, oddechowego, mięśniowo-szkieletowego, obniża się podatność naszego organizmu na bodźce treningowe. Również zmiany miażdżycowe układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki cukrowej, zmiany degeneracyjne ośrodkowego układu nerwowego, powodują ko-nieczność starannego dobierania rodzaju ćwiczeń, ich intensywności oraz częstotliwości i czasu trwania. Dzisiaj już nie trzeba udowadniać, że regularne ćwiczenia fizyczne opóźniają procesy inwolucyjne, zapobiegają przedwczesnemu pojawianiu się chorób przewlekłych oraz zwiększają rezerwy funkcjonalne ustroju. W tym rozumieniu procesy starzenia dotyczą obniżania się naszych rezerw adaptacyjnych. Osoby mające większe rezerwy funkcjonalne są młodsze biologicznie w porównaniu ze swoimi mniej sprawnymi i wydolnymi rówieśnikami. Aktywność ruchowa, dodając nam życia do lat, umożliwia lepsze codzienne funkcjonowanie, zapobiega upadkom oraz poprawia jakość życia. Stąd właściwie zalecane przez lekarzy i realizowane przez pacjentów regularne ćwiczenia i sporty rekreacyjne, połączone z odpowiednią dietą i ewentualną terapią farmakologiczną, mogą mieć istotne znaczenie w kinezygerontoprofilaktyce

Dobór obuwia biegowego

Bieg, będący naturalną formą ruchu, niezależnie od wieku i płci, jest powszechnie wykorzystywany w różnorodnych formach treningu zdrowotnego – np. dla przyjemności (jogging) czy coraz modniejszych maratonach. Dzięki specjalnym ubiorom treningowym oraz obuwiu sportowemu można biegać praktycznie o każdej porze roku i prawie w każdych warunkach terenowych. Naprzeciw oczekiwaniom biegaczy wychodzą również renomowane firmy sportowe, produkujące coraz doskonalsze i mające wiele walorów użytkowo-zdrowotnych obuwie. Oczywiście osoby z nadwagą lub otyłością winny rozpoczynać trening od marszu i truchtu, ale w tym przypadku dobór odpowiedniego obuwia sportowego jest równie ważny. Podczas biegu nasze stopy muszą przyjąć obciążenia równe trzykrotnej masie naszego ciała. Systematyczne bieganie wymaga także obuwia dostosowanego do budowy anatomicznej naszych stóp. Dobre obuwie sportowe cechuje odpowiednia sprężystość i elastyczność, ułatwiające krok biegowy dzięki płynnemu przetaczaniu z pięt na palce. Inne ważne cechy to: stabilizacja stopy, tłumienie wstrząsów oraz aktywna kontrola ruchu stopy.

Niezależnie od tego buty winny odprowadzać nadmiar ciepła (w tym również duża rola odpowiednich skarpet) oraz pot i być jednocześnie odporne na przemakanie. Właściwie dobrane i konserwowane obuwie sportowe powinno być na tyle „żywotne”, by zapewnić komfort biegania przez 500 do 800 km.

Profilaktyka zespołów bólowych kręgosłupa

Do naturalnych i bardzo skutecznych metod odnowy biologicznej sportowców i rekreantów należy zaliczyć niezakłócony i fizjologiczny sen. A dla regeneracji kręgosłupa również okresowe leżenie w pozycjach relaksacyjnych (odciążeniowych). Podczas snu dochodzi do zwiększonego uwodnienia jąder miażdżystych krążków międzykręgowych, które utraciły wodę w wyniku całodziennych obciążeń kręgosłupa. Stąd po wypoczynku nocnym człowiek jest wyższy o 1 -1,5 cm. Do korzystnych zmian należy także zaliczyć regenerację układu nerwowego i aparatu ruchu oraz obniżenie napięcia mięśniowego. Sportowcy, ż uwagi na liczne zgrupowania i długotrwałe podróże, nie zawsze mają możliwość wypoczywać i spać w komfortowych warunkach, zapewniających pełną regenerację psychosomatyczną. Wpływ na to mają niedopasowane łóżka lub warunki podróży często w wymuszonych pozycjach (fotele, kuszetki itp.). Stąd w profilaktyce zespołów przeciążeniowych kręgosłupa należy zwracać szczególną uwagę na warunki i sposób wypoczynku sportowców. Wiadomo, że sen wymaga spokoju i przyjaznego otoczenia. Chcąc dobrze spać, należy mieć odpowiednią temperaturę. I wilgotność w pomieszczeniu oraz łóżko i jego wyposażenie dostosowane do indywidualnych parametrów i potrzeb użytkownika. Dorosły człowiek podczas snu ma średnio od 4 do 6 cykli faz non-REM i REM (rapid eye movement), a sen trwa 6-8 godzin. Pomimo rozluźnienia mięśni w pierwszych czterech fazach snu, spanie na zbyt miękkim podłożu sprzyja zbytnim napięciom mięśni przykręgosłupowych. Łóżko winno być zatem odpowiednio elastyczne, długie i szerokie. Tym bardziej, że w ciągu nocy zmieniamy pozycję ciała od 20 do 40 razy, przy czym każdy z nas ma około tuzina typowych dla siebie „figur”. Po dobrze przespanej nocy należy pamiętać o czynnościach porannych przyjaznych kręgosłupowi. Należą do nich: odpowiedni sposób wstawania, rozciągania (wzorem są kot i pies), rozgrzewki, automasażu, ścielenia łóżka czy stosowania gimnastycznych ćwiczeń profilaktycznych. Należy pamiętać, że łóżka po 10-12 latach nie spełniają swoich podstawowych funkcji, stąd należy je wymienić na bardziej ergonomiczne. Tak samo ważna jest jakość poduszek, kołder i materaców, które winny zapewniać odpowiedni komfort i być hipoalergiczne, termoaktywne i odprowadzające wilgoć.

Przetrenowanie : objawy i skutki

Współczesne metody treningowe starają się uwzględniać uwarunkowania biologiczne i zdolności adaptacyjne ustroju sportowców, ale nie zawsze są one właściwie realizowane. Pomimo stosowania zasad stopniowego, wszechstronnego, a później ukierunkowanego kształtowania potencjału ruchowego spotykamy się stosunkowo często ze zjawiskami prze-ciążenia narządu ruchu oraz przewlekłego zmęczenia. Powyższe stany są uzależnione od wielu czynników. Do jednych z najważniejszych należą: indywidualne zróżnicowanie podatności na bodźce treningowe oraz zdolność do szybkiej likwidacji zmian zmęczeniowych. Stąd progresja obciążeń zależy nie tylko od uzyskania stanu superkompensacji, ale również od czasu i liczby przerw wypoczynkowych oraz właściwie realizowanej odnowy biologicznej. Im wyższy poziom wytrenowania (osiąganie granic adaptacyjnych ustroju), tym bardziej jesteśmy podatni na zaburzenia snu, infekcje, urazy, zjawisko jet lag, zmiany nastroju itp. Ponadto tak jak istnieją subkliniczne stany chorobowe, tak samo odnosi się to do zespołu przetrenowania. Do zadań trenera, lekarza i psychologa należy szybkie rozpoznanie powyższych stanów, aby zmodyfikować obciążenia treningowe, włączyć stosowne środki ,j’ odnowy biologicznej i nie dopuścić do powstania przewlekłego zmęczenia.

Odnowa biologiczna – moda czy konieczność

Wokół zagadnień odnowy biologicznej sportowców narosło wiele mitów i nierzadko złudnych oczekiwań. Coraz bardziej wyrafinowana aparatura fizykoterapeutyczna, urządzenia SPA (sanus per aquam) oraz najprzeróżniejsze metody i techniki masażu mają zdziałać cuda, i to w bardzo krótkim czasie. Otóż, rzeczywiście możemy ingerować w procesy wypoczynku i regeneracji ustroju, ale należy to czynić w sposób rozsądny, zgodnie z najlepszą praktyką kliniczną oraz nowoczesną wiedzą z zakresu fizjologii wysiłku, psychologii i tzw. technologii treningu. Zrozumiał, że inne metody będziemy stosować u osób grających rekreacyjnie w tenisa ziemnego, zaś inne u kadrowiczów mistrzostw świata w piłce nożnej czy też u padającego z przepracowania menedżera. Nie można jednak ominąć praw biologii i poszukiwać drogi na skróty. Prawidłowa regeneracja ustroju wymaga czasu. Należy również oddzielić zagadnienia związane z procesami wypoczynku i prób jego intensyfikacji (odnowy) od metod wspomagających proces treningowy. Właściwie zastosowana odnowa biologiczna, uwzględniająca adekwatny dobór metod i środków, daje szanse zniwelowania negatywnych skutków zmęczenia i przeciążeń, jak również odpowiedniego przygotowania do kolejnych wysiłków.

Mechanizmy adaptacyjne organizmu

W ostatnim okresie w wielu popularnych czasopismach reklamowane są : zabiegi i urządzenia SPA (salus per aquam) oraz stosowanie w warunkach domowych kąpieli w saunie. Zachęca to osoby organizujące spotkania towarzyskie i sportowo-rekreacyjne do korzystania z tej atrakcyjnej formy odnowy biologicznej. Przykładowo po intensywnej grze w tenisa i po uzupełnieniu płynów (w tym nierzadko alkoholawych) gospodarze proponują pobyt w saunie. Tymczasem nasza fizjologia oraz cały złożony proces adaptacji związany z obroną ustroju przed przegrzaniem nie tolerują takich nierozważnych zachowań. Należy pamiętać, że zarówno intensywny wysiłek fizyczny, jak i proces przegrzewania w saunie są dużym obciążeniem dla mechanizmów eliminujących nadmiar ciepła z ustroju. W tym przypadku nasz organizm musi pozbyć się dużej ilości ciepła endo i egzogennego, a alkohol poprzez rozszerzenie naczyń skórnych i wpływ na sekrecję hormonów (ADH) dodatkowo może zakłócić procesy termoregulacji. Natomiast poprzedzające saunę ciepłe kąpiele w wannie (np. zabiegi SPA – masaż perełkowy) zwiększają obciążenie cieplne ustroju i obniżają sprawność procesów adaptacyjnych w kolejnej sesji termoterapii. Podczas polewania wodą rozżarzonych kamieni pieca i nagłego wzrostu wilgotności względnej powietrza oraz bezpośrednio w czasie zabiegów ochładzających dochodzi do istotnego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Stąd nie należy przeceniać swoich sił witalnych i korzystać w sposób rozsądny z sauny, z uwagi na możliwość występowania ukrytych schorzeń układu krążenia i ryzyko rozstroju zdrowia.

Klukowski Krzysztof

www.lider.szs.pl

Chore serce w połączeniu z upałem to w mniemaniu wielu tykająca bomba. Osoby starsze, narażone na dolegliwości związane z układem krążenia, najczęściej więc zostają w domach, przed telewizorem, rezygnując choćby ze spotkań z przyjaciółmi. Nie musi tak być. Rozsądek w parze z profilaktyką zdrowotną to recepta na aktywnie spędzone lato. Wszystko jednak pod czujnym okiem lekarza.

Ruch to zdrowie

W wakacje organizuje się wiele atrakcji skierowanych do najmłodszych i młodzieży, w ramach tak zwanych półkolonii. Jednak coraz częściej można dostrzec propozycję programów z dopiskiem „dla seniora”. Zmiany demograficzne w polskim społeczeństwie wymusiły na rynku dostosowanie oferty właśnie dla tej grupy wiekowej. W większym mieście, ale i w małym miasteczku osoby starsze mają okazję zapisać się do klubów seniora, które działają przy spółdzielniach mieszkaniowych oraz są prowadzone przez organizacje pozarządowe. Przy bibliotekach i centrach kultury urządza się zajęcia dodatkowe, między innymi w formie kursów komputerowych, warsztatów z muzykoterapii, chóru czy gimnastyki umysłu. Dzięki takim programom mogą w pełni korzystać z jesieni życia, spotykać się w gronie rówieśników i bez skrępowania wymieniać doświadczeniami zdrowotnym. Choroba więc nie musi spowalniać i izolować. Nordic walking to przecież dziś numer jeden wśród sportów dla seniorów. Organizowane spotkania w różnych dzielnicach miasta to szansa na ruch i próbę sił niezależnie od wieku. Treningi odbywają się pod okiem zawodowych instruktorów, niejednokrotnie są bezpłatne i nie wymagają posiadania własnych kijków. Wystarczy tylko odrobina chęci by mile i aktywnie spędzić czas, zregenerować siły i pobudzić organizm do działania. Równie popularny staje się aqua fitness, połączony z gimnastyką i zajęciami terapeutycznymi. Ćwiczenia te opóźniają oznaki starzenia, wpływają kojąco i łagodzą stany depresyjne, przede wszystkim natomiast wzmacniają serce, najważniejszy mięsień organizmu. A więc to, jak seniorzy spędzają czas wolny, dziś w głównej mierze zależy od nich samych.

Problem pod kontrolą

Podczas nieobecności najbliższych, osoby cierpiące na dolegliwości związane z układem sercowo – naczyniowym częściej obawiają się o swoje samopoczucie. Tym bardziej, gdy słońce nie daje chwili wytchnienia. Przy takiej aurze, o czym należy pamiętać, jakakolwiek aktywność musi być skonsultowana z lekarzem oraz wiązać się z późniejszą, regularną profilaktyką. Najbliżsi, wyjeżdżając na urlop, powinni więc zapewnić rodzicom maksimum bezpieczeństwa. Dziś senior podąża już z duchem czasu, chętniej porusza się po zakamarkach internetu, posiada również telefon komórkowy. Tym bardziej, że operatorzy telefonów wyszli naprzeciw potrzebom starszego konsumenta i wprowadzili aparaty przystosowane specjalnie dla tej grupy wiekowej – z dużym wyświetlaczem, uproszczone do minimum. Dzięki temu interesującym rozwiązaniem dla seniora może stać się telemedycyna, usługa prosta, a do tego bardzo skuteczna. Taki system opieki zdrowotnej w krajach zachodnich sprawdza się od lat, dzięki czemu tysiące pacjentów leczy się pod kontrolą lekarza w domach. Stały monitoring stanu zdrowia pacjenta pozwala realnie zredukować zagrożenie utraty zdrowia, a także i życia. Usługa telemonitoringu kardiologicznego działa w połączeniu z każdym telefonem, bez względu na to, czy jest stacjonarny, czy komórkowy, może również należeć do sąsiada lub znajomego. W razie jakichkolwiek problemów z sercem senior kontaktuje się z dyżurującym lekarzem, który natychmiast udziela fachowej porady. W razie zagrożenia życia wzywa karetkę na podany przy rejestracji adres zamieszkania. Urządzenie jest niewielkie i niekrępujące, łatwe w obsłudze i bezpieczne. – Regularne badanie stanu zdrowia, przy dolegliwościach związanych z układem sercowo – naczyniowym, to obowiązek każdego pacjenta – mówi lekarz systemu TELE EKG POLSKA Bogusław Bosak – Zawał mięśnia sercowego, który codziennie dotyka około 400 osób, to skutek zaniedbanej profilaktyki i diagnostyki. Systematyczna kontrola pracy serca, dzięki usłudze telemonitoringu, nie wymaga wiele zaangażowania – umawiania wizyt i spędzania długich godzin w kolejkach. Wystarczy niewielkie urządzenie, by spokojnie spać i korzystać z dnia, bez potrzeby rezygnacji z przyjemności.

Czy wiesz, że…

System telefonicznego nadzoru kardiologicznego działa w Polsce od 1994 roku.
W latach 1995 – 2005 wpisany był do Narodowego Programu Ochrony Zdrowia, co najlepiej świadczy o jego skuteczności. Na dzień dzisiejszy z systemu TELE EKG POLSKA korzysta około 4 tysiące osób.

Więcej informacji na stronie www.teleekgpolska.pl

W konferencji, która rozpoczęła się w piątek, 23 lipca wzięło udział około 300 uczestników, w tym około 30 osób z Litwy, Ukrainy, Białorusi i Rosji.

„Naszym celem jest poprawa diagnostyki chorób rzadkich, zapewnienie pacjentom dostępu do wysokospecjalistycznej opieki medycznej oraz pomocy socjalnej. Zadania te powinny być realizowane poprzez narodowy program leczenia chorób rzadkich, który zgodnie z rekomendacjami Rady Unii Europejskiej powinien powstać w Polsce do 2013 roku.” – powiedziała Teresa Matulka, prezes Stowarzyszenia Chorych na Mukopolisacharydozę i Choroby Rzadkie. Pośrednio, poprzez wymianę doświadczeń chcemy też wpływać na kształt terapii w krajach Europy Wschodniej, gdzie choroby rzadkie praktycznie nie są leczone”.

W konferencji nie wzięła udziału minister zdrowia Ewa Kopacz, którą obowiązki służbowe zatrzymały w Warszawie. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Cezary Rzemek przekazał Stowarzyszeniu Chorych na Mukopolisacharydozę i Choroby Rzadkie list minister Ewy Kopacz, w którym podkreśliła znaczenie odpowiedniego leczenia pacjentów z chorobami rzadkimi. „Choroby rzadkie stanowią jeden z priorytetów programów zdrowia publicznego w Unii Europejskiej. Wyróżnia je ich ograniczony zasięg i dotychczasowa niewielka wiedza na ich temat, w tym także wiedza specjalistyczna. (…) Świadomość problemów związanych z chorobami rzadko występującymi jest w naszym kraju wciąż niewielka. (…) Ze swej strony pragnę zapewnić o poparciu dla wszelkich działań zmierzających do poprawy opieki nad chorymi na mukopolisacharydozę i inne choroby rzadkie” – napisała w liście minister zdrowia Ewa Kopacz.

Jakub Adamski, przedstawiciel Ministerstwa Zdrowia, zapewnił, że w sierpniu 2010 r. odbędzie się kolejne posiedzenie Zespołu ds. Chorób Rzadkich w MZ, podczas którego rozpoczną się prace nad narodowym programem na rzecz chorób rzadkich.

W konferencji uczestniczyli naukowcy zajmujący się rzadkimi chorobami genetycznymi z Polski i zagranicy, lekarze prowadzący enzymatyczne terapie zastępcze, liderzy organizacji pacjenckich, przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Instytutu Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, COMP/EMEA oraz Stowarzyszenia Przedstawicieli Producentów Leków Sierocych. Dla chorych i ich rodzin była to również okazja do spotkania i wymiany doświadczeń.

Choroby rzadkie poważnie zagrażają życiu i zdrowiu pacjentów. Często dotykają dzieci, w wielu przypadkach prowadzą do trwałego upośledzenia fizycznego lub umysłowego, a w konsekwencji do śmierci. Pomimo rzadkiego występowania poszczególnych chorób, w Polsce istnieje około 300 takich schorzeń, co sprawia, że w Polsce na choroby rzadkie łącznie cierpi ok 1,3 miliona pacjentów, a choroby ultra rzadkie około 1000 pacjentów.

O Stowarzyszeniu Chorych na Mukopolisacharydozę i Choroby Rzadkie

Stowarzyszenie Chorych na Mukopolisacharydozę i Choroby Rzadkie powstało w 1990 roku. Stowarzyszenie prowadzi działalność na rzecz dzieci z chorobami ultra rzadkimi, nieuleczalnymi i uwarunkowanymi genetycznie takimi jak: Mukopolisacharydozy, Mukolipidozy, Mannozydozy, Sialidozy, Fukozydozy, Gangliozydozy, choroby Pompego, Niemana-Picka, Zespoły Krabbego i Pallistera-Kiliana. Stowarzyszenie działa na rzecz ochrony i promocji zdrowia podopiecznych oraz zapewnienia im opiekę i ochronę prawną. Zrzesza ponad 300 członków.

Kontakt prasowy:

Magda Knefel, Konkret PR, m.knefel@konkretpr.pl, Tel. 507150480

Rozwój cywilizacyjny nasila występowanie alergii w społeczeństwie. Choroby alergiczne dotykają obecnie blisko 50% populacji. Najczęściej są to uczulenia pokarmowe u dzieci, które zazwyczaj mijają z wiekiem. Mniej problemów stwarzają także uczulenia na czynniki, które z otoczenia łatwo wyeliminować (np. uczulenia odzwierzęce). Gorzej jeśli uczulenie wywołują pyłki, kurz i roztocza. W tej sytuacji usunięcie z otoczenia osoby chorej wszystkich czynników alergizujących jest niemożliwe. Warto jednak postarać się stworzyć bezpieczny azyl dla alergika, przynajmniej w domu.

Ogrzewanie a alergie

Dom alergika uczulonego na kurz i roztocza musi być czysty. Oznacza to niemal ciągłe sprzątanie, pranie, odkurzanie, a nawet filtrowanie powietrza. Roztocza i kurz zbierają się nieprzerwanie w zakamarkach, dywanach, pościeli, zasłonach oraz meblach. Warto więc wyeliminować wszelkie zbędne tekstylne elementy wyposażenia domu, ponieważ ich regularne oczyszczanie wymaga wiele pracy. W domu alergika nie powinno być wykładzin, grubych dywanów, ciężkich zasłon oraz zbyt wielu mebli tapicerowanych.

Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że ogromny wpływ na komfort życia alergika ma także sposób ogrzewania pomieszczeń. Wraz z cyrkulacją ciepłego powietrza rozprzestrzeniają się zanieczyszczenia wywołujące alergie. Zakurzone grzejniki są jedną z przyczyn dyskomfortu osób z alergią. Wewnątrz standardowych grzejników płytowych znajdują się elementy konwekcyjne z profilowanej blachy, które nagrzewając się oddają ciepło do pomieszczenia. Wnętrze grzejnika płytowego ze względu na jego budowę jest niedostępne i trudne do wyczyszczenia. Ciepłe powietrze unoszące się z grzejnika powoduje rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń. Z tego powodu dla osób z problemem alergii zaleca się stosowanie do ogrzewania pomieszczeń grzejników, które można łatwo oczyścić z kurzu.

Nie tylko do łazienki

“Grzejniki łazienkowe świetnie nadają się do wykorzystania w domach osób z alergią. Są to grzejniki pozbawione wewnętrznych trudno dostępnych elementów konwekcyjnych. Elementem grzewczym są tu rurowe kolektory, które z łatwością można oczyścić z kurzu przy pomocy wilgotnej szmatki.” – wyjaśnia Robert Skomorowski, kierownik produktu grzejniki dekoracyjne i łazienkowe Purmo.

Pomimo nazwy grzejniki łazienkowe można stosować nie tylko w łazienkach. Eleganckie modele np. Imia lub Sardinia świetnie sprawdzają się również w kuchniach i przedpokojach. Model Mauritius jest bardzo wydajny, a przy tym służy jako elegancka ścianka działowa. Wyposażenie dodatkowe z oferty Purmo umożliwia przekształcenie grzejnika w wygodny wieszak na kurtki w przedpokoju lub ściereczki w kuchni. Szeroka oferta dostępnych wymiarów i kolorów grzejników łazienkowych pozwala rozmieścić je w nietypowych miejscach, np. przy schodach lub w wąskim korytarzu.

Podłogówka dla alergika

Kolejnym niezwykle przydatnym dla alergika rozwiązaniem jest ogrzewanie podłogowe. W tym przypadku pozbywamy się problemu z grzejnikami, a zyskujemy przyjemnie ciepłą podłogę. Wygoda i komfort we wnętrzach to główne powody, dla których decydujemy się na wybór tej metody dostarczania ciepła. Ogrzewanie podłogowe zapewnia najzdrowszy dla człowieka rozkład temperatury w pomieszczeniu. Dla naszego organizmu najlepiej jest, jeśli cieplejsze powietrze jest w okolicy nóg, a chłodniejsze – na poziomie głowy. Dodatkowo w pomieszczeniach ogrzewanych przez „podłogówkę” powietrze nie jest tak suche, jak w tych ogrzewanych tradycyjną metodą. A czym wyższa wilgotność powietrza, tym mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia chorób układu oddechowego. “Co najważniejsze dla alergików, ogrzewanie podłogowe nie powoduje także unoszenia się kurzu. Z punktu widzenia komfortu domowników ciepła podłoga ma niebagatelne znaczenie w pomieszczeniach wykładanych płytkami z gresu lub z kamienia. Te materiały najłatwiej jest utrzymać w czystości, dlatego najlepiej sprawdzają się w pomieszczeniach przystosowanych dla osób z alergią. Ogrzewanie podłogowe sprawi, że ten materiał przestanie nieprzyjemnie ziębić nasze stopy” – mówi Danuta Szutkowska, kierownik produktu ogrzewanie podłogowe Purmo.

Higieniczne rozwiązania

Grzejniki płytowe higieniczne to kolejna możliwość ogrzewania domu alergika. Modele płytowe Compact, Ventil Compact, Plan i Plan Ventil są dostępne w wersji Hygiene. Wyglądają podobnie do klasycznych grzejników płytowych, jednak pozbawione są wewnętrznych elementów konwekcyjnych oraz osłon bocznych i osłony górnej. Dzięki temu ich wnętrze jest dostępne i może być regularnie czyszczone z kurzu. Grzejniki typu Hygiene stosowane są zwykle w pomieszczeniach o wyższych wymaganiach higienicznych, np. w laboratoriach i szpitalach. W domu alergika na pewno spełnią swoje zadanie równie skutecznie.

Więcej na:
www.purmo.pl

Wspólne korzenie

Chiropraktyka i osteopatia są gałęziami terapii manualnej, które wyłoniły się pod koniec XIX stulecia, jednak ich korzenia sięgają 400 roku p.n.e. Pierwsza potwierdzona wzmianka na ten temat terapii manualnej pojawia się u Hipokratesa, który opisał przebieg zabiegu terapii manualnej. Niemalże 600 lat późnej, rzymski lekarz Galen zaprezentował metodę manipulacji w przypadku wypadnięcia dysku, która bazuje na teorii twórcy przysięgi lekarskiej. Terapii manualnej uwagę poświęcali również inni wielcy medycy m.in. Awicenna.

U progu współczesności, główne ośrodki terapii manualnej znajdowały się w Ameryce Północnej, gdzie w drugiej połowie XIX wieku Andrew Still rozpoczął leczenie nazwane osteopatią. W późniejszych latach założył on pierwszą szkołę osteopatii, której absolwenci byli lekarzami medycyny uznawanymi w USA. Dwadzieścia lat młodsza od osteopatii jest chiropraktyka, której prekursorem był pochodzący z Iowa Daniel David Palmer. On również założył szkołę, nazwaną Szkołą Chiropraktyki Palmera.

Na początku XX wieku chiropraktyka i osteopatia były metodami leczenia bólu pleców oraz innych dolegliwości kręgosłupa i kończyn. Terapie manualne wraz z nadejściem XX wieku powróciły na Stary Kontynent. W Europie podbijały one kolejne kraje, a w roku 1974 utworzono Międzynarodową Federację Ortopedycznych Terapeutów Manualnych. Od lat 80-tych istnieje Polskie Towarzystwo Lekarskie Medycyny Manualnej, później utworzono także stowarzyszenie Chiropraktycy Polscy oraz Towarzystwo Osteopatów Polskich.

Chiropraktyk = osteopata?

Zrównywanie chiropraktyka z osteopatą jest błędem. Osteopaci używają kości jako dźwigni, by poprawić kondycję innych elementów organizmu, m.in. mięśni, więzadeł i ścięgien. Pracują oni głównie poprzez system nerwowo-mięśniowo-szkieletowy. Z kolei chiropraktycy skupiają się na kręgosłupie, specjalizując się przede wszystkim w schorzeniach bólowych kręgosłupa, stawów oraz mięśni (wyjątek stanowi szkoła McTimoney-Corley’a, która zajmuje się całym organizmem). Czasem nieprawidłowe ustawienie stawów kręgosłupa może powodować błędne szeregowanie wiadomości w mózgu, co odczytywane zostaje jako ból. Działanie chiropraktyka na kręgu polega w głównej mierze na tzw. normalizacji organizmu.

Choć pacjent może mieć wrażenie, że wizyta u chiropraktyka i osteopaty przebiega w ten sam sposób, to obie metody leczenia różnią się od siebie. W czasie diagnozowania dolegliwości, chiropraktyk częściej wspomoże się rentgenem, badaniem krwi/moczu niż osteopata, który położy większy nacisk na wywiad z pacjentem (również jego kondycję psychiczną). – Nie oznacza to, że jedynie osteopata rozmawia z pacjentem. Chiropraktyk przed wykonaniem zabiegu tłumaczy jego przebieg przedstawiając go na modelu. W konsekwencji pacjent świadomie uczestniczy w procesie leczenia – wyjaśnia prof. Mariusz Posłuszny, dyrektor prywatnej kliniki rehabilitacyjno – ortopedycznej Kręg-Clinic w Poznaniu.

Podejście do pacjenta

Terapeuci manualni stosując mobilizację, manipulację czy oscylację, często zajmują się przypadkami przez lata nieskutecznie leczonymi przy użyciu tradycyjnych terapii. Wśród różnic pomiędzy omawianymi dyscyplinami zauważalne jest kryterium czasu poświęconego na zabieg, który przeciętnie jest dłuższy u osteopaty, niż u chiropraktyka. Jednakże ten parametr jest zmienny, ponieważ terapie manualne są zawsze dostosowywane do indywidualnych potrzeb każdego organizmu. Warto jednak pamiętać, że niezależnie od tego, czy pacjent odzyskuje pełną sprawność w kilkanaście minut po zabiegu czy nie, zabiegi terapii manualnej często muszą zostać powtórzone, by przywrócić pełną sprawność organizmu.

Oprócz dostosowania zabiegu do danych potrzeb pacjenta, chiropraktyka i osteopatia różnią się podejściem do pacjenta. Osteopata przystępuje do leczenia wtedy, kiedy ma dokładny przykład występowania bólu, koncentrując się na tej części ciała, która jest jego źródłem. – Natomiast chiropraktyk wykonuje zabieg nie tylko w miejscu występowania bólu, ale także tam, gdzie jego zdaniem nastąpiło zakłócenie spowodowane niedyspozycją, czyli po stronie przeciwnej do tej, w której odczuwany jest ból – podkreśla prof. Posłuszny. Chiropraktycy zalecają również, aby po zakończeniu leczenia dolegliwości powodującej u pacjenta ból, cyklicznie ponawiać zabieg raz na ok. 3 miesiące. Profilaktyka działa bowiem zapobiegająco i sprzyja prawidłowemu rozwojowi organizmu.

Należy pamiętać, że zarówno chiropraktyka jak i osteopatia są metodami leczącymi podobne schorzenia, stosującymi pokrewne techniki manipulacji. – Różnice zdań pomiędzy tymi gałęziami terapii manualnej, to baza, na której nieraz dokonuje się postęp. Warto zatem pamiętać, że czasem dyskusje pomiędzy osteopatą a chiropraktykiem umożliwiają dojście do metody najlepszej dla pacjenta, sprzyjając tym samym rozwojowi obu dziedzin – dodaje prof. Posłuszny.

Dodatkowych informacji udziela:

Paulina Popek
Prelite Agencja Public Relations
Tel. +48 695 393 749
Email: p.popek@prelite.pl

prof. Mariusz Posłuszny
Prywatna Klinika Kręg-Clinic w Poznaniu
Tel. +48 61 820 46 81
E-mail: kreg@kreg.com.pl

Informacja uzupełniająca:
Kręg–Clinic jest najstarszą Prywatną Kliniką Rehabilitacyjno – Ortopedyczno – Chiropraktyczną w Polsce. Od ponad 30 lat zajmuje się kompleksową rehabilitacją schorzeń narządu ruchu. Klinika specjalizuje się w nieoperacyjnycm leczeniu dolegliwości schorzeń kręgosłupa. Jako pierwsza w Polsce wprowadziła leczenie manulane kręgosłupa w oparciu o amerykańskie szkoły terapii manualnej (osteopatii i chiropraktyki). Specjaliści Kręg-Clinic zapewniają indywidualne podejście do pacjenta i kompleksowy proces leczenia składający się z szerokiej gamy zabiegów.