Fot. sxc.huCukrzyca jest chorobą związaną z przemianą materii – sposobem w jakim ciało wykorzystuje strawione jedzenie do rozwoju i uzyskiwania energii. Większość zjadanego pożywienia jest przemieniana w glukozę, rodzaj cukru występującego we krwi. Glukoza jest podstawowym źródłem paliwa dla organizmu. Po trawieniu glukoza przedostaje się do krwioobiegu skąd trafia do komórek, które czerpią z niej energię i dzięki niej się rozwijają. Jednak aby glukoza przedostała się do wnętrza komórek, potrzebna jest insulina. Insulina to hormon produkowany przez trzustkę, duży gruczoł znajdujący się za żołądkiem.

Kiedy jemy, trzustka automatycznie produkuje odpowiedni poziom insuliny, wystarczający do przetransportowania glukozy z krwi do komórek. U ludzi cierpiących na cukrzycę trzustka produkuje za mało lub nie produkuje insuliny wcale, w niektórych sytuacjach również same komórki nie odpowiadają prawidłowo na wytwarzaną insulinę. Glukoza odkłada się we krwi, dostaje się do moczu i opuszcza organizm wraz z jego oddawaniem. W wyniku tego organizm traci główne źródło paliwa, mimo że we krwi znajduje się duża ilość glukozy.

Jakie są typy cukrzycy?

Trzy główne typy cukrzycy są następujące:

cukrzyca typu 1

cukrzyca typu 2

cukrzyca ciężarnych

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną. Choroba autoimmunologiczna rozwija się, gdy system odpornościowy mający zwalczać infekcje – system immunologiczny—zaczyna zwalczać część samego siebie. W cukrzycy system immunologiczny atakuje i niszczy komórki beta produkujące insulinę w trzustce. Trzustka produkuje wtedy bardzo mało lub w cale insuliny. Osoba cierpiąca na cukrzycę typu 1 musi codziennie przyjmować insulinę, by przeżyć.

Obecnie naukowcy nie wiedzą dokładnie co powoduje takie zachowanie systemu immunologicznego atakującego komórki beta własnego organizmu, wierzą jednak że związek mają z tym czynniki autoimmunologiczne, genetyczne i środowiskowe (możliwe że również wirusy).

Objawy cukrzycy typu 1 rozwijają się najczęściej w krótkim okresie, natomiast zniszczenia komórek beta pojawić się mogą lata później. Objawy obejmować mogą podwyższone pragnienie i częstsze oddawanie moczu, nieustający głód, utratę wagi ciała, rozmazane widzenie oraz wyjątkowo duże zmęczenie. Jeśli odpowiednio szybko nie dojdzie do właściwej diagnozy i podania insuliny, osoba posiadająca cukrzycę typu 1 może zapaść w zagrażającą życiu śpiączkę zwaną kwasicą ketonową.

Cukrzyca typu 2

Najczęściej spotykaną odmianą cukrzycy jest cukrzyca typu 2. Około 90 do 95 procent wszystkich cukrzyków cierpi na cukrzycę typu 2. Odmiana ta kojarzona jest głównie ze starością, otyłością, dziedziczeniu jej od innych członków rodziny, brakiem ćwiczeń fizycznych, nadwagą i pochodzeniem etnicznym. Około 80 procent ludzi cierpiących na cukrzycę typu 2 ma nadwagę.

Kiedy zdiagnozowana zostanie cukrzyca typu 2, trzustka zazwyczaj ciągle produkuje wystarczającą ilość insuliny jednak z niewiadomych powodów organizm nie może z niej korzystać w sposób efektywny, stan taki nazywamy insulinoodpornością. Po kilku latach produkcja insuliny zanika. Rezultat jest taki sam jak w przypadku cukrzycy typu 1 – glukoza nagromadza się we krwi, a organizm nie może wykorzystywać podstawowego źródła energii.

Objawy cukrzycy typu 2 rozwijają się stopniowo. Ich nadejście nie jest tak niespodziewane jak w przypadku typu 1. Objawy obejmować mogą zmęczenie, częstsze oddawanie moczu, zwiększone łaknienie i pragnienie, utratę wagi ciała, rozmazane widzenie oraz wolniejsze gojenie ran lub skaleczeń. U niektórych osób nie występują żadne objawy.

Cukrzyca Ciężarnych

Niektóre kobiety rozwijają cukrzycę ciężarnych w późnej fazie ciąży. Mimo że ta forma cukrzycy najczęściej znika po porodzie, kobiety cierpiące na cukrzycę ciążową mają od 40 do 60 procent szans na zachorowanie na cukrzycę typu 2 w ciągu następnych 5 do 10 lat. Utrzymywanie odpowiedniej masy ciała i aktywność fizyczna mogą zapobiec rozwojowi cukrzycy typu 2.

Podobnie jak w przypadku typu 2, cukrzyca ciężarnych występuje częściej u niektórych grup etnicznych oraz wśród kobiet pochodzących z rodzin gdzie problem cukrzycy występował w przeszłości. Cukrzyca ciężarnych wywoływana jest przez hormony ciążowe lub niedostatek insuliny. Kobiety z cukrzycą ciężarnych często nie mają żadnych objawów.

Jak diagnozuje się cukrzycę?

Szybkie badanie poziomu glukozy na czczo jest najczęściej stosowanym sposobem diagnozowania cukrzycy u dzieci i dorosłych nie będących w ciąży. Badanie jest najbardziej miarodajne, jeśli wykonane zostanie rano. Diagnoza cukrzycy może jednak być wykonana na podstawie poniższych przykładów, należy również powtórzyć badanie innego dnia, dla pewności:

Poziom glukozy we krwi wynoszący 126 miligramów na decylitr (mg/dL) lub wyższy po 8 godzinach bez posiłku.

Poziom glukozy we krwi wynoszący 200 mg/dL lub więcej po 2 godzinach od wypicia napoju zawierającego 75 gramów glukozy rozpuszczonej w wodzie. Badanie to nazywane jest testem obciążenia glukozą.

Losowy – badanie wykonane o dowolnej porze dnia – poziom glukozy we krwi wynoszący 200 mg/dL lub wyższy i jednoczesne występowanie objawów cukrzycy.

Czym jest stan przed-cukrzycowy?

Osoby ze stanem przed-cukrzycowym mają podniesiony poziom glukozy we krwi, nie jest on jednak na tyle wysoki by można było zdiagnozować cukrzycę. Stan taki podnosi ryzyko rozwinięcia się cukrzycy typu 2, chorób serca i udaru.

Stan przed-cukrzycowy określany jest również jako nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG) lub nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT), w zależności do badań użytych do jego wykrycia. Niektóre osoby posiadają zarówno IFG I IGT.

IFG to stan w którym poziom glukozy we krwi jest wysoki – 100 do 125 mg/dL – jednak nie na tyle wysoki by kwalifikować pacjenta jako chorego na cukrzycę. Poprzednio IFG diagnozowano w przedziale 110 do 125 mg/dL.

IFG to stan w którym poziom glukozy we krwi jest wysoki – 140 do 199 mg/dL – po wykonaniu 2-godzinnego testu obciążenia glukozą, jednak nie na tyle wysoki by kwalifikować pacjenta jako chorego na cukrzycę.

Jak radzić sobie z cukrzycą?

Przed odkryciem insuliny w 1921 roku, wszystkie osoby z cukrzycą typu 1 umierały w ciągu kilku lat po diagnozie. Mimo, że insulina nie jest uważana za lekarstwo, jej odkrycie było pierwszym poważnym przełomem w leczeniu cukrzycy.

Obecnie, zdrowe odżywianie, aktywność fizyczna i przyjmowanie insuliny to podstawowe terapie w przypadku cukrzycy typu 1. Ilość insuliny musi być dopasowana do objętości przyjmowanych posiłków i codziennej aktywności. Lekarze mogą również podać inny typ lekarstwa w zastrzykach. Poziomy glukozy we krwi należy stale kontrolować przeprowadzając częste pomiary. Osoby cierpiące na cukrzycę poddają się również kilka razy do roku szczegółowym testom sprawdzającym poziom glukozy we krwi, nazywanym A1C. Wyniki badania A1C odzwierciedlają średni poziom glukozy we krwi w okresie około 2-3 miesięcy.

Zdrowe odżywianie, aktywność fizyczna i badanie poziomu insuliny to podstawowe narzędzia do radzenia sobie z cukrzycą typu 2. Co więcej, wiele osób chorujących na 2 typ cukrzycy wymaga jednego lub więcej typów lekarstw do kontrolowania poziomów glukozy we krwi: tabletek, insuliny i zastrzyków innych rodzajów.

Dorośli posiadający cukrzycę są w dużym stopniu narażeni na choroby układu krążenia (CVD). W rzeczywistości, co najmniej 65 procent ludzi z cukrzycą umiera z powodu choroby serca lub udaru. Walczenie z cukrzycą to coś więcej niż utrzymywanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi – ważne jest również kontrolowanie ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu, jest to możliwe dzięki zdrowemu odżywianiu, aktywności fizycznej i stosowaniu leków w odpowiednich momentach.

Postępując w ten sposób osoby chorujące na cukrzycę zmniejszają zagrożenia z nią związane. Terapia aspiryną, jeśli taką zaleci lekarz, oraz rzucenie palenia również przyczynia się do ograniczenia wspomnianego zagrożenia.

Powyższy artykuł został napisany na podstawie publikacji udostępnionej przez NDIC(National Diabetes Information Clearinghouse) – informacyjnego serwisu będącego częścią NIDDK (National Institute of Diabetes and Kidney Diseases) – instytutu zajmującego się problemami cukrzycy, chorób przewodu pokarmowego oraz chorób nerek.

Pełna wersja publikacji w języku angielskim jest dostępna pod adresem:
http://diabetes.niddk.nih.gov/dm/pubs/overview/

Tłumaczenie zostało wykonane przez biuro tłumaczeń IBT.
Link: biuro tłumaczeń

Skomentuj

Komentarze (1)

  1. Dominika pisze:

    Ci, którzy mają problemy z cukrzycą koniecznie niech śledzą stronę http://www.stopacukrzycowa.org.pl/