Choroby układu pokarmowegoPodstawową czynnością układu pokarmowego jest dostarczenie organizmowi substancji odżywczych, witamin, soli mineralnych oraz wody. Substancje odżywcze muszą być dokładnie przygotowane, aby mogły stać się materiałem do budowy i odnowy tkanek. Za te procesy odpowiada trawienie i wchłanianie.

Na czym polega trawienie?

Trawienie rozpoczyna się już w chwili, zanim poczujemy smak w ustach. Już sam zapach jedzenia powoduje, że z ust napływa ślina. Gdy przegryzamy pierwszy kęs ślinianki człowieka których mamy trzy rodzaje: ślinianki przyuszne, ślinianki podżuchwowe oraz ślinianki podjęzykowe, zaczynają intensywną pracę polegającą na dostarczaniu śliny. Są odpowiedzialne za rozpoczęcie procesu trawienia. Tak więc trawienie jest procesem, który odbywa się pod wpływem soków trawiennych, zawierających specjalne substancje zwane enzymami trawiennymi. Kolejne etapy trawienia to rozdrobnienie pokarmu i zmieszanie go ze śliną. Następnie zwilżony pokarm przechodzi przez gardło i przełyk. Połknięta porcja pokarmowa przesuwana zostaje do żołądka dzięki skurczom mięśni przełyku, co umożliwia człowiekowi spożywanie pokarmu niezależnie od pozycji ciała. Dzięki skurczom mięśni żołądka pokarm zostaje przemieszany z sokiem trawiennym żołądka i stopniowo przesuwany w kierunku jelit. Kiedy nasz układ pokarmowy funkcjonuje prawidłowo, cały proces trawienia przebiega należycie. Kiedy w naszym organizmie dają się we znaki choroby układu pokarmowego, nasze trawienie jest zachwiane.

Układ pokarmowy

Na układ pokarmowy człowiek wpływa wiele czynników. Do tych najważniejszych, które mają wpływ na nasze zdrowie należą tryb życia czyli sposób odżywiania, aktywność fizyczna, stres oraz rytm dnia codziennego. Układ pokarmowy dzięki doskonałym zdolnościom adaptacyjnych potrafi dostosować się przyjmowanie różnorodnych pokarmów. Układ pokarmowy radzi sobie ze stresem, złymi nawykami w postaci np. szybkiego jedzenia. Tak nie rozsądne traktowanie naszego układu pokarmowego może doprowadzić do ”zemsty ”z jego strony. Choroby układu pokarmowego, w dużej mierze są wynikiem niedbałości o racjonalne odżywianie. Inne czynniki to przede wszystkim życie w stresie oraz nadużywanie leków i używek. Choroby układu pokarmowego często poprzedzone są dolegliwościami, z pozoru nie groźnymi. Mowa tutaj o zgadze, nadkwasocie czy pobolewaniu żołądka, które z czasem mogą zwiększyć swoją częstotliwość i nasilenie. A to już pierwszy sygnał do domniemania o chorobie układu pokarmowego. Choroby układu pokarmowego nasilają się z roku na rok. Jak wynika ze statystyk na choroby układu pokarmowego w postaci np. wrzodów żołądka czy dwunastnicy choruje około 12% populacji. Jest to niepokojące zjawisko. Zakaźne choroby układu pokarmowego również są niepokojące. Mimo postępów medycyny liczba zachorowań na choroby zakaźne jest ogromna. Dominują wśród nich zazwyczaj biegunki bakteryjne, zatrucia pokarmowe, choroby odzwierzęce, choroby pasożytnicze czy też wirusowe zapalenie wątroby.

Choroby układu pokarmowego

Przyjrzyjmy się kilku chorobom układu pokarmowego

Zespół jelita drażliwego

Choroby układu pokarmowego często kojarzone są jedynie z chorym żołądkiem. Rzeczywistość pokazuje, że coraz więcej chorób układu pokarmowego dotyka jelit. Do popularnej choroby układu pokarmowego zaliczamy zespół jelita drażliwego. Chorobę tą najczęściej kojarzymy z odgłosami pochodzącymi z naszego brzucha. Choroba ta daje niekorzystny dyskomfort, zwłaszcza kiedy jesteśmy w towarzystwie. Zespół ten często jest nazywany jelitem spastycznym. W normalnych warunkach mięśnie ściany przewodu pokarmowego kurczą się i rozkurczają w skoordynowanym rytmie. U chorych z jelitem spastycznym funkcjonowanie to jest zaburzone. Dochodzi wtedy najczęściej do sytuacji, że pokarm szybciej przesuwa się przez przewód pokarmowy, a to za sprawą wydłużonego kurczenia się mięśni ścian układu pokarmowego. Cierpimy wtedy na biegunki, wzdęcia i gazy.

Objawy

Do najczęściej występujących objawów, które utrzymują się w sposób przewlekły możemy zaliczyć:

  • częste wypróżnianie – więcej niż 3 razy na dobę
  • rzadkie wypróżnianie – rzadziej niż 2 razy w tygodniu
  • występujące na zmianę luźne i twarde stolce
  • stałe uczucie niecałkowitego wypróżnienia
  • obecność śluzu w stolcu
  • silne wzdęcia i obrzęk brzucha
  • bóle brzucha

Aby dokładnie zdefiniować obecność jelita drażliwego, niezbędne jest wystąpienie bólu, biegunki lub zaparć, które występują około 10 tygodni w ciągu jednego roku. To są kluczowe objawy pozwalające domniemywać o jelicie drażliwym. Ponadto przynajmniej dwa dodatkowe, stale utrzymujące się objawy opisane wyżej muszą być spełnione.

Dieta

Uwaga z błonnikiem!

Cierpiący na zespół jelita drażliwego powinni skupić swoją uwagę na błonnik, który w zależności od chorego, może działać korzystnie lub szkodliwie. Pokarmy bogate w błonnik dają stolcowi miękką konsystencję, co w przypadku cierpiących na luźne stolce i biegunki może pogorszyć sytuację.

Chorzy na zespół jelita drażliwego powinni:

  • Wypijać duże ilości płynów, zwłaszcza wody, gdyż pomaga to łagodzić zaparcia i uzupełnić utratę płynów u osób skłonnych do biegunek.
  • Regularnie spożywać posiłki, co daje wyregulowanie czynności jelit
  • Nosić luźne, nieuciskające brzuch ubrania
  • Zadbać o spokojne wypróżnianie, bez pośpiechu
  • Zadbać o aktywność fizyczną, która pomaga złagodzić stres, pobudzić rytmiczne skurcze jelit, oraz zmniejszyć zaparcia

Zapalenie trzustki

Trzustka

Choroby układu pokarmowego dotyczą również trzustki, która jest długim, płaskim gruczołem, który umiejscowiony jest poziomo za żołądkiem. Trzustka pełni dwie główne funkcje:

  • wytwarza soki trawienne
  • wydziela hormony do krwi

Soki trawienne i enzymy pomagają trawić tłuszcze, węglowodany oraz białka – wewnątrzwydzielnicza funkcja trzustki

Insulina i glukagon oraz inne hormony regulują metabolizm węglowodanów – trzustka wydziela te hormony.

Choroby układu pokarmowego, które dosięgają trzustkę często powodują stany zapalne.

W zapaleniu trzustki chory doświadcza silnego bólu brzucha, który obejmuje górną jego część. Jest to tak silny ból, że daje się przewiercać na wylot aż do pleców.

Objawy

Do kluczowych objawów zapalenia trzustki zaliczamy:

  • silny ból brzucha
  • wymioty
  • nudności
  • gorączka
  • wzdęcia
  • gazy
  • luźne o nieprzyjemnym zapachu stolce

Przyczyny zapalenia trzustki

Wyróżniamy dwie zasadnicze przyczyny stanu zapalnego trzustki. Pierwszą przyczyną jest alkohol. Nadużywanie alkoholu przez kilka lat często powoduje zapalenie trzustki. Ten rodzaj choroby układu pokarmowego jest dosięga coraz młodsze społeczeństwo. Zgodnie z jedną z najbardziej znanych teorii, alkohol powoduje, że w trzustce tworzą się złogi zagęszczonego białka. Ta sytuacja jest poprzedzającą dla pojawienia się kamieni, które blokują przewód trzustki.

Drugą przyczynę zapalenia trzustki stanowi kamica żółciowa. Niekiedy złogi wydostają się z pęcherzyka żółciowego. W miejscu połączenia przewodu żółciowego z przewodem trzustkowym mogą klinować się kamienie żółciowe, które blokują ujście soków trzustkowych do dwunastnicy. Enzymy te, zamiast w przewodzie pokarmowym, są aktywne w trzustce, co powoduje jej ostre zapalenie.

Do innych przyczyn zapalenie trzustki zaliczyć możemy:

  • podwyższony poziom stężenia trójglicerydów we krwi
  • złogi wapnia blokujące przewód trzustkowy
  • zakażenia bakteryjne i wirusowe
  • wrodzona mutacja genu zjonizowanego trypsynogenu – wydzielanego przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki. Jest składnikiem soku trzustkowego, który zostaje transportowany do dwunastnicy.

Leczenie

Ten rodzaj choroby układu pokarmowego wymaga hospitalizacji. Leczenie polega zazwyczaj na łagodzeniu bólu, intensywnym nawadnianiu. W leczeniu ważne jest, by trzustka odpoczęła, dlatego nie podaje się jedzenia w naturalnej postaci oraz w naturalny sposób.

Zaburzenia czynnościowe połykania

Choroby układu pokarmowego dotykają często ludzi znerwicowanych. U osób takich często obserwuje się dysfagię. Jest to trudność w połykaniu lub przełykaniu pokarmu. Dolegliwość ta ma związek z kurczem wpustu, który stopniowo się rozszerza wskutek zalegania płynów i jedzenia w przełyku.

Objawami tego typu zaburzeń są bóle zamostkowe, uczucie powracania jedzenia oraz nudności.

Aby rozpoznać to zaburzenie musimy poddać się badaniu radiologicznemu.

Leczenie

Leczenie polega na podawaniu leków, które zmniejszają napięcie mięśni oraz działają uspokajająco. W uciążliwej odmianie tejże choroby układu pokarmowego chory musi zostać poddany zabiegowi rozszerzenia wpustu.

Zadbajmy o badania kontrolne

Choroby układu pokarmowego z roku na rok dosięgają coraz młodsze osoby. Postęp cywilizacyjny, zanieczyszczone powietrze, sztuczne nawożenie gleby powodują pogorszenie jakości żywności. Z kolei ciągła gonitwa za pieniądzem, życie w pośpiechu, nieregularny tryb życia przyczyniają się w dużym stopniu do rozwoju chorób układu pokarmowego.

Do powstania choroby układu pokarmowego, w głównej mierze przyczynić się mogą trzy zasadnicze grupy czynników:

  • jakość pożywienie
  • czynniki środowiskowe
  • uwarunkowanie genetyczne

W kwestii uwarunkowań genetycznych są to choroby układu pokarmowego spowodowane uczuleniami na niektóre pokarmy lub składniki pokarmowe – np. alergia na mleko krowie. Wrodzone choroby układu pokarmowego to kolejny czynnik odpowiadający uwarunkowaniom genetycznym. Klasycznym przykładem jest choroba zwana celiaką, która cechuje się uczuleniem na gluten. Innym rodzajem są choroby układu pokarmowego związane z grupą krwi. Przykładem może być częste występowanie choroby wrzodowej u osób mających grupę krwi ”0” – nie jest to regułą!

Choć znaczna część dolegliwości ze strony układu pokarmowego stanowi oznakę tak zwanej niestrawności, spowodowanej przejedzeniem czy też nietolerancją pokarmową, warto zadbać o badania kontrolne w postaci usg jamy brzusznej, gastroskopii, kolonoskopii, zwłaszcza w sytuacji, kiedy nasze dolegliwości mają nawracający i nasilający się charakter.

Dla niewtajemniczonych:

Gastroskopia – badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego, które umożliwia zbadanie przełyku, żołądka i dwunastnicy

Kolonoskopia – badanie jelita grubego

Endoskopia – badanie umożliwiające diagnostykę schorzeń dróg żółciowych

Laparoskopia – badanie wnętrza jamy otrzewnej

Artykuł napisany został jako materiał informacyjny. Wszelkie dolegliwości związane z układem pokarmowym powinny być skonsultowane z lekarzem.

Opracowała
Anna Głowacka

Skomentuj

Komentarze (1)

  1. monika816 pisze:

    chciałabym w nadchodzącym roku wypocząć nad morzem, szukam zatem promocyjnego wyjazdu z zabiegami gdyż mam problemy z układem pokarmowym i wymagana jest u mnie dieta bezglutenowa, znalazłam promocyjne wyjazdy http://www.patrona.pl/konkurs/ ale szukam tez odpowiedzi, czy któryś z ośrodków prowadzi coś takiego, spodobał mi się argentyt koło Koszalina, czy ktoś korzystał już z takiej formy, był ktoś w takim ośrodku? przydałby się jakiś ranking