Bezdech śródsenny to zaburzenie polegające na przerwach w oddychaniu lub spłyceniu oddechu podczas snu. Przerwy w oddychaniu mogą trwać kilka sekund lub minut od 5 do 30, a nawet więcej razy na godzinę. Po każdej takiej przerwie osoba zaczyna oddychać normalnie. Powracającemu oddechowi towarzyszą dźwięki parskania i dławienia się.

Bezdech śródsenny to przewlekła (długoterminowa) choroba, która zaburza sen. Podczas zatrzymania lub spłycenia oddechu chory często przechodzi z fazy snu głębokiego do lekkiego.

Słaba jakość snu powoduje zmęczenie przez cały dzień. Bezdech senny to jedna z najczęstszych przyczyn nadmiernego uczucia senności w ciągu dnia.

Opis

Bezdech śródsenny trudno jest zdiagnozować i wykryć podczas rutynowych wizyt u lekarza. Nie wykonuje się także żadnych badań krwi na tą chorobę.

Osoby cierpiące na bezdech często same nie wiedzą, że są w ogóle chore, ponieważ zaburzenie to pojawia się, gdy śpią. Pierwsze oznaki dostrzega dopiero partner lub osoba z rodziny.

Obturacyjny bezdech senny to najczęstsza odmiana choroby. Drogi oddechowe zapadają się lub ulegają zablokowaniu. Zablokowanie przepływu powietrza prowadzi do spłycenia oddechu lub przerw w oddychaniu.

W momencie, kiedy chory próbuje oddychać, powietrze przeciskające się przez niedrożne drogi oddechowe powoduje głośne chrapanie. Na ten rodzaj bezdechu najczęściej chorują osoby z nadwagą. Jednak zaburzenie to może dotknąć każdego. Na przykład, powiększone migdałki gardłowe u małych dzieci mogą być przyczyną obturacyjnego bezdechu sennego.

Centralny bezdech senny występuje rzadziej niż obturacyjny. Jest on związany z zaburzeniami obszaru mózgu odpowiedzialnego za oddychanie, który w następstwie nie wysyła prawidłowych sygnałów do mięśni. W konsekwencji, momentami oddychanie nie wymaga od nas żadnego wysiłku.

Na centralny bezdech senny może zachorować każdy. Choroba najczęściej jednak dotyka osoby, które już zmagają się z jakąś chorobą i przyjmują leki.

Centralny bezdech senny może występować razem z obturacyjnym, lub może pojawiać się sam. Temu rodzajowi bezdechu nie towarzyszy chrapanie.

Ten artykuł skupia się głównie na obturacyjnym bezdechu sennym.

Bezdech śródsenny definiuje się również jako:

  • Oddech Cheyne’a-Stokesa
  • Zaburzenie oddychania w czasie snu

Co powoduje bezdech śródsenny?

Kiedy nie śpisz, mięśnie gardła sprawiają, że drogi oddechowe pozostają otwarte i sztywne, co umożliwia swobodny przepływ powietrza. Podczas snu mięśnie te rozluźniają się. Normalnie, rozluźnione mięśnie umożliwiają swobodny przepływ powietrza oraz nie powodują zamykania się dróg oddechowych.

W obturacyjnym bezdechu sennym drogi oddechowe zwężają się i stają się niedrożne, ponieważ:

  • Mięśnie gardła i język wiotczeją.
  • Język i migdałki są duże w porównaniu z otworem tchawicy.
  • Cierpimy na nadwagę. Dodatkowa tkanka tłuszczowa powoduje zgrubienie ściany tchawicy, co z kolei prowadzi do zwężenia jej otworu.
  • Kształt głowy i szyi może decydować o małej przestrzeni oddechowej w obrębie jamy ustnej i gardła.
  • Proces starzenia się może ograniczyć zdolność mózgu do wysyłania sygnałów do mięśni podczas snu; po otrzymaniu takich sygnałów mięśnie powinny się napinać. Na skutek tego procesu drogi oddechowe mogą się zwęzić lub zapaść.

Jeśli podczas snu drogi oddechowe są całkowicie lub częściowo zablokowane, do płuc dociera niewystarczająca ilość powietrza. Może to powodować głośne chrapanie oraz spadek ilości tlenu we krwi.

Jeśli poziom tlenu niebezpiecznie zmaleje, mózg zaczyna wybudzać ciało ze snu. Mięśnie górnych dróg oddechowych napinają się. Następuje otwarcie tchawicy. Powraca normalny oddech, któremu towarzyszą dźwięki parskania i dławienia się.

Częste spadki poziomu tlenu oraz słaba jakość snu uwalniają hormony stresu, które przyspieszają rytm serca i zwiększają ryzyko zawału, udaru oraz arytmii (nieregularne skurcze serca). Hormony stresu podnoszą również ryzyko wystąpienia niewydolności serca lub pogorszenia tego stanu.

Nieleczony bezdech śródsenny prowadzi do zmian w mechanizmie wykorzystywania energii przez organizm. Zmiany takie zwiększają ryzyko otyłości i zachorowania na cukrzycę.

Główne oznaki i objawy

Głośne i chroniczne (ciągłe) chrapanie jest jedną z najczęstszych oznak obturacyjnego bezdechu sennego. W czasie chrapania mogą pojawiać się przerwy, po których następuje dławienie się lub sapanie.

Chrapiemy głośno, gdy śpimy na plecach; zmniejsza się ono, kiedy przewrócimy się na bok. Chory nie musi chrapać każdej nocy. Z czasem, chrapanie pojawia się częściej i staje się coraz głośniejsze.

Kiedy chrapiesz lub sapiesz jesteś w fazie snu. Dlatego nie możesz być świadomy problemów z oddychaniem. Nie jesteś również w stanie ocenić na ile poważne one są. Zanim sam się zorientujesz, dostrzeże to twój partner lub osoba z rodziny.

Nie każda osoba, która chrapie cierpi na bezdech śródsenny.

Inną częstą oznaką bezdechu śródsennego jest walka z sennością w ciągu dnia, w pracy lub podczas prowadzenia pojazdu. Możesz nagle poczuć się bardzo senny podczas momentów, w których nie wykazujesz żadnej aktywności fizycznej. Nawet jeśli nie cierpisz na senność w ciągu dnia powinieneś porozmawiać z lekarzem i sprawdzić czy nie masz kłopotów z oddychaniem podczas snu.

Pozostałe oznaki i objawy bezdechu to:

  • Poranne bóle głowy
  • Kłopoty z nauką, zapamiętywaniem i koncentracją
  • Stany depresyjne i momenty irytacji oraz huśtawki nastroju i zmiany osobowości
  • Oddawanie moczu w nocy
  • Suchość w gardle po przebudzeniu się

Bezdech u dzieci może prowadzić do nadpobudliwości, słabych wyników w szkole oraz złośliwego i wrogiego zachowywania się. Dzieci cierpiące na bezdech śpią w dziwnych pozycjach, moczą się w nocy a w ciągu dnia oddychają przez usta zamiast przez nos.

Jak leczy się bezdech śródsenny?

Zmiany trybu życia, ustniki, urządzenia do oddychania oraz operacja to sposoby na wyleczenie bezdechu. W przypadku tej choroby nie stosuje się leków.

Cele leczenia bezdechu:

  • Przywrócenie regularnego oddychania podczas snu
  • Uśmierzenie objawów takich jak głośne chrapanie i senność w ciągu dnia

Terapia może pomóc w leczeniu innych chorób związanych z bezdechem (np. nadciśnienie tętnicze), a także zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób serca, udaru lub cukrzycy.

Jeśli cierpisz na bezdech porozmawiaj z lekarzem lub specjalistą o metodzie leczenia, która będzie dla ciebie najodpowiedniejsza.

Aby wyleczyć łagodny bezdech senny czasami wystarczy zmiana trybu życia lub zastosowanie ustników. Ludzie, którzy cierpią na umiarkowaną lub ostrą postać tej choroby będą mogli potrzebować urządzeń do oddychania lub będą musieli poddać się operacji.

Jeśli mimo leczenia uczucie senności w ciągu dnia dalej się utrzymuje, lekarz może chcieć wiedzieć czy dostarczamy organizmowi wystarczającą ilość snu. (Dorośli potrzebują od 7 do 8 godzin snu; dzieci i osoby starsze potrzebują go więcej.)

Jeśli terapia i wystarczająco długi sen nie przynoszą rezultatów, lekarz rozważy inne metody leczenia.

Zmiany trybu życia

Jeśli cierpisz na łagodną postać bezdechu, zmiany niektórych codziennych czynności i przyzwyczajeń okazać się wystarczające.

  • Unikaj alkoholu i leków, po których chce ci się spać. Po nich gardło może się zwężać.
  • Schudnij jeśli cierpisz na nadwagę lub jesteś otyły. Nawet zrzucenie kilku kilogramów może złagodzić objawy.
  • Śpij na boku, a nie na plecach; w ten sposób twoje gardło będzie cały czas otwarte. Możesz spać na specjalnych poduszkach lub w specjalnych koszulach, które uniemożliwią obracanie się na plecy.
  • Zadbaj o drożność przegród nosowych. Stosuj aerosole do nosa oraz, jeśli to konieczne, leki na alergię. Zapytaj lekarza, czy takie leki mogą ci pomóc.
  • Rzuć palenie. Zapytaj lekarza o programy i produkty, które mogą pomóc ci w rzuceniu nałogu.

Ustniki

Ustnik, czyli aparat ortodontyczny, może być pomocny w leczeniu łagodnego bezdechu. Polecany jest również osobom, które nie chorują, a mają jedynie kłopoty z chrapaniem.

Dentysta lub ortodonta może wykonać ustnik na wymiar. (Ortodonta specjalizuje się w rozwiązywaniu problemów z zębami i szczęką.) Ustnik dopasowuje się do szczęki niższej i języka, dzięki czemu utrzymuje drogi oddechowe otwarte podczas snu.

Powiadom lekarza jeśli odczuwasz ból lub dyskomfort podczas używania takiego ustnika. Konieczne będą okresowe wizyty, podczas których lejarz dopasuje aparat.

Urządzenia do oddychania

CPAP (stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych) jest najczęstszą metodą leczenia umiarkowanego i ostrego bezdechu. Urządzenie do wykonywania CPAP podłączone jest do maski na twarz, pokrywającej nos albo nos i usta razem. Aparat delikatnie wdmuchuje powietrze do gardła.

Powietrze naciska na ścianę dróg oddechowych. Jego ciśnienie jest dostosowane tak, aby wystarczająco przeciwdziałało zwężaniu się i blokowaniu dróg oddechowych podczas snu.

Leczenie bezdechu może pomóc w leczeniu chrapania. Koniec kłopotów z chrapaniem nie oznacza jednak końca problemów z bezdechem oraz braku konieczności używania aparatu CPAP. Jeśli przestaniemy używać urządzenia lub nie będziemy go używać poprawnie zaburzenie powróci.

Zwykle aparatura dostarczana jest do domu przez mechanika, który ustawia urządzenie zgodnie z zaleceniem lekarza.

Metoda CPAP może mieć skutki uboczne – wysuszenie śluzówki nosa, niedrożność nosa, podrażnienie skóry na twarzy, wysuszenie śluzówki jamy ustnej oraz bole głowy. Źle ustawiony aparat powoduje to wzdęcia i uczucie dyskomfortu podczas zakładania maski.

Jeśli zauważysz u siebie takie efekty uboczne, współpracuj ze specjalistą od zaburzeń snu, jego zespołem pielęgniarskim oraz mechanikiem urządzenia. Razem możecie powziąć odpowiednie kroki mające na celu zniwelowanie tych efektów – dostosowanie ustawień aparatu lub rozmiaru maski, nawilżenie powietrza przepływającego przez maskę. Spray do nosa może być pomocny w przypadku wysuszenia śluzówki nosa, niedrożności lub cieknącego kataru.

Dostępne są różne rodzaje aparatu CPAP i masek. Jeśli nie jesteś zadowolony z aparatury, której używasz, powiedz to swojemu lekarzowi. Zasugeruje on inny, bardziej odpowiedniejszy model.

Operacja

Operacja może być dobrym wyjściem w przypadku niektórych chorych cierpiących na bezdech. Rodzaj zabiegu oraz jego powodzenie zależy od przyczyny powodującej to zaburzenie.

Operacja ma na celu rozszerzenie dróg oddechowych. Polega ona na zmniejszeniu, usztywnieniu lub usunięciu nadmiaru tkanki w obrębie jamy ustnej i gardła oraz przesunięciu szczęki dolnej.

Operacyjne zmniejszenie lub usztywnienie nadmiaru tkanki w jamie ustnej lub gardle przeprowadza się w gabinecie lekarskim lub w szpitalu. Zmniejszanie objętości tkanki polega na niewielkich nakłuciach. Potrzeba kilu takich serii, aby całkowicie zmniejszyć nadmiar tkanki. Podczas usztywniania lekarz robi małe nacięcie na tkance, a następnie umieszcza tam kawałek sztywnego plastiku.

Operacja usunięcia tkanki przeprowadzana jest w szpitalu. Chory jest usypiany. Ból gardła może utrzymywać się od 1 do 2 tygodni po operacji.

Operacja usunięcia migdałków, które blokują drogi oddechowe może być pomocna w przypadku dzieci. Lekarz może jednak zalecić czekanie. Bardzo często, w miarę gdy dzieci rosną, nadmiar tkanki zmniejsza się samoistnie.

Powyższy artykuł został napisany na podstawie publikacji udostępnionej przez National Heart Lung and Blood Institute – instytutu zajmującego się sprawami związanymi z sercem, płucami i układem krwionośnym.

Pełna wersja publikacji w języku angielskim jest dostępna pod adresem:
http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/SleepApnea/SleepApnea_WhatIs.html

Tłumaczenie zostało wykonane przez biuro tłumaczeń IBT.
Link: biuro tłumaczeń

Skomentuj używając Facebooka

Dodaj komentarz bez użycia Facebooka

Komentarze (1)

  1. T. pisze:

    Tzw. ustniki czyli aparaty do wysuwanie żuchwy są też dostępne gotowe – tylko do dopasowania przez stomatologa/laryngologa. Opisy są tutaj: http://www.chrapanie-stop.pl.