Fot. sxc.huDo najczęściej występujących chorób przewlekłych naszego stulecia zaliczamy astmę, w której drogi oddechowe – czyli oskrzela – reagują w sposób nadmierny na substancje lub okoliczności w warunkach normalnych nieszkodliwych. Kiedy czynniki wywołujące reakcję dostaną się do oskrzeli, drogi oddechowe kurczą się, przeszkadzając swobodnemu przepływowi powietrza do płuc i z płuc. Szybko wtedy dochodzi do stanu zapalnego oskrzeli, a pokrywająca je błona zaczyna produkować gęsty śluz.

Rezultatem tego jest świszczący oddech, kaszel, trudności w oddychaniu, niepokój i strach. Każdy chory przeczuwając zbliżający się napad astmy przyjmuje odpowiednią pozycję pionową lub siedzącą dla ułatwienia oddychania i poprawy wyksztuszenia, może to być tzw. pozycja woźnicy: siedząc na krześle należy szerzej rozstawić nogi, lekko pochylić się do przodu i oprzeć przedramiona o uda. Bardzo ważne jest wyksztuszenie wydzieliny, nie należy jednak kasłać „na siłę”. Po przyjęciu leków najlepiej ułożyć się w takiej pozycji, która automatycznie sprzyja usuwaniu wydzieliny z oskrzeli tzw. drenaż ułożeniowy.

Leczenie astmy oskrzelowej dzieli się na leczenie napadu oraz między napadami. Leczenie ustala się zawsze indywidualnie. Liczba stosowanych leków i częstotliwość ich zażywania zależą od stopnia ciężkości choroby. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje leków przeciwastmatycznych: zapobiegawcze, rozszerzające oskrzela. Jeżeli leczenie jest skuteczne, po pewnym czasie można zmniejszyć dawkę stosowanego leku. Obowiązuje zasada: tak mało, jak to możliwe.

Czynniki wywołujące astmę są różne u poszczególnych osób:

– alergeny ( roztocze, pyłki, zarodniki grzybów)
– czynniki drażniące ( zanieczyszczenia, zapachy)
– czynniki fizyczne (zimne powietrze, wysiłek fizyczny, hiperwentylacja)
– leki (niesterydowe leki zapalne, beta-adrenolityki)
– zmiany pogody
– czynniki emocjonalne
– czynniki fizyczne
– wirusowe zapalenie dróg oddechowych

Jest to choroba, która w oparciu o osiągnięcia współczesnej medycyny daje się kontrolować do tego stopnia, że można prowadzić normalne życie, praktycznie bez dolegliwości. Aby się to udało, należy dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza. Należy także uświadomić sobie, iż jest to choroba przewlekła i z tego powodu musi być leczona codziennie, bez przerwy. Astma przebiega inaczej u każdego chorego, jedni mają dolegliwości tylko w określonych sytuacjach, inni niemal stale, jednym pomaga taki lek, drugim inny, jeden ma trudności z oddychaniem podczas wysiłku, inny tylko w nocy. Bardzo ważne jest tutaj poznanie siebie oraz swojej choroby, bo tylko wtedy można z nią należycie postępować i prowadzić życie tak jak osoba zdrowa.

Wychowanie dzieci powinno przebiegać normalnie, jak dziecka zdrowego, nie powinno wzrastać w poczuciu ciężkiej choroby. Nadmiernie opiekuńcze nastawienie rodziców przyznające dziecku z powodu astmy szczególne miejsce w rodzinie może być zbyt obciążające. Choroby nie można bagatelizować, ale profilaktyka i leczenie nie mogą przekroczyć granicy zdrowego rozsądku. Dziecka w wieku szkolnym nie powinno zwalniać się z lekcji wychowania fizycznego. Jeżeli przyjmuje ono regularnie leki może uczestniczyć w gimnastyce i uprawiać sport jak inne dzieci. Dla dzieci które maja cięższą postać astmy organizowane są specjalne grupy sportowe które odpowiednio do każdego dobierają zakres. Wysiłek fizyczny ma odpowiednio wiele korzyści, jak np. podwyższenie progu reakcji astmatycznych, co oznacza zmniejszenie ryzyka występowania choroby. Bardzo ważne jest aby zachęcić młodzież do uprawiania sportu, gdyż oni także mogą zdobywać medale, nie zapomnijmy jednak o prawidłowym leczeniu i właściwym doborze dyscypliny. Zalecane jest pływanie, gdyż wilgotne powietrze chroni przed skurczami dróg oddechowych zaś ćwiczenia podnoszą sprawność organizmu, pamiętajmy jednak o tym iż nie jest wskazane dla chorych na alergiczny nieżyt nosa. Sporty halowe powinny być propagowane dla osób uczulonych na pyłki, natomiast na wolnym powietrzu dla uczulonych na roztocza kurze. Dla astmatyków zalecane są te dyscypliny sportów, które wiążą się z wysiłkiem rozłożonym w dłuższym czasie, jak: jazda na rowerze, jogging, pływanie czy chód. Bezwzględnie przeciwwskazane jest: nurkowanie czy tez spadochroniarstwo. Sporty zimowe niosą za sobą ryzyko związane z wdychaniem dużej ilości zimnego powietrza.

Nauczyciel prowadzący zajęcia z wychowania fizycznego powinien współpracować z rodzicami dziecka, higienistką oraz lekarzem szkolnym a także znać objawy choroby, wiedzieć w jaki sposób postępować w razie napadu duszności podopiecznego oraz jaki rodzaj wysiłku powoduje atak. Opiekun powinien ściśle pamiętać i przestrzegać pewnych zasad postępowania przed wysiłkiem fizycznym:

10-15 min. przed zajęciami zaintubować (zainhalować) podopiecznego

odpowiednie przygotowania miejsca w którym będą przeprowadzone zajęcia: dbanie o czystość ( kurz, środki czyszczące), przewietrzenie, odpowiednią temperaturę ( pon. -5º C nie wychodzić na dwór)

ciągły wysiłek fizyczny nie powinien przekroczyć 6 minut, po nim zastosować ćwiczenia oddechowe

rozgrzewka powinna trwać 10-15 minut, natężenie powinno być powoli stopniowane, w trakcie zastosować ćw. dużych grup mięśniowych

tętno max. 220 –wiek

trening fizyczny musi mieć charakter interwałowy

zastosować ćwiczenia uruchamiające klatkę piersiowa, pogłębiające wydech, zwiększające ruchomość przepony ora wzmacniające mięśnie brzucha

przejść do temat lekcji w zależnie od możliwości podopiecznego

na zakończenie zastosować 10 minutowe ćwiczenia uspakajające organizm

warto zastosować niektóre formy terapii alternatywnej, kładące nacisk na ćw. oddechowe i zrelaksowanie, zwiększające wytrzymałość fizyczną. Mogą one być pomocne w leczeniu, szczególnie jeżeli prowadzą do zmniejszenia dawki steroidów i innych silnie działających leków np. Technika Aleksandra, muzykoterapia

w razie wystąpienia objawów choroby podczas wysiłku fizycznego należy go natychmiast przerwać, ułożyć ucznia w pozycji „woźnicy”, w razie potrzeby ponownie zainhalować lek rozszerzający oskrzela dający czas na podjecie dalszych działań jakim jest wezwanie karetki pogotowia.

W krajach uprzemysłowionych astma jest najczęstszą chorobą przewlekłą wieku dziecięcego. Ocenia się że choruje na nią co dziesiąte dziecko, dlatego do regularnego leczenia należy przywyknąć tak, jak do regularnego mycia zębów. Tylko w ten sposób można zapanować nad swoja chorobą.

Napady duszności spowodowane wysiłkiem nie są powodem do rezygnacji z uprawiania sportów, również astmatycy mogą zdobywać medale olimpijskie i mistrzostwa świata. Najważniejsze jest prawidłowe leczenie i właściwy dobór dyscypliny sportu.

Otręba Iwona, Waleczek Joanna
www.lider.szs.pl

Skomentuj