Home > Choroby

Anemia

AnemiaCzym jest anemia? Anemia jest stanem, w którym krew charakteryzuje się niższym niż normalnie poziomem czerwonych krwinek. Wystąpić może również w przypadku, gdy czerwone krwinki nie posiadają wystarczającej ilości hemoglobiny. Hemoglobina to proteina bogata w żelazo, która nadaje krwi jej czerwony kolor. Proteina ta pomaga czerwonym krwinkom transportować tlen z płuc do pozostałych części ciała.

Jeśli stwierdzono u Państwa anemię, organizm nie otrzymuje razem z krwią wystarczającej ilości tlenu. W rezultacie, pojawiają się takie objawy jak zmęczenie. Ostra i utrzymująca się przez dłuższy okres anemia może prowadzić do uszkodzeń serca, mózgu i innych narządów organizmu. Najostrzejsze odmiany anemii powodować mogą nawet śmierć.

Omówienie

Krew składa się z wielu części, w tym czerwonych i białych krwinek, płytek krwi oraz plazmy (płynnego składnika krwi).

Czerwone krwinki mają wygląd przypominający dysk, są podobne do pączków. Transportują one tlen i usuwają dwutlenek węgla (produkt przemiany materii) z organizmu. Za produkcję tych krwinek odpowiada szpik kostny – gąbczasta tkanka znajdująca się wewnątrz kości.

Białe krwinki oraz płytki krwi również powstają w szpiku kostnym. Białe krwinki są odpowiedzialne za zwalczanie infekcji. Płytki krwi natomiast, tworzą ze sobą połączenia umożliwiające zatamowanie krwotoku i dbają o prawidłowy wygląd naczyń krwionośnych. W niektórych odmianach anemii wystąpić mogą obniżone poziomy wszystkich trzech wymienionych powyżej składników krwi.

Anemia powstaje w wyniku działania trzech głównych czynników: utraty krwi, niewystarczającej produkcji czerwonych krwinek lub w konsekwencji zniszczenia dużej ich ilości. Czynniki te występują w połączeniu z wieloma schorzeniami, chorobami i dolegliwościami.

Czym jest spowodowana anemia?

Trzy podstawowe przyczyny występowania anemii są następujące:

  • Utrata krwi
  • Niewystarczająca produkcja czerwonych krwinek
  • Duże ilość czerwonych krwinek ulegających zniszczeniu

Niektóre osoby cierpią na anemię z powodu więcej niż jednej z powyższych przyczyn.

Utrata krwi

Utrata krwi jest najczęstszą przyczyną anemii, z reguły związanej z niedoborem żelaza. Utrata krwi może nastąpić w sposób nagły lub być rozłożona w czasie.

Obfite miesiączkowanie bądź krwawienie z układu pokarmowego lub moczowego to najczęstsze przyczyny utraty dużych ilości krwi. Operacja chirurgiczna, traumatyczne przeżycia lub nowotwór również mogą wywoływać utratę krwi.

W przypadku, gdy utracimy dużą ilość krwi, nasz organizm może zostać pozbawiony takiej liczby czerwonych krwinek, że anemia będzie nieunikniona.

Niewystarczająca produkcja czerwonych krwinek

Wpływ na obniżoną zdolność do produkcji czerwonych krwinek mogą mieć zarówno czynniki nabyte, jak i odziedziczone. „Nabyty” czynnik to taki, który nie był obecny od urodzenia, lecz wykształcił się w trakcie życia. „Odziedziczone” czynniki to takie, które otrzymaliśmy od rodziców w przekazanych nam genach.

Przykładem czynników nabytych, które wpływają na obniżoną zdolność do produkcji czerwonych krwinek, może być dieta, hormony, przewlekłe dolegliwości i ciąża.

Kolejnym czynnikiem, jaki może wpłynąć na stopień produkcji czerwonych krwinek jest aplazja szpiku. Może być ona zarówno nabyta, jak i odziedziczona.

Dieta

Dieta uboga w żelazo, kwas foliowy lub witaminę B12 może skutecznie ograniczać tempo produkcji czerwonych krwinek. Do produkcji czerwonych krwinek organizm człowieka potrzebuje również niewielkich ilości witaminy C, ryboflawiny i miedzi.

Wszystkie czynniki odpowiedzialne za zmniejszone poziomy wchłaniania składników odżywczych również wpływają na stopień produkcji czerwonych krwinek.

Hormony

Do produkcji czerwonych krwinek niezbędny jest hormon – erytropoetyna. Hormon ten stymuluje szpik kostny do produkcji czerwonych krwinek. Jego niski poziom może w konsekwencji prowadzić do anemii.

Choroby i sposób ich leczenia

Przewlekłe choroby, takie jak choroba nerek lub nowotwory, mogą znacznie spowolnić tempo produkcji czerwonych krwinek.

Co więcej, niektóre sposoby walki z rakiem mogą uszkadzać szpik kostny lub zdolności czerwonych krwinek do transportowania tlenu. Jeśli szpik kostny ulegnie uszkodzeniu, produkcja czerwonych krwinek zostanie ograniczona w takim stopniu, że niemożliwe będzie zapełnienie luki po ulegających zniszczeniu krwinkach.

Osoby cierpiące na HIV/AIDS mogą rozwinąć u siebie anemię spowodowaną infekcjami lub lekami używanymi do walki z ich chorobą.

Ciąża

Anemia może występować podczas ciąży, ze względu na obniżone poziomy żelaza i kwasu foliowego oraz inne zmiany w strukturze krwi.

W trakcie pierwszych 6 miesięcy ciąży, ciekła część struktury krwi kobiety (plazma) powiększa się w tempie o wiele szybszym niż tempo produkcji czerwonych krwinek. Może to prowadzić do rozrzedzenia krwi i tym samym do wystąpienia anemii.

Aplazja szpiku

Niektóre noworodki przychodzą na świat pozbawione zdolności do wytworzenia wystarczającej ilości czerwonych krwinek. Taka dolegliwość określana jest mianem aplazji szpiku bądź niedokrwistością aplastyczną. Noworodki i dzieci cierpiące na aplazję szpiku potrzebują zazwyczaj regularnych transfuzji krwi podnoszących poziom czerwonych krwinek w organizmie.

Do aplazji szpiku mogą prowadzić czynniki nabyte lub inne przyczyny, wywołane przez leki, toksyny i choroby zakaźne.

Duże ilość czerwonych krwinek ulegających zniszczeniu

Zarówno czynniki nabyte, jak i odziedziczone mogą zwiększać ilość czerwonych krwinek ulegających zniszczeniu.

Jednym z czynników nabytych może być na przykład powiększona lub zainfekowana śledziona. Śledziona jest narządem, który usuwa zużyte czerwone krwinki z organizmu. W sytuacji, gdy śledziona jest powiększona lub zainfekowana, może ona usuwać z organizmu więcej czerwonych krwinek niż jest to konieczne – powodując tym samym anemię.

Przykładem czynnika odziedziczonego, wpływającego na tempo obumierania czerwonych krwinek, jest anemia sierpowata, talasemia oraz brak określonych enzymów w organizmie. Czynniki te prowadzą do powstawania defektów w strukturze czerwonych krwinek, przez co giną one szybciej niż zdrowe krwinki.

Kolejnym przykładem może być niedokrwistość hemolityczna, która wpływa na zmianę tempa obumierania czerwonych krwinek. Ten typ anemii mogą powodować czynniki odziedziczone. W niektórych sytuacjach, również czynniki lub stany nabyte prowadzą do rozwoju niedokrwistości hemolitycznej. Przykładami mogą być tutaj schorzenia układu odpornościowego, infekcje, leki lub reakcja na transfuzję krwi.

Zmiana diety oraz suplementy

Niskie poziomy witamin lub żelaza mogą powodować określone rodzaje anemii. Te zaniżone poziomy mogą być skutkiem niewłaściwej diety bądź określonych schorzeń i chorób.

Aby podnieść poziomy witamin i żelaza w organizmie, doktorzy często sugerują zmianę diety lub przyjmowanie suplementów zawierających odpowiednie składniki mineralne. Najczęściej stosowanymi suplementami są suplementy witaminowe zawierające witaminę B12 oraz kwas foliowy. W celu zwiększenia stopnia przyswajania żelaza często stosuje się witaminę C.

Żelazo

Organizm potrzebuje żelaza, by móc produkować hemoglobinę. Duże ilość przyswajalnego żelaza występują w mięsie, mniejsze ilość obserwowane są w warzywach i innych posiłkach. W celu walki z anemią, lekarze często sugerują jedzenie większej ilości mięsa – szczególnie mięsa czerwonego (wołowiny lub wątróbki) – a także drobiu, wieprzowiny, ryb i owoców morza.

Posiłki wegetariańskie stanowiące bogate źródło żelaza to między innymi:

  • szpinak i inne warzywa o ciemno-zielonych liściach
  • tofu
  • groch, soczewica, czerwona i biała fasola, soja oraz ciecierzyca
  • suszone owoce takie jak śliwki, rodzynki oraz morele
  • sok śliwkowy
  • płatki śniadaniowe i pieczywo wzbogacone żelazem
  • Aby zorientować się w ilości żelaza znajdującej się w danym produkcie, warto przeczytać treść tabeli składników odżywczych znajdującej się niemal na każdej etykiecie. Często ilości te podawane są w procentach określających odsetek dziennego zapotrzebowania na dany składnik.

Żelazo można również przyjmować w formie suplementów. Często występuje ono w połączeniu z kompleksem witamin i innymi minerałami, które pomagają organizmowi je przyswoić.

Lekarze mogą zalecać stosowanie suplementów bogatych w żelazo dla wcześniaków karmionych wyłącznie piersią lub zażywających suplementy pozbawione żelaza.

Zażywanie dużych ilości żelaza może być groźne, należy więc stosować dodatkową suplementację żelazem wyłącznie po konsultacji z lekarzem.

Witamina B12

Niskie poziomy witaminy B12 mogą powodować złośliwą niedokrwistość. Ten rodzaj anemii jest często leczony za pomocą suplementów zawierających witaminę B12.

Dobrym źródłem witaminy B12 są:

  • płatki śniadaniowe z dodatkiem witaminy B12
  • mięso takie jak wołowina, wątróbka, drób i ryby
  • jajka i nabiał (mleko, jogurty, sery)
  • żywność wzbogacona witaminą B12, jak na przykład napoje na bazie soi i burgery wegetariańskie

Kwas foliowy

Kwas foliowy jest odmianą witaminy B występującą w żywności. Organizm człowieka potrzebuje kwasu foliowego do produkcji i odżywiania nowych komórek. Kwas foliowy ma również duże znaczenie dla kobiet w ciąży. Pomaga on uchronić się przed anemią, wspomaga prawidłowy rozwój płodu.

Dobrym źródłem kwasu foliowego są:

  • pieczywo, makaron i ryż z zawartością kwasu foliowego
  • szpinak i inne warzywa o ciemno-zielonych liściach
  • fasola świeża i suszona
  • wątróbka wołowa
  • jajka
  • banany, pomarańcze, sok pomarańczowy oraz inne owoce i soki owocowe

Witamina C

Witamina C pomaga organizmowi przyswajać żelazo. Dobrym źródłem witaminy C są owoce i warzywa, a w szczególności owoce cytrusowe. W ich skład wchodzą na przykład pomarańcze, grejpfruty, mandarynki i inne. Świeże i mrożone owoce, warzywa oraz soki zawierają zazwyczaj więcej witaminy C niż ich puszkowane odpowiedniki.

Jeśli przyjmujemy leki, warto poradzić się lekarza lub farmaceuty, czy spożywanie grejpfrutów lub soku grejpfrutowego będzie dla nas korzystne. Ten owoc wpływa bowiem na siłę i sposób działania niektórych medykamentów.

Inne owoce bogate w witaminę C to na przykład kiwi, truskawki, czy kantalup.

Warzywami bogatymi w witaminę C są brokuły, papryka, brukselka, pomidory, kapusta, ziemniaki oraz liściaste, zielone warzywa – takie jak szpinak.

Powyższy artykuł został napisany na podstawie publikacji znajdującej się pod adresem:
http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia/

Tłumaczenie zostało wykonane przez biuro tłumaczeń IBT.
Link: biuro tłumaczeń

Skomentuj